28.8.19

Enta Holanda (ii): os arredols d'Amsterdam

Feita a primera nueit en Amsterdam, a l'atrol diya de maitins o nuestro primer destino estió Zaanse Schans, unatro puesto ta veyer os molins historicos y pintorescos d'Holanda. Lo pillemos con ganas, pos ya o diya d'antis nos hébanos quedau una mica desilusionaus con a torrumbesca que nos pilló en l'atro puesto de molins, Kinderdijk. Pero a yo personalment iste atro lugar de Zaanse Schans me fació una mica de burro falso: nomás quatro molins y turistas a boticiegas, masiau postizo. Encara que mi mai se fotió dos horas en as suyas botigas de beliquetz y poco menos que l'habié de forachitar a rastras -y nomás veyió os molins mientras meya horeta radida! Pero bueno, cadagún a lo suyo, feremos la d'aquell! Os dos, ixo sí, nos i faciemos buena cosa de fotos postureo. En Zaanse Schans bells artesanos tamién t'amuestran cómo se fan os populars calcers de fusta d'o país, y te lo amuestran tanto con as tecnicas antigas como con a maquinaria moderna, con a que tardan muito poco. Curioso! 

Dimpués hopemos con o nuestro Toyota ultramoderno con GPS d'os buenos enta Volendam y Edam. O zaguer, o famoso lugar d'o formache que tampoco no ufriba guaire fueras de formaches. O segundo, un pintoresco lugar de casas tradicionals achardinadas con repolidas
flors y trestallau en canals. De cuento! Como no yera guaire grant, nos i estiemos una horeta radida fendo una gambada por ell -y ya diría que masiau- pero sí que aproveitemos a chentar en una terraza en o suyo puerto, an que se yera de bitibomba y ta estar Holanda, no nos salió guaire caro. De Volendam hopemos enta Marken, un lugar costero que fa una isola achuntada con o continent por un istmo que fa farchas d'estar artificial. O paisache yera esparpallant, d'os más polius que en he vistos, y aganaba asabelo de pillar a bici y arrecorrer l'istmo y totz ixos caminetz entre mar, verdes tascas, canals y casas de cuento, como yera fendo asabelo de chent -tamién aduyaba a envidiable infraestructura ciclista, con carrils bici deseparaus d'a carretera y en alto, lucindo buenas anvistas. Ya en Marken nos trobemos un lugar con un repoliu paseu maritimo pieatonal, con terracetas y botigas de beliquetz. Nos posemos en un d'ixos puestos an que un imitador de Julio Iglesias yera fendo actuación y toda la chent -más que más viellos holandeses pero tamién bell choven y bell turista forano- emocionada, menos servidor... pero bueno, bien se vale que no yera Bertín Osborne, y como mai yera contenta -emocionada-, pos faciemos la d'aquell y a aguantar... Qué menos! Aquello quasi pareixeba Benidorm... pero a las 6 pretoron a trancar tot, l'ambient s'esbafó y habiemos de hopar a Amsterdam ta no aburrir-nos: no, Marken no yera Benidorm, yera Holanda.

Pasada la tardi-nueit en Amsterdam, marchemos de camín ta l'hotel, porque tanto mai como servidor yéranos escamallaus. Y a l'atrol diya, dimpués de desayunaus en un aria de servicio
-bueno, bonito y barato- o nuestro primer destín estió o lugar de Giethoorn, que encara que nos pillaba una mica luent -camín t'Alemania- yera recomendau y bella guida apareixeba como a "chiqueta Venecia". Unatro lugar tranquilo an que se podría fer una pelicula de Hansel y Grettel, con asabelo de canals cudiadas, casas holandesas de cuento con polidas flors y arrienda de turistas, muitos d'ells chinencos y chaponeses. Pillemos una ruta en barco d'una horeta que nos levó por a canal principal d'o lugar, esnavesando os suyos puents pintorescos y nos levó tamién por a parte costera an que bi heba un galacho que feba una reserva natural, con caimos y muixons. Repoliu, dimpués nos faciemos mai y yo una luenga gambada y chentemos astí, en un puesto an que feban pasta, pos yera o nuestro conciento en ixe momento.

Visto Giethoorn, concaremos o camín enta Belchica, y en concreto enta Gante, ta prencipiar a segunda parti d'o nuestro viache, visitando as ciudat de Gante, Bruixas y Bruselas. Pero antis d'albadonar Holanda, aturemos en o castiello De Haar, pintoresco y granizo castiello d'o sieglo XIX construito con ladriello royo y en estilo neo-gotico, y que pareixeba inspirar os castiellos d'os antigos Lego. I arrivemos a las cinco coladas, y resulta que tracaban a las cinco (!), asinas que nos quedemos sin veyer-lo por dentro. Lo arrecorriemos por difueras y nos faciemos as tipicas fotos postureo: estar,-ie, i estiemos!

Y visto o castiello por difueras, agora sí que sí, marchemos enta Gante. Encara nos costó bella horeta plegar-ie, y encara que ista vegada l'hotel no le fació guaire goyo a mai, nos apanyemos. En conserchería nos dicioron que yeran as fiestas grants d'a ciudat, a Gentse Feesten, asinas que no lo dubdemos y hopemos t'o centro a veyer qué se bulliba por astí. Y buena sorpresa que nos trobemos: unas fiestas grants a metat camín dentre Pilars y Aste Nagusia, con actuacions y escenarios de toda mena por tot o centro d'a ciudat, dentre edificios goticos belgas y con as que dicen son as millors bieras d'o mundo. Nos faciemos bells mohitos y dimpués mai se quedó veyendo bailar salsa y bachata en un parque centrico, yo me facié una gambada y m'encantó o que veyé. Heba de tornar t'ixas fiestas con a colla d'amigos! Feita a gambada, chenté con mi mai por o centro mientras veyébanos bellas actuacions y marchemos a dormir. Encara nos ne quedaban tres diyas por debant! 

17.8.19

Enta Belchica y Holanda (i): Amberes, Delft, La Haya y tulipans



Dentre que vivo en Manila y quan torno ta Zaragoza por vacanzas quedo con asabelo de chent y foi muitas cosas, quasi no l'adedico tiempo a mai. Pero ta compensar, dende fa ya bellas anyadas nos n'imos ella y yo ta bell puesto que ella triga, a pasar una semaneta chuntos. Ye a semana de mai: semana sagrada en a que l'adedico o 100% d'o tiempo. Y ista anyada me dició que quereba veyer a Holanda más rural, ixa d'os molins y os tulipans. Sincerament me se fació raro, pos ella ye más cosmopolita, pero os suyos deseyos yeran ordens y apaché un viache d'una semaneta con o Ryanair Zaragoza-Bruselas y un auto logau por totz ixos diyas en Charleroi, fendo una cursa no nomás por Holanda sino tamién por Belchica. 
  
I arrivemos un chueus, pillemos l'auto en Charleroi y a las andanzas! No trobé garra problema quan me los asperaba -be d'estar o costumbre filipino d'haber d'improvisar seguntes as eventualidatz- y o Toyota que nos dioron estió millor que no lo qu'heba preso en primeras -un cachuelo que nos levase y prou-, con un GPS modernet que nos aduyó muito mientras toda la ruta. Tot tintaba bien.
  
