17.11.22

Enta Hải Phòng: o mío primer casorio vietnamita


O primer cabo de semana de noviembre Phuong teneba un casorio, y me convidó. Y ixo significa no poco, pues en o norte de Vietnam a chent ye más foriconera y nomás amuestra una relación quan ye seria de raso. Y de vegada, como podetz contar, yo yera muito intresau en conoixer cómo ye un casorio en Vietnam, más quan o casorio yera rural, no pas urbanita, en concreto, en os arredols de Hải Phòng, ciudat portuaria d'o rolde de Hanoi.

Asinas, mientras a semana d'antis, por ixo y porque se celebraba l'aniversario d'o Departamento de Espanyol d'a Universidat de Hanoi, do treballo, me merqué una americana bien polida y cuatro prendas más que, gracias a o estilo de Phuong, y a que servidor ha cudiau una mica o cuerpo dende o prencipio d'a pandemia, me quedaban de bitibomba. Asinas, tanto en a celebración d'o aniversario como en propio casorio, estié o mesache más poliu, modestia aparte.

Preniemos a furgoneta ta Hải Phòng o sabado de tardis y bi pleguemos en dos horas. Phuong s'achuntó con as suyas amigas d'a universidat, pos o casorio yera d'a chirmana d'una d'ellas, que heba convidau en total a 600 personas. Yo m'i presenté y charré una mica con ellas en anglés, y ellas podeban fablar en anglés tamién, encara que ascape me confesoron que feba muito tiempo que no lo emplegaban, practicament dende que remotoron os suyos estudios. Y cata que feba muitas anyadas que no se'n veyeban! Y ixas cosas resultan polidas, prou que sí, más quan uno ye profesor de universidat y veye muitos ligallos de mesaches y mesachas que en poco tiempo trestallarán as suyas vidas y, en muitos casos, no se'n veyerán que cada muitos anyos. As dos amigas ya teneban familia, una d'ellas yera más adedicada a o fogar, mientras que l'atra mostraba prou ambición. Phuong, a tercera pata, s'heba decidiu por fer carrera profesional y no pas familia -lo menos dica agora.

Marchemos t'o sopar d'o casorio, pos en as zonas rurals, enduran varios diyas y se reparte cena y chenta, aprestada por os familiars cercanos d'o casal, que perén s'aduyan dentre ells. De comida tipica vietnamita, me trucó o ficacio un plato de sangre de cochín, que tasté una miqueta y que teneba una sapia muito fuerte. Mesmo as propias mesachas no lo tastaban, pero ya sabetz que yo, por tastar, tasto de tot. O puesto yera un grant solar apatrusquiau t'o casorio, con muitas cortinetas de colors rosa y blanca, as mesas estendilladas verticalment por o espacio, y presidiu tot un por un chicot altar que en ixe momento feba as veces de karaoke do bellas pocas personas -nomás mesaches- i yeran danzando y cantando. Os mesaches, bien mahos ells, fuoron enta yo y m'obligoron a danzar una mica, y dimpués de bellas dos cantas, uno me demandó si quereba enreligar-me con ell... Le dicié educadament que Phuong yera a mía novia y d'astí ya me dixoron partir, encara que tampoco no i hese durau muito, pos as borinas trancan a las 10.

Como o puesto yera masiau rudioso, a colla d'amigas y servidor marchemos en primer puesto ta casa d'a familia d'a novia, chent pudient d'a ciudat, con mobiliario y alfayas muito caras -d'ixas que cuesta d'escoscar y que no son practicas-, pero por bella anecdota, se notaba que tanta apariencia no aduciba felicidat. Dimpués, marchemos t'un café, que en tot Vietnam ye sinonimo de puesto tranquilo, sencillo pero con muito estilo y toque, y con café, te y sucos sobrebuenos. As amigas yeran alticamadas dimpués de tantos anyos sin veyer-se, y yo aproveité ta charrar muito con o mariu d'una d'ellas, que charraba un anglés perfecto en haber viviu en Anglaterra y Singapur varias anyadas, y adedicar-se a os negocios, y que, chanlanguero ell, se notaba asabelo de feliz con a suya vida d'inversions, treballo y familia con o criallo de tasament dos anyadas. Dimpués, marchemos ta l'hostalet, an que un ixambre de abellas chigants nos asperaba en a cambra, pero os propietarios, bien mahos, nos aloixoron ascape en atra cambra, an que pasemos a nueit sin garra problema.

A l'atrol diya nos ne puyemos luego t'o casorio, que se celebraba a las 9. Sin desayunar-nos, astí nos ne plantamos, yo queixando-me dos horarios: De qué coda se tranca una borina a las 10 d'a nueit? A qué fin se celebra un casorio a las 9 d'o maitín? En fin, facié la d'aquell, prou que sí, y una vegada en o solar d'o casorio, a mía primera sorpresa ye que bi heba novia pero no pas novio, pos por problemas de fuerza mayor o mesache yera en Corea. Phuong m'explicó que ixo no yera mica normal, pero que a situación yera de fuerza mayor, que no bi heba garra problema en a parella, y que as familias, y a propia novia, encara asinas quereban fer a celebración. Mientras a primera meya hora y mesmo más, a novia yera en a dentrada d'o solar-pabellón fendo-se fotos con totz os convidaus. Bien polida que en yera! Y bien polius que en yéranos Phuong y servidor!

