25.5.19

Enta Taipei (iii): naturaleza, relichión y sociedat


Os zaguers dos diyas en Taipei los emplegué ta mirar-me os puestos naturals d'a ciudat y
arredols, os principals templos chinencos que encara no heba vistos y ta fer gambadas por os mercaus de diyas y de nueitz que encara no heba visitaus. Asinas, o chueus de maitins marché t'a Montanya de l'Olifant, dita asinas porque quan puyas alto d'iste pueyo os lumos debuixan a silueta d'un olifant. En reyalidat ye una mena de parque prou natural con asabelo de senders y esbarres an que fa goyo de perder-se y aliviar aire puro, siempre que l'orache lo permita, pos quan yo lo facié feba masiada calor. Con tot y con ixo, a visita fa honra y más quan alto te trobas con bells miradors con anvistas repolidas y esparpallants de Taipei, que en a suya silueta sobresale o Taipei 101. 

Feita a gambada por a Montanya de l'Olifant y con as garras estricalladas, marché t'o monumento a Sun Yat-Sen, que ya heba mirau de visitar o diya d'antis pero que yera trancau por fainas de mantenimiento de l'aire acondicionau. Iste monumento yera menos grant y menos poliu que o monumento a Chiang Kai-Shek, pero a suya ideya yera a mesma: un gran edificio d'arquitectura oriental en metat de chardins, con una gran estatua en a cambra central y cambras menors arredol con exposicions, a más gran parti arredol d'a figura a benerar. Dos guardias cusiraban a estatua, y cada hora se feba un cambio de guardia con asabelo de turistas fotiando y fendo videos, tenendo exactament os mesmo movimientos y o mesmo esquema que o cambio de guardia de Chiang Kai-Shek que heba visto o diya d'antis. Sun Yat-Sen fació muitas revolucions contra as monarquías chinencas, estió o primer president d'a Republica de China y primer lider d'o partiu nacionalista, que precisament se posó en Taiwan dimpués d'a guerra civil chinenca, encara que ell heba feneixiu muito antis. A suya politica se basa en tres principios firmement adoptaus en Taiwan: nacionalismo chinenco, dreitos civils y sustento, mirando d'achuntar asinas materialismo y ideyalismo social y politico. Por un regular, ista persona ye reconoixida tanto en a China continental como en Taiwan y en atros países.

Visto o monumento a Sun Yat-Sen, marché a piet t'o Espacio Cultural y Creativo de Songshan, antigas naus industrials taiwanesas de ladrillo royo reconvertidas en centro hipster, d'atmosfera atrayent y pre refusant, igual que o Parque Creativo de Huashan que
heba visto dos diyas antis. Dimpués d'a correspondient gambada y de fer-me un café, marché a piet ta Wufenpu, mercau de ropas en callizos, asabelo de gran y con un toque curioso. Tal y como lo he descrito podría parixer que ye un rastro pero as ropas y botigas que se i trobaban yeran de "más libel". Y d'astí marché, con o sol baixando, t'o mercau nocturno de Raohe, an que me facié bell suco de canya de zucre y prebé cosetas d'a carrera. Con pocas enerchías pero sin querer dixar-me cosa a veyer d'a Taipei urbana, prenié o metro ent'a carrera Dihua, famosa por as suyas farmacias tradicionals chinencas con productos como aletas de tiburón disecadas u serpients en liquidos que ya no pareixen exoticos dimpués de trobar-los en toda Asia, y en Manila, en o bico chinenco de Binondo. A'l canto Dihua se troba o mercau nocturno de Ningxia, an que despidié a nueit alparciando entre aperitivos.

A l'atrol diya, prencipié a chornada en o chardín botanico de Taipei. En o centro d'a ciudat, sin estar un must, no yera de más visitar-lo y aliviar aire puro en contraste con o que me
trobaría en Manila a l'atrol diya. Matas de toda mena y flors repolidas, senderetz a ripas, puentetz pitos y s'i veyeba a muita chent fendo disciplinas orientals, d'ixas en as que te mueves lento pero cal tener muita flexibilidat. Muitos d'ells viellos que de seguras me se pulen en flexibilidat y fuerza. D'astí me pillé o metro ent'os templos chinencos de Danlongdong y Confucio, uno a'l costau de l'atro. O segundo yera uno d'os más viellos d'a ciudat y teneba muitos edificios y chardinetz, pos en tiempos tamién heba estau una institución educativa. O segundo yera un templo chinenco más común. O cierto ye que dimpués d'haber-ne visto tantos, os templos chinencos no me trucan, encara que o de Confucio fació honra ta despertar-me a curiosidat sobre iste filosofo "que iventó a confusión" y horas dimpués, en l'aeropuerto asperando o vuelo de tornada ta Manila, me veyé un documental sobre ista persona.