A primera gara estió Amberes, an que arrivemos con prou fambre. Chentemos en una replaceta en o centro d'a ciudat y prou que nos costó caro, pero no fació burro falso y bi heba un mercadet de productos locals que animaba l'ambient, tamién con mohitos a buen pre. D'astí marchemos a piet por o centro historico, con a suya famosa plaza Grote Markt do se troba o concello y bells edificios tipicos en istas ciudatz de Flanders, punchigudos de fronteras estreitas y escalerons en o tellau picau. A man, a seo con a suya plaza. Y no guaire luent, a Gara d'Amberes, dentre avenidas comercials y os vicos chinenco y chodigo. De feito, de chodigos ortodoxos, se'n i veyeba prou. Bi heba asabelo de choyerías con diamants, y ye que disiempres s'ha conoixiu a ista ciudat belga como a capital d'os diamants: o 85% d'o diamant bruto mundial, o 50% d'o diamant puliu mundial, quatre bolsas nomás adedicadas a la choyería y dos d'as tres entidatz mundials que certifican a calidat d'os diamants son en Amberes. Chodigos y chinencos... y diamants: tot cuadra. Y arredol de tot iste negocio, toda una cultura y bells codigos propios, an que qualsiquier alcuerdo se tranca con una frase: mazal um bracha (en hebreu, "buena suerte y bendicions").

De tardis en Amberes y baixando o sol, marchemos ent'a nuestra siguient gara, ya en Holanda: Kinderdijk, un lugarón a plego de Rotterdam conoixiu por tener asabelo de molins holandeses en metat de caminetz achardinaus con un paisache con augua por tot arreu. Pareixeba o puesto ideyal ta ir en bici pero por desgracia nos pertocó una torrumbesca noelesca y no podiemos nian baixar-nos-ne de l'auto, si bien s'apreciaba que o puesto yera esparpallant. Se'n i veyeba bell turista chinenco que con rasmia y con chubasquero u batiauguas miraba de disfrutar o paisache y o puesto, yo diría que con poco exito. Feita una gambada con l'auto por astí, marchemos enta Rotterdam, do feríanos a primera nueit. I pleguemos con as zagueras rayadas de sol y aproveitemos a tardada y a nueit en a segunda ciudat más important d'Holanda, encara que nos fació burro falso: un chueus a ixo d'as ueito trobemos tot trancau, fueras d'as terrazas de Oudehaven, con un entibo, bella canal y bella replaceta que nomás feban honra t'atestiguar que aquello no yera un fosal. Faciemos una gambada por o centro de carreras comercials a'l canto d'a suya catedral en baldes, pos yera tot trancau.

A l'atrol diya prencipiemos a chornada en Delft, una lugar historico repoliu. Dentre que feba bueno y que bi heba mercadetz, casas de cuento en ladrilleta, carreras de tantonicos, canals, flors y o tipico ambient de turisteo -pero sin masificar-, pos se'n i yera bien. Tampoco no yera un puesto guaire caro en contimparación con a resta d'o país. Contaba con estar-nos-ne bella meya horeta, pero encara nos n'estaríanos dos u más. Y d'astí marchemos ta La Haya, an que faciemos una gambada por o suyo centro, con as tipicas botigas internacionals y os puestos de beliquetz, y faciemos una paradeta en o Binnenhof, un compleixo d'edificios historicos en estilo gotico holandés d'o sieglo XIV en o centro d'a ciudat y an que se troba beluna d'as siedes d'as entidatz gubernamentals más importants d'o país, con un entivo arredol que le daba un aire romantico.

Y de La Haya marchemos en l'auto ta Valkenburg, un lugarón que trobé recomendau en bella
guida pero que no ufriba cosa especial. Poliu en yera, pero no pas repoliu. Y jauto como ell solo, sin alma por a carrera. Asinas que ni aturemos: nomás l'arrecorriemos con lauto y marchemos t'a siguient gara, o Keukenhof u Chardín d'Europa, un conchunto de campos an que cultivan eras y eras y más eras de tulipans. Dicen que ye repoliu ta visitar-lo de marzos ta mayos, quan as matas son en flor de muitas colors. Nusatros de chuliols nos i trobemos a más gran parti d'os campos en lastra pero encara bi heba bella era cultivada, an que nos colemos sin permís y enporcando l'auto por a pista de tierra enbarduquiada, prou ta fer-nos a foto postureo y disfrutar una mica d'istas flors y o paisache. 

Y d'astí marchemos ent'a que sería casa nuestra mientras dos nueitz: un hotel en Schiphol, difueras d'Amsterdam, a un pre razonable -no pas barato, pero fuera d'a locura d'Amsterdam-, luent d'a ciudat. A nusatros rai, qu'íbanos con auto. Faciemos o check-in y marchemos t'Amsterdam, do nos faciemos bell mohito y disfrutemos d'o suyo animau centro, con o bico royo y arredols. No nos centremos guaire en Amsterdam, pos ya i yéranos estaus feba quatre anyadas, pero a ciudat nos fació honra ta pasar as zagueras horas d'o diya, pos os jautos holandeses gosaban de trancar tot a las seis u siet a más tardar.

Istos d'os primers diyas d'a cursa con mai estioron sobrebuenos. Tantas cosas prestas -vuelos, hotels, auto, etc.- y a cultura asumida de Filipinas, me feban entrefilar que bell problema surtiría. Y si no, ya veyeba a mai, tant cosmopolita, ploramiquiando porque no le feban goyo os puestos. Pero no, tot yera salindo bien y ella lo yera disfrutando tot: ixo yera o más important. Tot salió de bitibomba, fueras de bella torrumbesca. A yo me fació asabelo de goyo visitar puestos do no yera estau nunca, y he de destacar a hospitalidat holandesa, con chent asabelo d'amable, correcta y con a sonrisa en a boca. Be d'estar porque yeran d'os pocos diyas con sol y temperaturas agradables que teneban u porque reyalment son asinas... Bes-te-ne a saber, encara que cal decir que os holandeses con os que he coincidiu en atros puestos siempre son estaus asinas d'amables, mahos y acullients. Ixo sí, os pres no yeran mica amistosos! Y más quan veniba con o chip filipino... 


11.8.19

Enta Seúl (iii): una ciudat que se puet vender



Zaguers dos diyas en Seúl, y encara que m'heba feito un mapeta de GoogleMaps con cosas a veyer a ripas, a la fin pareixeba que mesmo podría ir a todas. Prencipié o diya por o Jongmyo, y conchunto palaciego adedicau a os espritos d'os reis. Y ye que, en a tradición confucionista coreana se deseparaba cuerpo y esmo, y quan as personas moriban, s'adedicaban esferents monumentos y adornos a os repuis humanos y a o esprito. Si os repuis marchan t'os fosal, o esprito pasaba a vivir en una caixa de fusta de midas y disenyo muito concretos que s'alzaba en casa -en o caso d'os reis en palacios feito de propio- metendo-le debán biroya, bebida y atras ofrendas. En Jongmyo bi heba dos palacios, uno adedicau t'os reis consagraus y unatro t'os reis que reinoron poco y t'os hereus que no plegoron a reinar, y arredol d'istos palacios, un poliu parque ta armonizar naturaleza con esprito. Igual que a resta de palacios reyals coreanos en Seúl, s'espaldoron mientras a invasión chaponesa de 1492, dimpués estioron refeitos, se veyoron afectaus por a invasión chaponesa d'o sieglo XX y a guerra civil, y son estaus restauraus mientras as zagueras decadas. Tot isto lo aprendié gracias a una visita turistica franca, y en iste caso no fació mica burro falso, porque dentro d'os monumentos historicos coreanos que visité, iste yera o más esferent. 