En a propia celebración, a comida yera a más sucosa y selecta de todas as chornadas, y sorprendentement, yera muito parellana a la comida que se puet trobar en Espanya: calamars cocinaus d'esferents trazas, carne de vetiello, tamién de tocino, y bell par de tortas vietnamitas feitas con roz y carne de tocino como os platos más propios. Mientras a comida, os familiars más cercanos a la novia y a propia novia yeran en o escenario recibindo flors, fendo agradeiximientos y recullindo aplausos. Yo, como no sé vietnamita, no sé guaire bien qué yeran decindo, encara que Phuong m'iba explicando. Os familiars d'a novia veniban de cabo quan, estoi que t'a nuestra mesa más en estar yo forano, y nos convidaban a fer chupitos de licor de roz, que sincerament, a yo no me puyaban cosa, pero a ells sí. Dimpués, ficoron mosica karaoke vietnamita, con cantas vietnamitas estilo mosica de Julio Iglesias en casiotone ascuitada por chubilaus en Benidorm.

A chent yera apatrusquiada, pero no pas tanto como me preixinaba en un país an que gosan de tener muito estilo, y tot me pareixeba extranyo. A qué fin? Pos porque yera una ceremonia muito muito parellana a la d'un casorio en un lugar de Espanya. Si no por a mosica, a luenga, os horarios y o poco alcohol, diría que yera en un lugar d'Aragón. Mesmo os chicotz detalles yeran os mesmos: os viellos d'o lugar en as puertas d'a ilesias fendo-se o cigarro y charraputiando, sin dentrar en a propia ceremonia; os temas de conversación -familia, treballo, bell alparceo...-; a comida; os traches y vestidos, con boinas dentre os viellos, asinas asinas. A chent yera muito cercana y chalanguera, mesmo con o barrache d'a luenga, y le dicié a Phuong que ixo lo agradeixeba, que soi un camalión y puedo mover-me en totz os ambients, pero que do más contento me trobo ye en puestos asinas, mesmo habendo-ie tanta chent.

Rematadas as ceremonias y a chenta, marchemos ta l'hostalet an que Phuong se quedó charrando con as suyas amigas y yo me facié una cucladeta. O licor de roz no m'enzorró cosa, pero sí que me yera deixando una resaca imperial: me fería bells 5 u 6 chupitos, y resulta que heban puyau dreito ent'o tozuelo. Bien se vale que un suenyo, una ducha y augua m'aduyoron a reviscolar. Ya de tardis, l'amiga de Phoung nos convidó a la suya casa, do heba feito un prospero negocio de construcción, y astí faciemos una brenda sucosa, mientras ellas charraban d'as suyas vidas familiars en vietnamita, de cabo quan con yo en anglés. Y d'astí, dimpués de despedir-se y con Phuong contenta y emocionada, cambiemos una mica o plan, y no tornemos ta Hanoi, sino que decidiemos pasar a nueit d'o dominche en Đồ Sơn, un lugar costero cercano a Hanoi, an que muita chent d'a capital pasa vacanzas, con plachas polidas pero con l'augua puerca, y que yera quasi disierto ixe domingo en estar puenda baixa. Phuong s'heba pillau o maitín d'o lunes libre, y servidor i dentraba a las 12 a treballar, y as furgonetas dentre o lugar y Hanoi en salen a ormino y fan o trachecto en tasament hora y meya, en tener una autopista nueva que conecta as dos redoladas.

O primero que facié en Đồ Sơn estió ascuitar as olas y aliviar aire marino. Y ye que en Hanoi soi muito bien, m'encantan as ciudatz grants y no me veigo vivindo en atra mena de puesto, pero amenisto tamién mar, augua, ulor a salitre, ron cola u caipirinha con pé n'arei,a y no lo teneba dende Phú Quốc. Phuong y yo pillemos una cambra d'hotel con as millors vistas posibles a buen pre, nos faciemos una gambada por a placha mientras baixaba o sol, nos faciemos una biera, y ya de nueitz cenemos ostras y peixe. Feba una mica de fresco, pero yéranos solencos, sin turismo, sin estrés, y con as millors companyias: l'uno a l'atro, y o mar.

8.11.22

Enta Ninh Binh: o paradiso a o canto de Hanoi


Cabo de semana dimpués de Phú Quốc, y a yo que m'hese feito goyo de quedar-me en Hanoi descansando-me una mica, pos cata que me comprometié a ir ta Ninh Binh, y encara que en condicions normals hese refusau a metat semana, a ocasión con Phuong lo mereixeba, y más quan o anchelet s'heba treballau tot o viache, loguero y desplazamiento.

Y que ye Ninh Binh? Pos una redolada a rebutir de pueyos y mohons en o plano, mena Avatar, d'ixos que'n apareixen muito en as fotos d'os retes socials, destino turistico preciau, encara que tampoco no ye o más conoixiu de Vietnam, pero comodo en trobar-se a tasament hora y meya de Hanoi. Asinas que o sabado de maitins quedemos, nos ne desayunemos y pillemos a furgoneta, ta arrivar en o meyodiya, y dimpués de relaixar-nos, dandaliar una miqueta y logar una moto en a nuestra posada en Tam Coc, marchemos a pillar una barca que arrecorre os galachos y arrigachuelos d'a redolada. 