Dimpués d'istos templos, encara tenié tiempo ta prener o metro y acercar-me t'o templo de Guadu, taoista-budista en un lumo cara t'o río Tamsui. Iste templo yera muito más gran y más poliu, con bell corridor-callizo en montanya asabelo de curioso y con bella estatua
lograda. Antiparti teneba wifi gratuito, cosa que me fa muita honra a yo que me fa goyo de posturiar en o facebook. Encara que astí no yera l'onico, pos una colla de filipinetas yeran fendo-se selfies en cada rancón d'o monumento. D'astí marché, mientras se feba de tardis, t'o mercau de Gongguan, o zaguer que me'n quedaba por veyer. Una mica más d'o mesmo d'os mercaus de carrera de Taipei, facié a correspondient gambada minchando pinchetz y torné china-chana t'o centro neuralchico de Ximen, an que heba dixau en l'hostalet a mochila. Dimpués de matar una mica de tiempo, pillé a cartera y marché ta l'aeropuerto, an que o mío vuelo ta Manila saldría a las dos d'a maitinada (sin retraso) y plegaría en casa a las quatre y bien contento de tornar t'a ciudat que tan goyoso me'n fa: Manila.

Como dicié en o primer post, Taipei ye una ciudat sin penas y sin glorias. Muito comoda ta vivir, con buen sistema de transporte, piatonalidat, parques y espacios naturals cercanos. Buena ciudat t'a bici y con vida en a carrera, encara que masiau regulada. Se mincha muito bien, y yo me farté de dumplings y crepes taiwaneses, sin menospreciar atros pinchos y os sucos. Ixo sí, tot con menos zucre que no en Manila, cosa que s'agradeix, encara que en primeras mesmo se feba raro que a sapia d'as cosas no fuese tan dulza. Tiene toques orientals, como lo coloriu fosforito, o cosplay y a propia birolla de carrera. A chent ye muito amable y correcta de vegada, encara que jautas en contimparación con Manila: tot yera masiau ordenau. No ye mala ciudat ta tener una chiqueta dosi d'occident en metat d'o caos manilenyo u ta tener una vida familiar estable, pero una vegada más, agora mesmo me quedo con Manila.

18.5.19

Enta Taipei (ii): d'a China liberal ent'o pasau colonial castellano


Puyau y desayunau, o maitín d'o miercres quereba emplegar-lo en veyer un d'os principals atractivos turisticos d'a ciudat: l'Arco d'a Libertat y o monumento a Chiang Kai-Shek con o
suyo famoso cambio de guardia y o museu adedicau a ista persona. Iste espacio fa una gran plaza, an que antimás d'os puestos ditos, se troban chardins repolius y os teyatros nacionals, edificios fermosos en estetica chinenca. En o centro d'a plaza se troba o Paseu d'a Democracia: y ye que tot iste conchunto ye una oda a o sistema democratico-representativo de Taiwan y una critica a la China comunista. Cal decir que Taiwan s'autodenomina Republica de China, y ye que estió o puesto an s'acubilloron os esfensors d'o sistema liberal quan perdioron a guerra civil china contra os comunistas, que establioron en o continent a Republica Popular de China. Encara hue as dos partis reclaman estar o gubierno lechitimo de toda China (China continental y Taiwan). En toda ista historia, Chiang Kai-Shek estió o principal lider d'os liberals, antismás un reconoixiu cheneral que luitó contra Chapón en a guerra Sino-Chaponesa y en a Segunda Guerra Mundial y tamién una persona criticada por o suyo autoritarismo.