De Jongmyo marché china chana a piet ent'o palacio de Gyeongbokgug, o más grant de totz os que se troban en Seúl y que como atractivo especial ufre un cambio de guardia cada hora, levando os chendarmas colorius traches tradicionals de guerrers coreanos. Por o camín entre palacios, me trobé con polidas estatuas, me facié bell café y aproveité ta veyer a plaza de Sejong-daero, presidida por una estatua grant d'o rei Sejong y ambientada por una manfiestación an que coreanos luciban sinyals norteamericanos. En ixa mesma plaza se trobaba l'ambaixada d'os Estaus Unions d'America, con o suyo correspondient sinyal de barras y estrelas pero con unatro sinyal encara muito más grant presidindo a suya frontera: o sinyal gay de l'arco San Chuant. O palacio de Gyeongbokgug yera chigant y facié unatra visita guidada franca ta que una muller con vestiu coreano nos n'amostrase os principals elementos a la colla de guiris que i yéranos:  se repetiba a mesma simbolochía y a mesma historia que con os palacios que ya heba visitau, y ixo, chunto con a fuixina que feba a ixas horas, fació que no disfrutase tanto o puesto. Como nota diferenciadera, o palacio teneba bells edificios repolius que en o suyo diya fuoron adedicaus a l'amostranza d'a mosica y atras artes. Cal decir antimás, que os reis coreanos asistiban a tres clases diarias mientras a suya formación y a una diaria quan ya yeran reis, asinas dica a fin d'os suyos diyas. 

Vistos os zaguers monumentos historicos, marché t'uno d'os puestos cosmopolitas más populars dentre a población local:  o conchunto de Lotte, que tien un parque, un centro comercial, o rascacielos más alto de tot Corea y o cinqueno d'o mundo con 555 metros inaugurau en 2017, y mesmo un parque d'atraccions. Chenté una pizza astí -careta me salió- y aproveité o parque, igual que a resta de diyas, t'aliviar un aire relativament escoscau. Por o camín d'o parque, bell graffiti pincho, bell mirador ta fer-se buenas fotos de postureo y bella estatua que, igual que o conchunto en sí, feba alcordanza d'o parque de l'augua y a Expo de Zaragoza.

De Lotte marché a monico y a piet enta Common Ground, calificau en bella web como mercau hipster. Ta ixo facié una gambada trescruzando o chigant río Han. O Common Ground ye una placeta feita de contenedors maritimos apanyaus en tres plantas esbruixando camíns y laberintos internos an que trobar botigas de ropa cara, accesorios caros y cafeterías-restaurants caros. A pesar d'o pre, no yera mal puesto ta estar-se-ne y teneba similituz a la Plaza d'as Armas de Zaragoza. En os arredols bi heba buena cosa de carreras comercials an que no feba mica burro falso fer-se una gambada. Astí me trobé, dentro d'un recreativo, a unas zagaletas bailando o K-Pop de Momoland, y ixo m'animó una mica, pos ya yera trobando a faltar Manila :-)

Ya en a zaguera nueit, decidié aproveitar a comodidat de Seúl y marché china chana a piet ent'o COEX Mall en Gangnam, puesto que heba visitau o primer diya y an que m'heba feito una foto en o monumento a o Gangnam Style. Tien fama d'estar centrau en a tematica d'o K-Pop y asperaba trobar-me bella botiga adedicada a iste estilo mosical u mesmo bell bar animau. Pero me fació burro falso: aquello yera muerto. Ixo sí, me trobé con una biblioteca repolida y armoniosa an que mesmo me facioron ganas de leyer-me u estudiar-me bella cosa. Cené astí y hopé ta l'hostalet canso perro. A l'atrol diya, como o vuelo me saliba a las siet, encara aproveité ta veyer un templo budista contemporanio dito Gilsangsa, en un lumo no guaire luent d'o mío aloix, pero no ufriba garra cosa especial, y menos quan ya en he vistos masiaus y chusto ixe diya yera plevendo -a resta de diyas por fortuna fació bueno. Dimpués de fer bella gambada, marché ta l'aeropuerto, an que m'asperaba un cuarteto de piano, fagot, travesera y violoncello en a suya terminal de salidas. 

Marché ta Seúl buscando una cosa y me i trobé unatra esferent de raso. M'entrefilaba una ciudat desenrollada oriental pero de vegada hortereta, con os suyos cartels mangas-animes, as suyas vestimentas fosforitas y chent con sonrisa foriconera por tot arreu. Y me'n trobé con una ciudat hipster en bells puestos -mena ciudat francesa- y cosmopolita en atros -mena Manhattan-, con chent "muito estilosa" y agradable, pero no pas chalanguera. Si no por os uellos rasgaus y por bell detalle como os cat cafes, quasi me pareixeba estar en Montreal. Antiparti, charrando con a población local, i fue en o momento más animau, pos d'hiviernos a rigor fa que a chent s'en esté en casa y bi haiga muita menos vida en carreras, que plegan a los 15 graus baixo cero. Talment as condicions climaticas tamién aduyen a la converchencia d'estilos y culturas entre puestos tan luents en o mundo. Ixo, y as parellanas condicions economicas. 

 

3.8.19

Enta Seúl (ii): una ciudat con toques a Nueva York


O segundo diya en Seúl, dimpués de veyer os templos antigos, m'aganaba de experimentar a Seúl más metropolitana. Con tot y con ixo, antis de lanzar-me ent'os rascacielos, as carreras comercials y os parques urbanos, decidié marchar t'o vico historico de Bukchon Hanok. 

Por o camín, como yera canso y feba calorina, decidié aturar en un d'os puestos tipicos seulenses y en cheneral orientals: un cat café, u cafetería an que te puetz fer un café acompanyau de mixinos a pre d'oro. Sincerament, o puesto no me dició garra cosa, y menos encara si dentramos a valurar a suya ulor y o suyo pre -y que en o que yo trigué no teneban café sino nomás té! Ixo sí, me fació honra ta valurar o barrenaus que yeran bells asiaticos, que bi iban solencos, que pareixeban estar quitaus d'un libret d'anime u manga, que se i quedaban horas sin charrar, nomás mirando ent'o vuedo y de cabo quan fendo-le morisquetas a os mixins. Un d'ells prencipió una conversa con yo, y sin animo d'estar rebordenco ni de faltar-le, o mesache yera muito muito raro.