En o puerto de Tam Coc, dimpués de chentar a carne de craba sobrebuena y tipica d'a rechión, pillemos una barquichuela levada por una mullereta con os piez y no pas con as mans, en una cursa de dentre una y dos horas por metat d'os galachos, sin garra construcción arredol, con nomás nusatros dos y a mullereta en a barca, y esnavesando bellas cuatro espelungas acuaticas de poco más d'un metro d'altaria. Paisache de mohons rocosos, selvas y galachos. Actividat esparpallant, que me fació alcordanza de cosas parellanas que he feito por Sorsogon y Samar dentre atros puestos filipinos, encara que aquí a companyia de Phuong lo fa tot muito millor. A metat camín nos plevió una mica, pero luent de fer-lo más fiero, lo fació más romantico baixo o batiauguas, y en remetar a curseta, salió o sol y iluminó toda a montanya, fendo o conchunto d'a experiencia muito más polida.

Dimpués de disfrutar Tam Coc, pillemos a moto y marchemos t'o Bird Valley, unatro puesto natural en a rechión de Ninh Binh, muito aprestau t'o turismo familiar en a dentrada, con estatuas, parques, guarichetz y restaurants, pero presidiu en a suya fin por atro embarcadero an que pillar una barca -ista vegada no pas ta parella, sino en colla-, que te leva por más galachos y arrigachuelos, naturaleza pura, y ista vegada con bandos de garrapescaires volando alto u ya posaus en as brencas d'os manglars y arbres, como corresponde a o lusco. Como curiosidat, pasando a man d'un d'ixos arbres un d'ixos garrapescaires escagarrució bien y quasi caye alto de yo, pero por fortuna a mierda cayó a bell meyo metro. Atra vegada, puesto repoliu, ista vegada con muixons, pero sin a intimidat que l'atro puesto nos ufrió a Phuong y servidor.

D'astí, ya de nueitz, tornemos ta l'hotel, nos ne descansemos y aproveitemos a piscina mientras bells minutos. Yéranos tant bien que se nos heba ixublidau sopar! Pero, por fortuna, en l'hotel nos facioron bells noodles con vetiello, nos los minchemos de buen implaz y marchemos a dormir, ta puyar-nos-ne una mica tardi a l'atrol diya, y quasi enrastrar desayuno con chenta. En ixas nos ne pensemos o qué fer, y encara que a rechión de Ninh Binh ufre muitismas más cursas acuaticas, como todas ellas son muito parellanas y o diya d'antis en hébanos feitas dos, a la fin decimientos marchar t'o lenau de Hang Mua, no guaire luent d'a posada, an que i puyemos os escalerons y nos plantemos en a tuca d'un d'ixos mohons que definen a cheografía de Ninh Binh, podendo alufrar as montanyas, os mohons, os galachos, os arrigachuelos, y d'atra man, a ciudat que quasi se puet decir que ye una continación d'a grant Hanoi.

Phuong y servidor i estiemos charraputiando, fendo gambadas, minchando mango, bebendo canya de zucre, pasando-lo de bitibomba tranquilament y talment posando os alacetz d'una estacha muito muito luenga en Vietnam. Qui sape. Tanimientres, trobemos muitas collas d'espanyols y atros occidentals, encara que o puesto tampoco no yera masificau. Curioso veyer bella pleitina dentre os foranos por querer fer muitas cosas en poco tiempo. Y ye que muitos i van con a mentalidat de conoixer tot en dos diyas: y asinas, nian se disfruta, nian se conoixe. Y Ninh Binh, que me lo entrefilaba muito más chicot, da ta muito. Y por ixo mesmo, porque ye a man de Hanoi, y porque cada vegada me trobo más a gusto por istas tierras, soi seguro que i tornaré!




2.11.22

Enta Phú Quốc (iii): gracias


Dimpués d'o island hopping, plegué ta Phú Quốc de puyadón, y encara que yera estricallau dimpués de tanta augua, tanto capuzón y tanto nadar, encara quité enerchías ta ir ta l'hotel, fer-me una ducha, y marchar ta Grand World, una chicota ciudat a rebutir de botigas y restaurants, repolida y con muitas luces, recreyando a Venecia. Cata si les fa goyo recreyar ciudatz occidentals, y más que más Venecia, a os asiaticos! O puesto feba alcordanza a o casino The Venetian en Macao u a o Venice Mall de Manila. A cultura d'a copia ye instaurada en Asia, y sin animo de criticar-la, iste continent con istas chents tant treballaderas no podrá minchar-se o mundo dica que no sigan orichinals y no valuren más os referents propios: porque qui copia, deixa tiempo y espacio a l'orichinal ta continar enantando.