Visto iste compleixo d'edificios y conoixida una mica millor a historia d'o país, en primeras
quereba puyar a montanya de l'olifant, pero sin boira alto, a fuixina pretaba, asinas que decidié de fer bella cosa más comoda: puyar o Taipei 101, o deceno rascacielos más alto d'o mundo y dica o 2010 o primer, con 508 metros d'altaria, encara que en a suya visita turistica, se'n puya a bells 400. No yera en os míos plans visitar-lo, pos ya en he feitos atros como as torres Petronas de Kuala Lumpur, pero en no haber-me dixau ni una perra en as atras atraccions, decidié pillar o metro, plegar-ie, bosar a suya dentrada (600 dolars taiwaneses) y dentrar-ie. Por dentro, o Taipei 101 no deciba cosa especial. Un puyador ultrarapedo y anvistas de vertigo, con a tipica exposición d'as suyas caracteristicas y a suya construcción, a botiga de beliquetz a pre d'oro, os miradors -uno interno y unatro una mica más alto, externo- y o tipico fotografo que te mira d'escular por una foto imprentada. Como detalle especial d'iste edificio, ye a existencia d'un pendulo chigant que fa honra ta amortiguar as oscilacions y como mida de protección contra tronadas y tierratremos. Debaixo, en a parti ubierta a tot o publico, un centro comercial de luixo con una zona de restaurants an que poder minchar toda mena de comida taiwanesa, a un pre no excesivament caro y an que servidor prenió fuerzas ta concarar a tardi. 

Chentau en o Taipei 101, pillé o metro enta Tamsui, una localidat costera en os arredols de Taipei, que nomás arrivar-ie ya transmite un ambient calmo de vegada que entreteniu. Me fació alcordanza a Estoril y Cascais, y diría que Tamsui ye a Taipei o que Estoril a Lisboa.  En Tamsui, como quereba aproveitar o tiempo, pillé un taxi ta que me levase t'o fuerte de San Domingo. O taxista no charraba anglés, asinas que nos entendiemos como bien podiemos, pero no estió difícil. Cal decir que estió una excepción, pos dende o primer momento me trobé un muito buen libel d'anglés en a población taiwanesa, millor que no en Hong Kong y Macau. Una vegada en o fuerte de San Domingo, arrivé chusto t'a zaguera visita guidada que una muller asabelo d'amable nos fació a yo y a una parella belga-taiwanesa. Y ye que atra d'as cosas que cal decir de Taiwan ye que a suya chent ye acullient, amable y muito correcta: me facioron tot fácil dende que arrivé en l'aeropuerto y de vegada siempre m'amostroron honestidat y seriedat si caleba.

En o fuerte de San Domingo me trobé con un sinyal d'Espanya, o primer en dentrar-ie. A qué fin un sinyal d'Espanya en un fuerte historico de Taiwan? Pos ye que o norte d'a isola -dita alavez Formosa u Hermosa- fació parti de l'imperio castellano dende 1626 dica 1642, quan estió conquerida por os holandeses, que i estioron dica o 1662 quan pasó a mans d'a dinastía chinenca Ming y dimpués t'os Qing. O fuerte de San Domingo estió orichinalment construito por os castellanos, si bien d'ixa puenda en queda poco. En puenda recient, pasó a estar consulau britanico y australiano, con o parentesi d'a ocupación chaponesa. Ye alto d'un pueyo y ufre anvistas repolidas de tot Tamsui. Dentro d'o suyos dos edificios, a viella fortaleza y o nuevo edificio consular, y tamién en os canyons d'os suyos chardins, uno puet conoixer millor a historia de Taiwan. Sin dubda, ta servidor ista visita estió a millor de tot o viache y dentrar-ie con a guida no costaba que 2 euros.

Visto o fuerte, marché a piet por o paseu maritimo de Fishermen's Wharf, antigo puerto de pescadors reconvertiu en un agradable paseu piational con puestetz y restaurants an
minchar u fer-se bella biera u bell cafe relaixau baixo una buena conversación con amigos. Un puesto muito agradable, que teneba una torre-mirador dita Torre de l'Aimor y tamién un puentet poliu an as parelletas se fotiaban. M'i facié una gambada y pensando en tornar-ie en bus t'o centro de Tamsui, de bote y voleyo veigo que bi ha barquetz que te'n levan. De bitibomba! Me'n pillé un y en bells minutos arrivé en o centro de Tamsui, an que me facié una gambada por a suya carrera historica, muito animada pero que en no estar piatonal perdeba puntos en contimparación con os mercaus nocturnos de Taipei ciudat. Antiparti yera careta. Asinas que no enduré guaire y pillé o metro, aturando ista vegada en o mercau nocturno de Shilin, que teneba un parada en a mesma linia. Astí me facié bell suco de canya de zucre y cené en a carrera, antis de tornar a prener o metro enta l'hostalet, an que me'n fue t'o leito baldau pero contento. 