Feito o café y descansau, veyé o vico historico de Bukchon Hanok, con más de 600 anyos d'antigüedat. Antigas casas taiwanesas repolidas d'un o dos pisos, alto d'un pueyo, y que dibuixaban callizos y laberintos por os que aganaba de fer gambadas, si bien bi heba masiaus turistas. A más grant parti d'as casas yeran propiedatz privadas y residencials, y como bi van tantos turistas, mesmo han habiu de meter sinyals y personas que s'encargan nomás de demandar silencio a la chent que i va, mesmo con cartels mesos en o suyo cuerpo mena "vendo oro". Lo menos, curioso. A'l  canto de Bukchon Hanok se troba a zona comercial pero tranquila de Sancheondong, por a que me facié una gambada y me descansé fendo-me un café.

Dimpués, china chana marché a piet ent'o templo budista de Jogyesa, admirando por o camín bella estatua moderna polida, d'ixas que adornan muitas cantonadas d'a capital surcoreana. Ya he visitau muitos templos budistas, pero iste de Jogyesa teneba muitas lampas de colors alto y dibuixaba un "cielo semubierto" repoliu. Nunca no'n heba visto beluno asinas. Antimás, tiene dos arbres de más de 500 anyadas, un pin blanco y unatro arbre chinenco. O primer ye considerau monumento natural coreano, mientras que o conchunto templario en metat d'a urbe ye un d'os puestos relichiosos más antigos d'o país, pos a suya construcción inicial ye de 1395, y encara que s'ha habiu de reconstruir muitas vegadas, de siempres ye estau un d'os puestos principals t'o budismo coreano. Y tot a penar d'as guerras y eventos historicos mientras tot iste tiempo y a penar de que más d'a metat d'a población coreana ye atea mientras que nomás un 15% contina seguindo o budismo coreano. A mía impresión, igual que con o tema d'a monarquía, ye que a población surcoreana considera o budismo y en cheneral a relichiosidat como bella cosa superada, si bien la estudian y la aprencian como parti d'a suya identidat historica. 

Visto o templo de Jogyesa, marché t'o cercano mercau de Insadong, con botigas de bolsos, accesorios y tamién bell guariche ta chentar en a carrera. En iste mercau en concreto, destacaban os muitos beliquetz que os turistas pueden trobar, si bien cal decir que toda la capital ye plena de mercadetz y que iste d'Insadong, que ye un d'os que más fama tien, tampoco no me pareixió especial. Y d'astí marché t'a canal de Cheonggyecheon, que yera a plego. Ista canal apareix recomendada en as guidas turisticas d'a ciudat y no fa mica burro falso. Una antiga canal repolida que mientras os sieglos XIX y XX se plenó de casichons y suburbios -me la entrefilo como muitos esteros de Manila agora- y que por ixo mesmo estió desaloixada y cubierta, dica que decioron recuperar-la y fer un repoliu paseu-parque entre rascacielos de veire que inauguroron en 2005. Cheonggyecheon ufre una buena y relaixant gambada que cal fer si se'n va ta Seúl, y más encara si se procede de Manila. Dimpués rematé a nueit en a zona comercial de Myeongdong, an que cené y pillé o metro ent'o leito. 

A l'atrol diya prencipié a chornada desayunando-me bien en l'hostalet, que fatín fatián me yera fendo buena decenada de kilometros a piet y o cuerpo lo demandaba. Y dimpués a mía primera estación sería o Seullo 7017, una antiga linea de metro en alto reconvertida en un parque lineal urbano seguindo a mesma ideya y o mesmo estilo que a popular High Line de Manhattan, con matas y flors bien ficadas y cudiadas, transmitido armonía. Unatra vegada más, a gambada por o puesto feba honra, y más si se ye vivindo en Manila, an que agora mesmo son fendo ista mena de construccions en alto pero encara t'aliviar o trafico. En iste y en atros puestos ye normal trobar pianos tintaus con figurinas y colors polidas y bell coreano de qualsiquier edat que de bote y voleyo se i posa y prencipia a tanyer -contrimostrando que sabe tanyer. Aimor por a mosica, estilo y ixe "toque francés" que mencionaba en o zaguer post. Como curiosidat, quan tornaba ta Manila, en l'aeropuerto yera un colleta de piano, flauta travesera, fagot y violoncello tanyendo mosica "de culto", amenizando l'aspera. Ni que fúesenos en Viena!  

D'o Seullo 7017 marché t'o pueyo y mirador de Namsan, antis pasando por o mercau de Namdaemun an que pillé enerchía. China chana iba fendo-me os muitos escalerons que fan a puyada, descansando-me, mirando-me as estatuas d'as figuras nacionals y historicas coreanas que i trobaba asinas como a muralla de Seúl -Seúl tien una d'as murallas urbanas más grants y antigas d'o mundo- y disfrutaba d'o parque que i heban feito mientras tot o camín. Alto se troban beluns d'os reclamos turisticos más conoixius de Seúl: a torre N-Seoul y o camín de candaus. O zaguero, son una serie de pasarelas y barandaus an que os aimants han meso candaus seguindo a moda de Tres metros sobre o cielo (Ho voglia di te): milentas y milentas de candaus, que en estar de plastico y lixeros, no pareixeban afectar a l'estructura d'os barandaus y as pasarelas. A torre-rascacielos mirador, tan tipica en as urbes asiaticas, no ufriba cosa especial, pero ya que todas as atraccions yeran francas u muito baratas, m'animé, bosé a dentrada y bi puyé.

Visto Namsan, pillé o metro ta veyer una mica a famosa Universidat de Mullers de Ewha. En un vico tranquilo pero con carreras comercials, prou piational con edificios polius y una
atmosfera agradable, en ista universidat destaca un edificio que han feito escavando un lumo por a metat, y parando edificios d'exposicions, seminarios, aulas, cafeterías y mesmo un cine en cadagún d'os costaus baixo tierra. Y d'astí marché en metro t'o vico que heban feito arredol d'a universidat de Honkig, unatro distrito comercial que ya no resultaba intresant dimpués d'haber-ne vistos tantos. Ixo sí, iste teneba una parti graffitera-hipster y por o rete heba visto que dos cafeterías ufriban a posibilidat de fer-te a consumición con animals esferents a mixins: una con mapaches y l'atra con dos uellas. Me i pasé pero no consumié en degún d'os dos puestos, a cada qual más fulero: os mapaches yeran en una cambra aparti an que no podebas levar a consumición y os bichos no yeran que dos y muito mal cudiaus -curioso que heses de parar cuenta con o calcer y os accesorios con os que i dentrabas, no fuese que a os mapaches les fesen goyo y te los queresen sacar- mientras que as uellas en yeran dos bien cudiadas -con muita gilipollada- en una estrabilla presta a o canto d'a cafetería. Y prou que sí, os dos puestos asabelo de caros. Me fan goyo as horteradas, pero no pas tanto como ta dixar-me masiau cauquerré por fateras asinas. 