Pero bueno, dixando as reflexions y criticas a un costau, i estié y disfruté d'o puesto, an que o trafico yera regulau y nomás deixaban dentrar motos electricas que caleba logar en a dentrada previament. M'i asperé dica as 9:30 d'a nueit, hora d'o espectaclo d'a fuent de luz y colors, que sería igual a o casino Okada de Manila, u mesmo a la fuent d'o parque Luneta de Manila, de no estar porque aquí bells danzarins con traches de luces led recreyaban un baile aristrocratico europeyo en metat d'a fuent. Tot mientras 30 minutos y tot muito bien atrapaciau. Dillá d'a pertinencia y criticas a istos espectaclos, cal decir que yera repoliu y feba vez, cosa que ya me dicioron os indios con os que estié chentando de maitins en as isolas paradisiacas.

Visto o espectaclo, marché a dormir y cayé como un bibirón. Quan me'n dispierté, yera  plevendo, asinas que tenié a sincusa perfecta ta quedar-me bella horeta más en o leito, dica que escampó y preté o camín d'o dominche, una mica encorriu por l'horario de l'avión de tornada ta Hanoi. Quereba despedir-me de Phú Quốc con placha, asinas que eslichié a placha d'as estrelas de mar, en o norte d'a isola. Arrivé en un lugar local, muito rural y humilde, que lembraba muito a os lugars filipinos. A placha, ixo sí, yera porquiza y sin garra estrela de mar. Astí, en plataformas que s'ixamenaban por o mar, bi heba asabelo de restaurants y bars, encara que quasi totz ells trancaus, pos no bi heba turistas. Marché caminando por a zaguera d'as plataformas, y me salió una muller que m'ufrió una cursa acuatica por bells 8 euros. Le demandé que si la feba veyería as famosas estrelas de mar que daban nombre a la placha, y me dició que sí. Asinas que, una mica refitolero, finalment me decidié, y chusto bi heba dos mullers vietnamitas turistas asperando a o mesmo. En cosa de bells 15 minutos o conductor d'a barquichuela la atrapació y nos levó a os tres t'a famosa placha, que no yera guaire luent, pero a la que no se podeba acceder por tierra.

A placha yera chicota, pero polida: d'auguas turquesas y a rebutir d'estrelas de mar narachas dentro de l'augua, más que más en un troz de bells 20 metros. Yo siempre voi presto con os míos oculos d'augua y me lo gocé. Ixo sí, en puenda alta ixo heba d'estar un infierno a rebutir de chent. Por suerte, ixe diya, antimás de nusatros, nomás bi heba una colla d'amigos en a placha, y yeran mahismos, tanto que me convidoron a biera y licor de roz. En primeras a yo, y dimpués tamién a las dos amigas vietnamitas que m'heba feito. Segunda vegada en tres diyas que me trobo chent asabelo d'acullient, igual que en as Filipinas. Y astí nos estiemos dica que nos cansemos y gritemos por telefono a o barquero, que en cosa de 30 minutos u asinas i arrivó, deixando-nos de tornada en o lugar de salida, y despendindo-me d'as vietnamitas.

No sabeba guaire bien qué fer, pos de tiempo no'n teneba guaire: si marchar t'unas gorgas anunciadas como atracción turistica, u marchar t'a posada, aproveitar a suya piscina, chentar tranquilo y descansar-me. Pos bien, como teneba enerchías, eslichié a primera opción y marché t'as famosas gorgas de Suoi Tranh, en o centro d'a isola. Malas plegar-ie, paré cuenta que eslichié mal: con a entrada presidida por un parque granizo con estatuas y casichonas d'esferent tematica, a la fin se plegaba en o barranco de gorgas y badinas, y augua bien freda. Fueras de bell nino, denguno no se i ficaba, y por a paranza d'o puesto, quasi pareixeba más o Monasterio de Piedra que garra gorga natural. I estie 15 minutetz, me facié as tipicas fotos de rigor, toqué l'augua chelada, y con o tiempo radiu, torné t'a moto y d'astí a tot estrús preté enta l'hotel, do encara me vagó de ficar-me en a repolida piscina bells 15 minutos, dica que pretó a plever. Asinas que, apurau por o tiempo y por a plevia, me facié a zaguera ducha, apanyé a cartera, facié o check-out, y ya escampau, pillé a moto enta l'aeropuerto.

Sí, en tot y o diya no heba chentau, y tasament me vagó de fer-me un entropán caro y malo en l'aeropuerto. Bell par d'horetas más no m'en hesen veniu mal ta rematar de disfrutar de tot de Phú Quốc. Pero millor asinas, que me quedo con ganas de más y de tornar-ie. Y no nomás por o tiempo preto, ni por o poliu d'a isla -que tot ixo tamién-, sino por o bien que m'acullió a chent, con un comportamiento en cheneral profesional con o turista -fueras d'o loguero d'a moto-, y con clicas locals que saben disfrutar d'una vida plena, sin luixos pero socialment plena. Si en as favelas de Rio deciba que me sentiba como en os barangays de Manila, agora en Phú Quốc m'he sentiu como en Camiguin u Bantayan dimpués de tres anyos. Y tras un verano muito complicau, y un mes d'adaptación estresant, sin dubda ye o millor que m'ha puesto pasar!


14.10.22

Enta Phú Quốc (ii): augua, augua y más augua


Sabado de maitins en Phú Quốc, segundo diya d'a mía estacha, y encara que de vacanzas me fa goyo de fer as cosas a monico y deixando que o mío cuerpo dicte os ritmos, o segundo sabado habié de puyar luego ta fer un island hopping por as isoletas d'o sur, pos una cosa teneba clara: quereba fer snorkel por auguas coralinas, d'ixas de colors turquesas, que fan dentera por os retes socials, y que tanto he trobau en Filipinas y en Brasil.