Iste segundo diya en Taipei me fació honra ta conoixer a historia y a politica recient d'o país más important no admeso en as Nacions Unidas, pos encara se gosa de reconoixer a unidat nacional d'a China continental con Taiwan. Dos bandos d'una guerra civil que s'han posau y desenrollau en territorios esferents, con modelos politicos y economicos esferents pero baixo una cultura común -lo menos en o pasau, puet-estar que cada diya menos común. A falta d'una identidat nacional esferenciada se nota de contino, por muito que de cabo quan se busque en un pasau diferenciau an que curiosament Castilla imple bellas fuellas. Talment Taiwan, como Singapur, plegue formando una identidat nacional dende l'ausencia de sinyas esferenciadas identitarias, precisament fuyindo de normas y estandars nacionals y/u relichiosos en una mena de laicidat nacional. 

11.5.19

Enta Taipei (i): una ciudat sin penas y sin glorias


Semaneta que sin asperar-lo teneba quasi libre, habendo de treballar nomás o lunes, asinas que perfecta ocasión ta mirar-se os vuelos baratos d'o lunes de tardis y tornar o cabo de semana: y por pre y posibilidatz, pertocó Taipei, capital de Taiwan u d'a Republica de China, seguntes s'estime. Y pillé un alberde d'ixo de capsulas, tan chaponés, con o desayuno incluito por nomás 7 euros a nueit, y estió tot un puntaz porque antimás de barato yera prou comodo, escoscau y en o bico de Ximen, o millor puesto an que hospedar-se en Taipei. 

Dimpués de dormir unas pocas horetas, marché ya en o maitín d'o martes a arrecorrer a ciudat. Prencipié por os arredols de l'hostalet, pos ufriban asabelo de cosas. O bico de Ximen ye una d'as zonas neuralchicas de moda en Taipei, que ta que nos faigamos una ideya rapeda sin haber d'escribir guaires parolas, sería un mini Times Square. De diyas no s'apreciaba tanto como de nueitz, pero encara asinas no feba burro falso. A man de Ximen ye l'antigo edificio dito Casa Roya (Red House en anglés y un nombre raro que no conoixco en chinenco), edificio historico feito en o ladrillo royo tipico de Taipei, que en cierta manera fa alcordanza a un edificio industrial de Manchester más que no a un edificio oriental. Agora a redolada de l'edificio ye zona d'ambient gay en Taipei, y se nota por os sinyals, pero encara más se nota de nueitz. 

China chana, a piet plegué t'a carrera antiga de Bopiliao, a rebutir d'istos edificios de ladrillo royo antigos que fan remerenza a lo anglés y no pas a l'oriental. Agora istos edificios son estaus reconvertius en un "espacio creativo", estando una d'as principals atraccions turisticas d'a ciudat. Dimpués d'arrecorrer-me-la de cabo a rabo, marché t'un d'os templos relichiosos más conoixius en a ciudat: Lungshan. Dimpués d'estar-me-ne en tantos, ni m'impresionaba ni m'aganaba guaire d'estar-me-ie masiau tiempo, por o que poco menos que i dentré, le facié a gambadeta, a foteta postureo de rigor y prou. Ixo sí, como teneban monyacos chigants que pareixeban quitaus de comiquetas, podié fer una foto bien curiosa a dos devotas mullers rezando a man d'un d'ixos monyacos. 

De Lungshan marché a piet t'o mercau nocturno de Huaxi, pero en estar de diyas, yera tancau quasi de tot. Taipei tiene un rete de mercaus nocturnos -arredol de diez- an que apreciar a tan oriental vida de carrera con asabelo de guariches de pinchetz y atras virollas en a carrera. Istos mercaus se fan en carreras especificas esparricadas por toda la cheografía local. Ye una chestión eficient y reglada d'ixo mesmo que se troba en Manila por tot arreu y de trazas caoticas... Pero por ixo mesmo pierde muito: una vida en carrera ordenada no ye vida en carrera. Dimpués de Huaxi me acerqué a la gara de metro de Longshan, a o canto d'o templo que heba visitau poco antis, puesto conoixiu en tener bells muixonetz que pillan tarchetas a l'azar y te dicen o tuyo esdevenidero. M'intresé por "conoixer o mío futuro", pero en primeras me quereban cobrar 23 euros (800 dolars taiwaneses), y dimpués me lo dixaban en 15 euros (500 dolars taiwaneses). Ni de conya: si soi capable de dixar-me ixe cauquerré en que un muixonet pille una tarcheta, ya te digo yo que m'aguarda un esdevenidero economicament penible. Diyas dimpués, en atro mercau me lo dixaban por 9 euros (300 dolars taiwaneses) pero encara asinas no acepté. 