A man de Honking y dentre rascacielos de veire se troba o parque lineal de Gyeongui, que seguindo a ideya d'o Seoullo 7017 y a canal de Cheonggyecheon, recupera una antiga línea de tren -ista vegada a ran de tierra y sin canal- reconvertindo-la en un repoliu parque an que fer una tranquila gambada, con una parti más activa con colletas de mosica u bell piculinaire animando a chent posada en a yerba. Y dimpués d'ista aturada, marché a piet t'o parque fluvial de Yeoeuidodong, en a marguin d'o chigant río Han. O camín estió luengo y habié de trescruzar un puent masiau largo, pero o parque y o propio camín no facioron mica burro falso: en as partis más tranquilas veyebas collas de chent correndo, fendo bici y atros esportes -yoga, artes marcials, aerobic... En a parti más popular, gradas mirando-se t'o río, bells escenarios gratuitos, actuacions con bailes y cantas, food trucks, ferris-restaurants, parelletas marchando t'as zonas menos concurridas, y tot cusirau por os rascacielos d'a ciudat, beluns d'ells encara en construcción. Me fació firme goyo que en beluna d'as actuacions adolescents yeran ascuitando, cantando y bailando bella canta de Momoland, una d'as collas de K-Pop más populars en tot o sureste asiatico y d'a que me declaro firme fan agora mesmo. Pasé a tardada y a nueit en iste parque, dica que baldau de tot pillé o metro ent'o leito. 

Mientras yeran pasando as horas en Seúl, iba creixendo en yo a impresión de que a ciudat teneba muitas similitutz con atras ciudatz cosmopolitas mena Nueva York. As antigas lineas de tren y metro, y os antigos canals, reconvertius en parques lineals que en metat de rascacielos de veire esbruixaban una atmosfera relaixant. Carreras comercials por tot arreu y turistas en os puestos más emblematicos. Laicidat. Ceras amplas que permitiban caminar decentement entre as masas y pres más caros que no os que trobamos en Zaragoza, encara que tampoco no prohibitivos.Tamién paré cuenta que beluna d'as caracteristicas que se vende d'a población asiatica -más que más chaponesa- se i trobaban, encara que no yera tant impactant como en primeras m'asperaba: chent foriconera, curiosas trazas d'estar y de relación interpersonal y con os animals, o costumbre ixamenau de minchar en os guariches de carrera -pero bien reglaus en mercaus, no pas en libre albedrío-, descofitanza innecesaria, y prou que sí, una sociedat muito menos sexual y sexualizada que no a filipina. 

29.7.19

Enta Seúl: (i) una ciudat afrancesada


Dimpués d'os diyas de placha, movimiento y fuixina de Caramoan y Catanduanes, quereba fer bella cosa os diyas d'antis de tornar ta Zaragoza por vacancias, pero de vegada quereba que fuese una mica más fresco y urbano. Mirando-me os vuelos baratos t'os destinos por descubrir, a ruleta sinyaló Seúl. Y bien que yera un puesto que me trucaba, porque toda a moda musical y estetica d'o sureste asiático, chenericament dita K-Pop, vien de Korea. Prometeba estar una horterada asiatica d'ixas que tanto goyo me'n fa. Asinas que d'un diya ta l'atro pillé un vuelo y un aloix a muito buen pre y astí que me planté. 

Arrivé de maitinadas, y dimpués de fer tiempo y o check-in, prencipié a mía ruta en o vico de Ihwa u Ehwa, no guaire luent d'an que m'aloixaba. Casas antigas y baixas en un pueyo an que heban tintau asabelo de graffitis y bell inversor con uello heba montau bars d'ixos estilosos do fer-se un buen café a pre d'oro, bella botigueta de beliquetz y mesmo bella barbería hipster. Pos ixo, un Montmartre asiatico dau a la chentrificación pero que no teneba guaires turistas y se podeba disfrutar bien. D'astí marché ta Dongdaenum, una parti d'a ciudat que teneba mercaus y botigas en as suyas carreras -isto ye o cheneral en a ciudat- y un conchunto de museus y centro comercial dito Dongdaenum Design Plaza, con un edificio futurista y repoliu, estilo Expo2008 -pero diría que más lograu-, d'ixos que son de fácil veyer en as istas urbes y que son sinyal d'o desenrollo economico d'o sureste asiatico en as dos zagueras decadas. 

Visto istos atractivos, os que teneba cerca de l'hostalet, marché t'o vico de Gangnam, pos ya no m'adubiba.  Seúl tien un rete de metro sobrebueno, tanto en disposición como en comodidatz, encara que en as horas puntas puet estar una mica incomodo. Aproveité que no yera hora punta y me planté en iste vico comercial, famoso en o mundo entero por inspirar a canta Gangnam Style. O primer puesto que i visité estió o COEX Mall, centro comercial que tiene en os suyos arredols monumentos adedicaus a o K-Pop y dentre ells o monumento a o Gangnam Style, una estatua chigant de dos mans en a posición d'o baile, que recibe asabelo de turistas y an que servidor se fació fotos danzando ista canta que marcó o 2012 (primera foto alto).

A man d'o COEX se troba un d'os atractivos historicos de Seúl y de Korea, as fuesas de Seolleung y Jengneung, antigos reis coreanos. En reyalidat, istas fuesas tienen chicotas casas-templetz arredol, en armonía con a naturaleza, pos son feitos en lumos en metat d'un parque agradable y an que servidor aproveitó t'aliviar "aire puro", que ya lo amenistaba dimpués de bells diyas en Manila. Tamién se i trobaban os templos y as fuesas de bellas reinas y un curioso monumento an que s'alza a placenta y o cordón umbilical d'un d'os reis, pos yeran obchetos con significau especial en a tradición confucionista coreana. Ista visiteta me fació honra ta pillar enerchía, y d'astí marché t'a cercana K-Star Road, una carrera en Gangnam con estatuas coloridas de monyacos d'onsos que a suya tematica ye o K-Pop. A verdat ye que fueras d'as estatuas y de bell par d'edificios d'exposicions adedicadas a beluna d'istas collas, tampoco no yera un puesto especial. Como curiosidat, en un d'istos edificios dito Sinaeo una ringlera de nomás mesachas y mullers chovens feba cola ta dentrar en una exposición que o suyo pre yera caro.

Dimpués, ya de nueitz, rematé o diya en o mercau de Dongdaenum, an que miré de cenar bella cosa en os guariches de carrera, tant orientals pero aquí millor chestionaus, mesos nomás en os mercaus y con millors condicions hichienicas que no en atras ciudatz. Pero mala suerte tenié: no m'entendeba bien con a chent, que en a suya más grant parti no fablaba anglés, y tot o que prebé mientras o diya yera picant u feito de fabas -que no puedo minchar. A la fin me las apanyé con pollo empanau frito, que encara que me deciban que no yera picant, sí que'n yera una miqueta. 

A l'atrol diya, prencipié a cursa por os templos de Changgyeonggung y Changdeokgung, templos reyals emplegaus por esferents reis y reinas d'a dinastía Joseun, reinant dende 1392 dica 1910, anyo en que Chapón anexó toda Corea. Ista dinastía teneba quasi totz os suyos palacios y siedes en Corea d'o Sur pero atras dinastías previas los teneban en l'actual Corea d'o Norte. Nomás en Seúl, bi ha cinco conchuntos templarios, d'os que visité quatre. Totz os dos templos yeran parellanos en estructuras y edificios, inicialment feitos en o sieglo XV y dimpués refeitos en o sieglo XVI dimpués d'a suya destrucción quan Chapón miró de conquerir Corea en 1592, y belunos refeitos mientras os sieglos XX y XXI dimpués d'a conquista chaponesa entre 1910 y 1945. 