Pero o madrugón se compensó con un buen desayuno de banh mi y café vietnamita, que tos cansaretz de leyer por aquí que ye o millor café que mai he tastau. Y dimpués, plegué con a Marqueta 14 en l'achencia de viaches John's Tour, que no yera precisament a millor indicada en Google, pero que yera a que me recomendó a chent d'a posada y a onica que teneba plazas disponibles ta fer a cursa ixe sabado. En teneban dos, una fendo tamién o teleferico que conectaba varias isoletas y atra nomás con o barco rapedo, y prou que'n pillé a segunda, que yo iba allí ta nadar, veyer peixes y corals. En concreto, yéranos una colla de bellas 20 personas y as isolas que i visitemos fuoron as de Buom, Gam Ghi, May Rut y Thom. Os pres d'os island hopping en Phú Quốc, sin ser una exacheración, yeran más caros que no os de Brasil y Filipinas.

En bus nos levó t'o puerto un guida bien maho, y d'astí marchemos t'a isla de Buom, an que nos facioron asperar mientras bells 10 minutos mirando de vender-nos un buceyo postureta-principiant de cascos chigants asabelo de caro. Mal pintaba a cosa... y a una colla d'indios les esculoron. Sindembargo, pasaus ixos minutos, nos metioron en o barco y nos levoron ta un puesto de corals an que sí podiemos fer snorkel, sin bosar garra extra y dando-nos os oculos que son menester, de buena calidat. Vale, o viache prencipiaba a meter-se bien, y o puesto de snorkel, sin estar o millor que he visitau, yera prou bueno y feba honra. Astí nos deixoron bells 45 minutos, y dimpués nos levoron t'a isola de Gam Ghi, con una placha d'auguas coralinas d'ixas que salen en as fotos d'o rete y que son a invidia de tot occidental, más que más en diya de duro treballo. Disfruté a placha como un ninón y me facié as tipicas fotos posturetas, más que más ta fer denteras.

D'astí, a metat d'a chornada nos levoron ta isla de May Rut, an que heban aprestau un restaurant y lenaus ta fer-se as tipicas fotos que dimpués tot o mundo fica en o Facebook u
en o Tinder. A comida yera incluita, y a verdat ye que yera prou buena y feba prou honra, tot con productos locals. Chenté con a colla de indios, que os pobrichons teneban problemas de comunicación lingüistica y diría que tamién cultural con o personal vietnamita y os atros turistas asiaticos, tot y que totz yeran mahismos. Dimpués me facié una biera y caminé por toda a marguín d'a placha, disfrutando-la pero quasi sin ficar-me en l'augua -y prou que sí, fendo-me fotos. Pasada una hora u asinas, o guida s'ufrió a levar-nos en o barco a fer más snorkel, y nomás dos personas en faciemos, por una isoleta amanada a la placha d'o restaurant. Un puesto tamién poliu, con muitos corals y peixes, y me lo gocé, pero dimpués de bells 30 minutos, ya baldaus, os dos valients tornemos t'o barco!

Estando ixo d'as tres coladas, tornemos en o barco rapedo t'o puerto de Phú Quốc, an que encara nos levoron ta un centro de treballo y venda de perlas, y nos esplanicoron una mica o proceso de formación y treballo d'istas alfayas, más que más con a intención de vender-ne beluna, pero estando encara asinas un poliu remate d'a cursa. Quereba augua, quereba mar, quereba veyer corals y peixes, quereba descansar a mía cabeza, quereba cremar de buenas trazas o mío cuerpo, yera deseyando-lo mientras semanas, lo amenistaba, y Phú Quốc me lo proporcionó! 


26.9.22

Enta Phú Quốc (i): a isola paradisiaca de Vietnam


Un mes en Hanoi, y dimpués de muitos altos y baixos emocionals, y de muita faina por a capital vietnamita, china chana pareix que soi aterrizando. Y ya posau, con o examen de Teoría de Chuegos feito -que dito siga de paso, me salió prou bien-, con os viernes libres y con os pres baratetz propios de puenda baixa, pos pertocaba una salideta. D'atra man, yera trobando a faltar augua, más que más mar, y un ambient amistoso y chalanguero. Asinas que totz os factors d'a ecuación daban como resultau Phú Quốc, una isleta en a muga con Camboya conoixida en toda Vietnam y diría que mesmo en tot o sudeste asiatico.

O viernes de maitins me'n puyé luego, facié a cartera de camín, y preté en taximoto enta l'aeropuerto de No Bai, do prenié o vuelo domestico ta Phú Quốc a ixo d'as diez. En dos horetas m'i planté, con espectactivas de trobar una isoleta filipina tipo Camiguín, Siargao, Siquijor u Bantayán, pero más masificada, como gosa de pasar en os puestos turisticos vietnamitas. L'aterrizache me confirmó o primer, pero no pas o segundo. Y malas plegar, veyé que a chent yera en cheneral muito amable, siempre de buen implaz y sin guaires ganas d'escular-te -encara que de cabo quan heba de parar cuenta: quasi se podría decir que torné t'as Filipinas rurals, encara que cal decir que aduyaba a iste sentimiento o feito de no tener guaire turismo en puenda baixa y de que me ahuespedé en o bico de Ông Lang, rural, sin guaires cosas a fer, pero tranquilo y con una placha amanada disierta, nomás ta yo y perfecta ta enamoraus que quieran intimidat.

En l'aeropuerto m'asperaba una moto que heba logau antis por o rete, a que sería a Marqueta 14 -pos a Marqueta 13 ye a que logué en Hà Giang con Marta y Miguel- y no sin problemas ta pillar-le o truco d'enchengar, m'enfilé enta l'hotel que heba reservau, humilde y en o campo, pero con una piscina repolida. Dimpués, marché a chentar en o lugar, que no yera guaire grant, y que yera chingarriau por hosteletz de campo, quasi totz ells vuedos. Trobé una cantineta propia d'o lugar, y astí me preté o tipico plato combinau asiatico, de roz, una mica de carne y bell verdín, tot acompanyau por suco de canya de zucre y, en o caso vietnamita, por un unto dulce de peixe sobrebueno. Sucosismo tot y más en ixe ambient tan puro! As mulhers que i yeran con os suyos ninetz, asabelo de mahas!

Y ya chentau, marché a visitar as plachas d'astí, polidas en a marguin pero con auguas marrons por o bardo y con mareya alta que feba embolicau ficar-se-ie en bells trozes. Manimenos, yeran disiertas, o paisache de palmeras en a marguin yera repoliu, y aproveité ta fer o primer banyo marino dende Brasil. O mío cuerpo reviscoló dimpués de meses de presión y cansera, y ta rematar, encara con sol, marché t'as gorgas y badinas de Đá Bàn, con bells grupos de vietnamitas locals y con dengún forano, en un ambient rural asiatico que yera clavau a Filipinas, de no estar por o sinyal de Vietnam ficau en a dentrada. Caminando por l'augua me s'eslampó una alpargata, y bien se vale que una colla de mesachas chovens me la pilloron antis que no baixase por a cascada! Atra colla de mesaches, que no yera guaire luent, me convidoron a una biera y pasé un ratet con ells, y encara que yo no charro vietnamita y ells no charraban anglés, nos entendiemos y nos faciemos bellas risas, pos yéranos de buen implaz! Tamién les animé a ligotiar con as mesachas, pero totz y todas yeran muito timidetz, lo menos en ixe momento. Sí, ixa chent pareixeba fililipina! 

De nueitz marché t'a capital d'a isla, dita tamién Phú Quốc, y astí visité o paseu maritimo, con o faro, un templo budista y bells postichons. Os primers dos yeran en un pueyo que ufriba fotos repolidas, y aproveité ta fer-ne. No guaire luent, encara en o centro d'a capital, se trobaba o mercau nocturno d'a ciudat, an que s'achuntaban botigas de venda de beliquetz, ropas y comida, muita comida, más que más marina. Aproveité y cené por astí, pasando-ie bellas dos horetas y picotiando en os esferents puestos, con pres no guaire caros pero que doblaban os que te trobabas por os lugarichons. Como siempre en Asia, tot bien acompanyau de luces, luces y más luces.

Nomás bellas horas en Phú Quốc, pero tot yera perfecto y feba presachiar un cabo de semana de bitibomba: a cansera mental y o estrés d'as zagueras semanas s'iba esbafando a cada segundo!

20.9.22

Enta Hanoi: chislas arredol d'a Universidat de Hanoi


Asentau en Hanoi, y ya con ratos libres, he iu mirando cosetas ta fer y conoixer, y o antigo lector que yera en o mío puesto, Juan Miguel, un diya me recomendó varias cosetas a fer a man d'a Universidat de Hanoi, an que vivo: a pagoda de Trieu Khuc y l'aldeia de Van Phuc.

Asinas que un viernes de maitins que teneba libre aproveité y pillé a moto ta plantar-me en a pagoda de Trieu Khuc, a tasament 10 minutos de casa. Presidida en a dentrada por un galacho, como a más grant parti d'as pagodas, a replaceta y o palacet ufriba un puesto relaixant en metat d'a chungla de motos y rudios que ye Hanoi. En o galachet d'a dentrada, una colla de ninos y mesachotz yeran pescando, y dentro, a tipica torreta-pagoda con os templos relichiosos y as casas d'as familias que cusiran o templo. Obviament, no ye un atractivo indispensable t'o turista en Hanoi, y antimás a man d'a universidat tamién ye a pagoda de Phung Khoang, no tant grant pero diría que mesmo más polida. En Trieu Khuc, ixo sí, a chent me saludaba y sonrediba, muito amistosos, o que ye sinyal de que por astí no pasa garra occidental y a cultura d'o bico ye muito más local.