O primer d'os palacios yera menos conservau pero por ixo mesmo heban feito arredol un parque repoliu con un entibo y un hivernadero. O segundo yera más grant y conservau. As dentradas t'os dos yeran baratas y mesmo ufriban unas cursas francas guidadas en anglés an que os guidas, vestius con os traches tradicionals coreanos, te deciban alto u baixo o mesmo: t'explicaban a simbolochía, a historia y a monarquía coreanas. Destacan as colors verda, amariella y roya en os palacetz orientals -no guaire recargaus en contimparación con os palacios malayos y chinencos-, que teneban un curioso sistema de chamineras ta calentar bellas cambras mientras o rigor coreano y luciban o simbolo d'a monarquía coreana: cinco montanyas con un sol y una luna, que representaban as cinco montanyas sagradas de Corea, o rei y a reina. Atro d'os simbolos yeran dos muixons volando, que de cabo quan se meteban en o teito y representaban a o rei y a la reina. Como curiosidat, o rei de cabo quan teneba fillos con as concubinas que podeban estar adoptaus por a reina y convertir-se asinas en hereus a o trono y futuros reis. D'atra man, os reis teneban escribas que anotaban tot de cotino y dimpués se feban cinco copias que s'alzaban en cinco montanyas esferents d'o país -por ixo mesmo, tanto Corea d'o Norte como Corea d'o Sur en tienen. Milentas de documentos que son declaraus patrimonio d'a humanidat y que encara se'n son estudiando. D'os dos guidas, o d'o palacio de Changdeokgug tamién charró una mica de Corea d'o Norte d'una traza neutral, historica pero asabelo d'intresant. Tamién yera de destacar cómo fablaban y tractaban o tema d'a monarquía, como bella cosa definitoria d'a historia y a identidat d'o país, a conoixer y mesmo apreciar, pero ya pasada y superada. Curiosament, en belún d'os templos vivioron as descendients d'o zaguer rei dica o 89.

A mía primera impresión de Corea estió chocant. No yera o que m'asperaba pero no feba burro falso. Asperaba un país de colors fosforitas, chent fendo momos y danzando en a carrera o tipico K-Pop, con a traza de vestir hortera oriental graciosa: un país feito a la moda que se ye estendillando por tot o este asiatico y dillá, dende o Gangnam Style u mesmo d'antis. Alto u baixo asperaba una Manila pero rica. Y me trobé unatra cosa: chent con "muito estilo" en vestir, vicos viellos acotraciaus a lo bohemio, barberías hipsters, chent de piel blanqueta, cafeterías estilosas d'ixas an que te fas un buen café y te relaixas dica que plega a cuenta, panaderías y reposterías "de disenyo", caras pero con madalenas sobrebuenas, monumentos bien cudiaus y chestinaus, parques bien pensaus y apanyaus an que aliviar calmo, carreras comercials piatonals con botigas de accesorios, bolsos, calcero y ropa -con firme presencia d'Inditex-, mesachas repolidas y con muito estilo portiando as suyas "boinas francesas", y en cheneral, chent correcta y agradable, pero no pas acullient. Si no por os uellos d'a chent, quasi hese pensau que yera en Burdeos!

 

18.7.19

Enta Catanduanes: una isola con muito potencial


Rematau de veyer Caramoan, decidié continar a marcha en a cercana isola de Catanduanes, a la que se podeba plegar si se pillaba un barquet a las 11:30 d'o maitín. Asinas que dimpués de desayunar-me, duchar-me y ateclar-me una mica, pillé un tricycle que me dixaría en o puerto. Plegau en o puerto de San Andrés de Catanduanes, pillé un tricycle compartiu ta marchar ta Virac, a principal localidat d'a isla, que mesmo tien un aeropuerto con vuelos ta Manila. En o tricycle estié con una colla de mesachas, mayestras en o lugar de Caramoan, que bi iban a prener bellas clases y bells examens d'o máster que yeran cursando en a universidat de Catanduanes. En primeras ellas yeran timidetas y yo canso, pero a la fin charremos y nos lo pasemos prou bien entre risas. Mesmo me'n quereban enreligar con una! 

Por o camín entre o puerto de San Andrés y Virac, a'l costau d'a carretera pero ya mesa en una selva, se troba a espelunga de Luyang, famosa en toda a isla. As mesachas quereban fer-la y yo en primeras dandaliaba porque quereba arrivar antis con antis en l'aloix, pero entre que yeran mahas y que teneba sinyalada ixa espelunga a veyer belún d'ixos diyas, pos m'animé y la faciemos. En reyalidat, a espelunga yera presta t'o turismo, esplanicada y con recholas y mesmo un puentet en os tramos más envolicaus. Con tot y con ixo, as recholas teneban guano mezclau con augua fendo un bardo que esbarizaba asabelo y caleba parar cuenta. A espelunga yera ampla y arrecorrer-la encara nos costaría bells 20-30 minutos, teneba dos bocas, pero quan arrivemos a la salida, o guida que pillemos nos dició que caleba tornar por do yéranos dentraus, pos l'atra boca conduciba a selva preta. En una d'as cambras principals, alto d'os nuestros tozuelos tenébanos una boira de moriciegos prou grants y que no volaban a guaire distancia de nusatros. En he esnavesadas prous, pero ixa ye a que más impresión m'ha feito dica agora. En salir-ne, paremos cuenta que alto d'a boca principal bi heba una serpient recinglada con una radiz que feba cerina. Como curiosidat, fa poco se trobó en un documento historico que a espelunga yera estada cubillar t'a población local en beluna d'as enrestidas d'os moros en o sieglo XVIII, que mesmo le pretoron fuego en a suya dentrada y en a suya salida. Ista referencia se troba en dos plaquetas en dentrar-ie, una t'a versión en anglés y l'atra t'a versión en castellano. 

Vista a espelunga y con amigable conversación, pleguemos en Virac an que me despidié d'as mías nuevas amigas, nos diemos os facebooks, chenté en un Jollibee -yera aflixiu dimpués d'haber-me desayunau nomás una salada de fruitas y café- y miré un transporte ent'a placha de Puraran, an que teneba l'aloix. O transporte miró d'escular-me y mesmo me carranyé -cosa rara en yo en istas tierras. A la fin lo mandé a escaparrar y, ya en a placha, facié o check-in, me fiqué en l'augua, alparcié a redolada y cené en l'aloix una hamburguesa que yera sobrebuena. A placha no yera guaire grant pero teneba un paisache de cocoters y monts repolius, teneba partis más rocosas y atras d'arena de coral y auguas turquesas, no yera mica masificada pero teneba tres u quatro guariches bien apanyaus con todas as comodidatz, yera puesto de surf y encara que ixos diyas no bi heba olas, sí que bi heba bella colleta de turistas occidentals pasando-se-lo bien de buen rollo. A la finitiva, un puesto repoliu y desconoixiu, sobrebueno ta relaixar-se pero con comodidatz y con bell bareto an que chentar bien y fer-se una biera u bell ron en buen ambient. Antimás, me facié amigo d'o can de l'hostal, un cadiello de quatre meses dito Han.