Vista a pagoda y feitas as fotos de rigor, cosa que no me levó más de 15 minutos, pillé a moto y marché ta l'atro puesto que m'heba recomendau Juan Miguel: l'aldeia de Van Phuc, u aldeia d'a seda, puesto con más de 1000 anyos d'historia y que se diz tien a mesma historia en fer ropas de seda. Decenas, u diría que centenars, de botigas especializadas en prendas de seda, más que mas femeninas, bien aprestadeta t'os turistas, más que más locals. Os pres no yeran especialment baratos, y servidor no amenistaba garra camiseta ni trache luixoso, asinas que fue más a gambada que no atra cosa. Aduyaba a disfrutar d'o puesto o parquet que bi heba en a dentrada y un ambient relaixant, sin trafico y con pocos rudios, contrario a o común d'a ciudat.

Aproveitando que ixe maitín de viernes me yera salindo prou bien, y encara con enerchías, decidié fer una visiteta a o circuito de Formula 1 de Hanoi, que yera cerqueta y que ye famoso porque ye l'onico circuito de Formula 1 aprevau y confirmau que nunca no ha visto una corrida, asinas que lo puetz trobar en videochuegos tot y que encara no s'ha estrenau. A qué fin? Pos porque o GP de Hanoi heba de fer-se en 2020, pero a pandemia petó y lo canceloron. Dimpués, problemas burocraticos y de corruptelas han espaldau o prochecto de fer un grant premio de Formula 1 en Vietnam. Parti d'o circuito ye en una chigant avenida quasi disierta an que nuevos rascacielos se'n son construindo, y que tien, ixo sí, o campo de fútbol principal d'a ciudat. Atra parti ye nomás circuito, pero yera encletada y no se podeba visitar. A o fundo d'ista atra parti se veyeba o edificio d'o paddock, tot enruniau, igual que a resta d'a pista exclusiva d'o circuito, colonizada por matas y con as luces enronadas: un circuito pantasma que no pareixeba haber estau presto nunca ta acullir una corrida de Formula 1.

Finalment, ta rematar as chislas d'iste post y encara que no ye cerca d'a universidat, un sabado, en fer un mes d'a mía arrivada en Vietnam, marché ta Bat Trang, lugar especializau dende antismás en a producción ceramica, y que furne d'istos productos no nomás a Hanoi, sino a tot o país, dende fa 500 anyos u mesmo más. Ficau en a marguín d'o Río Royo, a tasament 30 minutos de Hanoi, en arrivar-ie se troban centenars y centenars de botigas. I fue con una amiga dita Phuong que me recomendó a suya visita, y ella que sabeba exactament d'o yeran as cosas, me levó t'o museu d'a ceramica, no guaire anunciau por o rete y de difícil trobar en a moto.

Un museu de edificios de cinco plantas feitos de ceramica con disenyos contemporanios, con exposicions, y tamién con partis practicas an que, dimpués de veyer un video d'explicación, te posan en un torno de posientos bien baixos -como ye normal en Vietnam-, te dan un poco de buro y te deixan astí fer o que bien puedas fer, con a posibilidat de ixucar-lo dimpués y levar-te-lo ta casa. De tot o museu, a yo personalment m'impresionó a obra d'un artista local choven que puliba basueras, ceramicas y fustas ta dimpués, chungando con luces y uembras, debuixar personas famosas y atros motivos en os paretz. Repoliu y esparpallant! Y o café y o té que ufriban en a zaguera planta, con envistas a las canals d'o Río Royo, remataban d'estar a guinda perfecta! O museu d'a ceramica de Bat Trang yera muito bien disenyau y apatrusquiau, ubrió chusto antis d'a pandemia y ixo ha feito que no siga encara conoixiu, y os poquismos cartels en inglés fan entrefilar que ye muito más dedicau a o turismo local que no a os foranos. Y precisament ixo estió o más intresant d'a experiencia: conoixer os museus y as formas d'ocio y cultura enfiladas a propio publico vietnamita, y que garra cosa han d'envidiar a os puestos feitos t'os turistas foranos!

12.9.22

Enta Hà Giang: as montanyas d'os Hmong


Segundo cabo de semana en Vietnam, y con l'animo más recuperau y aproveitando que ya heba feito quasi todas as chestions de l'aterrizache en un nuevo país y una nueva vida, le demandé a Miguel y Marta qué iban a fer ixe cabo de semana. Cata que marchaban t'as montanyas de Hà Giang, en a muga con China, con paisaches repolius y no tant masificaus como os de Sapa -ixo dicen- y que no me pillaba de tot mal dende Hanoi. Asinas que d'un diya t'atro, pillé un bus de seis horas y marché t'a cabecera d'a provincia, dita tamién Hà Giang, an que o sabado de maitins me trobé con os chirmans.

Miguel ya teneba tot apatrusquiau, asinas que ni me molesté en mirar-me o qué fer. Antiparti, ya sabetz que do bi ha patrón, no manda marinero, y aquí o patrón yera Miguel, que ta ixo s'heba mirau a cursa. O mesmo sabado de maitins loguemos as motos en l'hotel an que nos auespedemos a primera nueit, y que dito siga de paso, nos fació una miqueta de burro falso: se lo podrían treballar más, a verdat, sobre tot en contimparación con a numerosa ufierta que ufre Vietnam y a propia Hà Giang, pero feremos la d'aquell.