Dimpués de ficar-me en l'augua y cenar-me l'hamburguesa marché t'o leito an que m'asperaba una mala nueit. Cagaleras, dulors en os budiellos y más que más firme dulor en l'estomaco, que teneba inflamau. Me costó dormir y nomás l'aconsiguié mientras 4 horetas. A l'atrol diya, en puyar-me quité as pocas enerchías que teneba ta marchar t'o guariche-farmacia d'o lugarichón an que me dioron quatre pildoretas, que por a poca experiencia y as dubdas d'a dependienta, no sabeba si encertaría u me daría anticonceptivas, pero por fortuna encertó. 

Me recuperé una mica y le demandé a la moto que me levó t'a farmacia que m'acerca-se a un d'os puestos más conoixius d'a isola, o mirador de Binurong, pensando-me que no sería díficil de plegar-ie. Unatra vegada, yera entivocau: dimpués de bosar a correspondient tasa d'entrada y o guida, iste me levó por una selva tropical que s'iba fendo más y más folluda, con una fuixina ruixient y una humedat infernal, mientras yo yera tot feble. O guida me deciba de contino que no quedaba cosa ta plegar-ie, pero encara nos ne costaría bells 45 minutos. D'haber-lo sabiu... O caso ye que arrivemos a la fin t'o mirador, un prau alto de clamors rocosas, paisache parellano a o cantabrico -aquí le deciban parellano a Batanes- que t'un europeu talment no diga guaire en tener-ne asabelos en casa, pero que a os filipinos les encanta. As rocas negras s'alternaban con as blancas y baixo de tot, auguas de culor turquesa. O puesto yera repoliu, y mesmo que yera chaquiento lo disfruté. Ixo sí, varias vegadas habié d'aturar en uembras porque o cuerpo no me daba. 

Dimpués de visto o mirador, marché ta Puraran an que chenté tranquilament, bebié muita augua, me facié bella pildoreta más y me descansé. Como encara yera luego y bi heba unas guargas ditas Sowa cerqueta, le demandé a un mototaxista que chusto yera rematau de chentar si m'i podeba levar. Y atra vegada que bien baixo de enerchía y chaquiento foi a inocentada... Resulta que arrivar-ie en a moto yera asabe-lo de envolicau, pos o camín yera una pisteta de piedra y graba an que de cabo quan mesmo caleba baixar-se-ne. Y en plegar-ie, te da a bienvenida unatra pista por metat d'a selva tropical bochornosa y agobiant. Antis de pretar a caminar le dicié a o buen hombre que no la fería, que tornaba ta l'hostal, que lo sentiba muito y prou que le bosaría tot o que caleba bosar-le. Pero l'hombre me dició que o camín yera curto y que no feba burro falso. Me convenció y le facié caso... y unatra vegada, me cagué -quasi literalment- en tot. O camín yera duro, de bells 45 minutos, costerudo y de cabo quan mesmo caleba arrepinchar-se. Yo iba fendo garras d'onso... Yera baldau no, muerto. Pero  bueno, i plegué y a verdat ye que as cascadas con as guargas, en un d'os puestos más innacesibles en os que soi estau, yeran repolidas, y ficar-me en a fresca augua m'aduyó a reviscolar. Tornar-ie estió igual d'envolicau, pero alto yera un campensino bien maho con o que nos descansemos, tot cusiraus por o suyo repoliu carabao. L'humilde hombre, que m'i levó, m'en trayó, me fació de guida, de fotografo y que yera bien maho, no me quereba cobrar que 200 pesos por tot sabendo o problema que heba teniu con o tricycle o diya d'antis: prou que le'n die 1000, y l'atro no se lo creyeba.

Ya fendo-se de tardis y con poca enerchía arrivé en Puraran, an que cené y me fiqué una miqueta en l'augua d'a placha. Os mals que teneba heban hopau pero yera esquinazau y feble. Asinas que decidié que a l'atrol diya pertocaba tornar ta Manila y descansar-me: en primeras quereba quedar-me bells tres u quatre diyas más en Catanduanes, pero no lo vi viable en o mío estau: si me i quedaba no lo disfrutaría, y ya podeba decir que bi heba feito una espelunga, una guarga, una placha y un mirador. Sentiba que a calor me mataba y m'arrepintié de no haber marchau ta bell destino de montanya, más fresco. D'atra man, Catanduanes ye una isla que ufre muitas cosas -plachas repolidas, guargas, espelungas, miradors- pero no ye desenrollada de tot t'a suya visita, más que más por as dificultatz de comunicación. Le falla que no bi haiga puestos ta logar motos, pos s'ufre a perder-se por as suyas carreteras y camins. Creigo que ye una isla con muitas potencialidatz encara por desenrollar. O suyo tamanyo, una mica más grant que no Bohol, tamién ye una baza t'una cursa de más de 3 u 4 dietas. No me motivó de tot, pero estando honesto, la hese disfrutada más en atro estau y con atro orache, y por ixo mesmo ye un puesto a lo que talment le de unatra oportunidat. Ixo sí, viachando en avión, pos en tornar totz os vuelos d'a semana yeran plenos y me pertocó unatra travesía de 24 horas coladas en autobús, tricycles y barcos dica plegar en Manila.



12.7.19

Enta Caramoan (ii): más placha y más espelunga


Encara me quedaba un diya más en Caramoan, o tercero, y yo firme contento porque veyeba que me vagaba de veyer tot o que quereba. Asinas, ixe tercer maitín, dimpués de desayunar-me-ne como un campión, me decidié a pillar l'atro island hoping, o curto, ista vegada sin a companyia de Jerry, que heba de treballar. Tot pareixeba prencipiar mal: en l'hostal os treballadors, tot y que yeran muito mahos, no pareixeban tener o diya entonau, a moto que me levaría t'a placha de Paniman puncha,
prengo un tricycle que yera a rebutir y tenió problemas ta concarar bella costera, o barco que pillé en a placha ta fer l'island hoping se malba y habié de pillar unatro, asinas asinas. Pero a la fin, y con quasi una hora de retraso con l'horario inicial previsto, aconsigo emprender a marcha. 

A primera d'as isolas vistas en iste viache d'islas paradisiacas estió Matukad, con una placha d'arena blanca y auguas turquesas trestallada en dos por una gran roca. O equipo de supervivients yera fendo astí bells decoraus con fustas ta bella preba que'n ferían. Les saludé pero no me respondioron: qué esferencia os europeus y os filipinos! Ixo  sí, me dixoron estar-me-ie sin problemas. Mientras buen rato estié l'onico turista astí, encara que dimpués plegaría unatra colla de filipinos, d'os pocos turistas qu'i veyé. Se bi yera de bitibomba y yo aproveité t'acubillar-me baixo os abrigos que as olas fan desgastando a roca caliza baixa d'as isolas, dando-les a silueta de campirol, asinas no me cremaba. Y entre ixos abrigos marché a piet ent'atras plachetas y calas que bi heba no guaire luent y an que yera solenco de tot, mesmo con a tentación de meter-me en bolas -cosa que no facié por si un caso, pos o nudismo ye viedau en Filipinas. 

Dimpués d'una horeta en ixa placha torné t'o barco, que me levó t'a cercana isla de Lahus, tamién con una placha polida con dos costaus, un en cada marguin d'a chicota isola. Parellana a l'atra, m'i estié mientras una horeta tamién amagando-me d'o sol baixo os cubillars que heban esbruixau as olas en os paretz calizos dimpués de tantistas anyadas. Candreixos a boticiegas, peixes tropicals de colors visteras, peixetz que lo mesmo yeran en l'augua lo mesmo blincaban por os paretz y de cabo quan bella estrela de mar me feban companyía. Astí estié unatra hora dica que pillé o barco asperando una tercera isola. Pero no, o viache d'isolas curto ye curto entre atras cosas porque no se'n veyen que dos. En primeras yera una mica desconfitau por si l'hombre d'o barco no quereba treballar y m'heba timau, pero no'n pareixeba. Dimpués m'informé sobre iste island hoping curto y ye que ye asinas. Facié la d'aquell, y encara que curto, cal decir que os paisaches, as isolas y as plachas que se veyeban en a peninsula principal de Caramoan -incluyindo a famosa Gota Beach ocupada por os Survivors- yeran más polius que os que heba visto o diya d'antis en o recorriu luengo: iste atro recorriu ye curtet y chicot, pero repoliu.

Ya en tierra y con prou tiempo por debant, decidié de prebar a espelunga más famosa d'a
redolada, a de Calupnit. Asinas, dende Paniman pillé una moto ta que me i levase, y o conductor, que curiosament se deciba tamién Jerry, no conoixeba an yera a espelunga y se trafucó. Mientras, me meteba una toballa en os brazos ta no cremar-me os abambrazos, pos o sol yera furo y o chapero no me cubriba que o rostro. Y la fin, y gracias a l'aduya local a o conductor, arrivemos en un lugarichón, y en concreto en la casa d'una familia muito humilde, con un hombre viello sin quasi dients y bells ninos bien mahos chugardiando en o leito que yera en a parti alta d'o guariche. En a puerta nos aguardaba una gallina ponedora refuchiada en un pozal y una muller lavando ropa. Jerry yera ilusionau con a espelunga pos no i yera estau y me demandó si podeba venir-ie con yo. Prou que sí! Unatra vegada, faltaría más que os locals no podesen veyer as suyas maravillas y os turistas sí, y bell par de ninos d'a familia carrioron lanternas y nos levaron por metat de rozals dica arrivar en a frontera d'a espelunga. 

Y dentremos y en primeras no pareixeba guaire envolicada, pero china chana se iba fendo más y más estreita, con un paso en una glera que lo facié chitau de raso y no sé bién como o mío tozuelo y a mía anca i cullioron. Os ninos me deciban que se pasaba sin problema... Ells que yeran ninos filipinos! Yo sí que en tenié sí, de problemas, pero os foriconers ninos m'aduyoron prou.  A espelunga picaba ent'alto y yera cansa, pero se podeba fer. Os bichos -insectos y bella araina- yeran de fácil trobar, y una d'as cambras grants en concreto teneba toda una boira de moriciegos. Bella parti teneba una corrient d'augua, y bi heba asabelo d'estalagtitas y estalagmitas, tamién con coladas y una parti repolida de cascadetas que feban escalerons. Nos costó d'arrecorrer-la bells 45 minutos y he de decir que en bella parti sufrié, por tecnica y por cansera, pero se podeba fer. A la fin, se'n saliba por unatra boca que daba ent'a selva y d'astí se baixaba por un lumo que ufriba unas anvistas preciosas, con rozals y cocoters. Bien maha ixa espelunga que d'atra man yera poco visitada, poco presta t'o turismo y sin Survivors a la vista. 

Dimpués de dixar una mereixida propineta a la chent d'a caseta humilde y de fer-nos as correspondients fotos, marché ta l'hostal, an que chenté. Encara yera luego, menos d'as tres, y m'hese vagau de fer bella cosa más. Pero as espelungas principals yeran feitas, placha la heba vista toda, no me'n aganaba de más augua y yera baldau, asinas que con o pensamiento en a proxima isola, Catanduanes, a la que marcharía a l'atrol diya, me quedé refitoliando por o lugar y en a cambra mirando de recargar baterías, pos cada vegada me trobaba más y más canso. Ye verdat que heba leito que en a redolada bi heba bell par de guargas con cascadas, pero caleba caminar por o selva dos horas t'arrivar-ie, l'aproximación en moto no yera cercana y por as fotos que heba trobau por o rete, no pareixeban grant cosa, asinas que renuncié a veyer-las y más estando baldau. Por o camín d'a espelunga de Calupnit dica l'hostal, o conductor d'a moto me deciba que nomás treballaba de mototaxi un diya a la semana, y que os atros seis diyas treballaba ta Survivors como buena cosa d'a chent d'a redolada. Le demandé por as suyas condicions laborals: 500 pesos a o diya (bells 9 euros por diya treballau) y levaban pagos retrasaus. Sin comentarios... Pero aquí lo dixo. D'un costau, tanto por o treballo que ufre como por a publicidat que fa d'o lugar, ista productora internacional de reality shows ''aduya'' a la rechión y as suyas chents (o propio conductor me deciba que en un diya normal de mototaxi quitaba 200 pesos netos: 3.5 euros); d'atro costau, no dixa d'estar un abuso descarau y antiparti a suya actividat dixa rastro ambiental (cal decir que buena parti d'o programa se desenrolla en un Parque Natural).

En resumen, diría Caramoan ye una parti de Filipinas que m'ha dixau una sapia agridulce. D'una man no se puet refusar que ye repoliu y que ufre esferents paisaches y ecosistemas filipinos, dende o más propio Pacifico dica o más propio de Visayas. As plachas son repolidas asinas como os viaches por as isoletas costeras, pero no son os millors d'o país. Ufre paisaches humedos bien mahos, sin estar os millors d'o país. Tiene atras atraccions como espelungas y guargas, si bien son comuns en o país. A chent ye agradable sin estar catén, pero de cabo quan son pasotas y ababols de tot. Os pres son baratos, os servicios encara tienen calidat que mesmo plegaría a os estandars occidentals y quasi no bi ha turismo. Con tot y con ixo, 20 horas de viache y haber d'enguiliar a Survivors le resta muito, más quan bi ha atros puestos iguals u millors muito más accesibles. En primeras dubdaba si pasar-ie tres diyas u más: a la fin haber-ne trigau tres estió una sabia decisión. Talment si hese estau o mío primer destino en Filipinas agora en tendría una millor impresión: digamos que no ye un puesto que m'impactase pero no por ello tiengo una mala imachen. Antimás, cal decir que no soi guaire 'plachero', sino más de espelungas, guargas y selva.