Prencipiemos malament, pos moto de Miguel, manual y más cara que no a scooter que prenié yo, teneba una clau que feba malas farchas, y malas chitar benzina, se remató de doblar. Habiemos de gritar a o loguero d'as motos, y con dificultatz ta entender-nos, a la fin nos la cambió por atra igual pero con buena clau, y pasando a benzina d'una ta l'atra. Solucionada a contumancia, pretemos a fer o camín, a ixo d'as 10 coladas, camín que ixe sabado remataría en a ciudat de Đồng Văn, aturando en un lenau ta fer una biera, en una pagodeta, y en o fito que marca a muga con China, presidiu por un sinyal d'o Vietnam granizo, y ye que pareix que isto de veyer qui la tien más grant -o sinyal- no ye exclusivo d'a politica espanyola. Tamién cal decir que ista redolada ye estada victima d'as pleitinas mugatizas dentre China y Vietnam.

Plegaus en Đồng Văn ya quasi de nueitz, pillemos un hotel, sin tener guaires opcions y habendo de regatiar una mica con un mesache que no charraba guaire anglés y que miró d'escular-nos, y dimpués de duchar-nos, marchemos t'a plaza d'o centro d'o lugar, bien apatrusquiada y con guariches estilosetz con comida, bebida, ropas y beliquetz. I sopemos y en uno d'ixos puestos charremos con una colla de mesachetz que quereban practicar o suyo inglés. Dimpués, teniemos o cuchiflito de fer-nos un masache, pos bi'n heba un local en una d'as cantonadas d'a replaceta.

Decidius a fer-nos o masache dimpués d'a cena, i prevemos, y cata que en cuentas de fer-nos o masache astí, nos metioron en una furgoneta y nos levarón t'una placichona amagada, alto d'un pueyo que as suyas costeras feban remerenza d'as favelas brasilenyas. En arrivar-ie, a replaceta yera presidida por un karaoke vietnamita con escenario y tot, y animadet, pero ascape nos levoron ta dentro d'un edificio, an que a Marta le facioron o masache en una cambra, y a Miguel y servidor en unatra. Tot muito raro, a verdat, pero o masache fació honra ta espiguardar una mica o cuerpo, y más que más o mío culo, dimpués d'os más de 150 kilometros feitos con a scooter en un diya.

Descansaus, marchemos t'o leito an que cayemos de camín, y a l'atrol diya visitemos o mercau d'a redolada, animau en dominche, y do podiemos veyer o mercau de cochins que teneban, ta dimpués matar y fer carne. En o mercau, a chent local no dubdaba en empetar-te si quereba pasar entadebant, tanto que de cabo quan aganaba de foter bell lapo suelto, pero bueno, son costumbres, cal saber-lo y prou que cal adaptar-se-ne -en Filipinas no yera guaire esferent tampoco. Continemos o camín, y Marta, que ye muito charrabís con totz os espanyols, conoixió a una parella mahisma de Cuenca, ditos Jaime y Kris, y que tamién tienen un blog de viaches. China chana, faciemos a ruta con ells: ells y Miguel con a supermótar, servidor con a scooter, tot por carreteras estricalladas, a rebutir de bardo y piedras, de difícil fer, mesmo con un talle en un paco que nos obligó a pillar una pista alternativa de amplaria de persona, fendo equilibrios ta no esxerbigar-se y estozolar-se.

Ixo sí, si as anvistas en o primer diya yeran esparpallants, en iste segundo diya yeran tan polidas que quasi no se podeban creyer. Faciemos aturadetas chuntos ta fer-nos bella biera y chentar, concretament en Mèo Vac, Mậu Duệ y Du Gia, y finalment plegué en hora ta Hà Giang ta poder pillar o bus a Hanoi y no tener problemas ta treballar a l'atrol diya, luns. Y ixo que en os zaguers kilometros nos pilló una torrumbesca ya de nueitz, con a moto eslisando por dezaga y as chilas no deixando-me veyer. Nunca no he levau garra moto en ixas condicions, asinas que quan torne ta Espanaya charraré con a DGT ta que me den un supercarnet u bella cosa asinas, bien mereixiu.

No conoixeba Hà Giang y me fació asabelo de goyo. Cal decir que ye provincia de Hmong, una etnia que s'estendilla más que más por China, Vietnam y Laos, beluns d'os qualos aduyoron a las potencias occidentals mientras as guerras en a redolada, y que por ixo mesmo fueron levaus ta países occidentals, historia que se fació famosa en a pelicula Gran Torino de Clint Eastwood. Os rasgos fisicos y as ropas tradicionals, raixosas y coloridas que levaban en os lugarichons más amagaus delataban a suya identidat, y si bien en o primer diya, de carretera buena, tot podeba pareixer una mica más turistico y postizo, en o segundo, con carreteras d'o diaple, l'autenticidat yera muito más grant, con muitos ninos querendo chugardiar y saludando a piet de carretera quan i pasábanos, puet-estar que mesmo fuésenos os onicos turistas que pasaban por ixas aldeyas en tot o diya. Y tot ixo a penar de que a ruta ye de fácil trobar por o rete, y que heba d'estar muito más popular antes d'a pandemia. Me fació muito goyo, y más con a companyia de Miguel y Marta, pero dos días me se facioron curtos, asinas que de seguras que i torno, ya no tanto ta pillar bici, sino ta fer bella ruta a piet y visitar bell monumento concreto, como o palacio d'os reis Hmong.