Y ya con fambre dimpués d'ista primera gambada, torné ta Ximen ta chentar en o famoso Modern Toilet Restaurant, restaurant famoso por ufrir-te as biroyas en chicotz retretes y urinals, con totz os suyos productos con aspecto d'excrementos humanos -d'esferents menas-, orina y gomecos. L'ambientación d'o local yera tamién lograda y en primeras mesmo feba palo chentar astí -y ixo que a servidor istas cosas no l'ixorrontan. Pillases lo que pillases, o chelau de chicolate yera incluito franco. Y como tos podetz entrefilar, feba forma de mierda humana.

De tardis me fotié atra paliza de patiada. Pillé o metro dica o Huashan 1941 Creative Park, antigo centro industrial de ladrillo royo tipico taiwanés d'aspecto anglés, an que heban
desenvolicau un centro hipster an que me miroron d'encular un troz chicot de pizza por 6 euros. O puesto yera pincho, os parques que se i feban tamién, a gilipollada hipster no. Y dimpués, tras perder-me una mica por as carreras d'o distrito de Daan, plegué en o Guanghua Digital Plaza, centro comercial especializau en electronica que dicen ye uno d'os millors puestos d'o mundo tan tener a millor electronica y informatica a buen pre. A millor no se si en sería, pero os pres podeban estar dos y tres vegadas más caros que en Manila -mesmo más si pensamos que en Manila se pueden pillar productos no oficials, de pior calidat, pero a un pre sobrebueno. Y d'astí, ya con o sol baixando, marché t'o parque de Daan, un buen puesto ta relaixar-se, fer una gambada u fer footing, con un lago en o suyo meyo que ufriba buenas anvistas. Digamos que sería o mini central park de Taipei.

Fendo-se de nueitz en o parque, encara quité enerchía ta marchar andando t'o mercau
nocturno de Shida, an que facié una buena gambada entre os guariches de ropa y comida, y me pillé una mena de crepe coreano farsiu de uego y formache que yera sobrebueno. A verdat ye que en Manila muitas vegadas no agana de minchar en os puestos de carrera por a fuixina, pero en Taiwán feba l'orache ideyal y a birolla yera sobrebuena, asinas que bien que me farté y capucé d'os concietos d'istos mercaus nocturnos. Y de Shida me pillé o metro ta Ximen, tornando ta l'hostalet no sin antis fer una gambada y apreciar a vida nocturna d'ixe mini Times Square, fendo bella foto a bell grafiti intresant y pillando bella mica de comida en os puestos de carrera -aquí en Ximen ya muitos menos.

A mía primera impresión en Taipei, y con a que a la fin me quedé, ye que ye una ciudat occidental comoda, sin penas y sin glorias. O suyo rete de metro funciona de bitibomba, d'os millors que en he vistos, barato, siempre confortable y bien ixamenau.  As carreras son feitas t'os piatons y esnavesar as grants avenidas no ye envolicau. Se respira buen aire en contimparación con atras urbes asiaticas y o emplego d'a bicicleta ye muito popular. Quan i arrivé mesmo me pensé que teneba muitas similitutz con Zaragoza. Ye verdat que l'aspecto asiatico se nota, con os cartels en chinenco, l'aimor por as luces chillonas, Hello Kitty y a culor rosa fosforita. Tamién por as guariches de comida en a carrera, encara que limitaus a bells mercaus de carreras que se trancaban a o trafico nomás de nueitz. Os precios me los asperaba más caros y diría que yeran parellanos a os de Zaragoza, talment una miquitineta más caros, pero se compensaba quan d'as más de 20 atraccions turisticas que visité no habié de bosar que en dos. Mentiría si decise que Taipei ye una mala ciudat ta vivir, pero qui leiga o blog sabrá que no ye o que busco en istos momentos d'a mía vida.
 

3.5.19

Crucifixions de San Fernando: devoción, sangre, delera, fuixina y pantomima


Ista anyada sí que no me podeba perder un d'os espectaclos más conoixius de Filipinas en tot o mundo: as famosas crucifixions humanas que se fan en bells vicos de San Fernando,
localidat de Pampanga, no guaire luent de Manila. Asinas, o chueus santo Willy y servidor pillemos un avión dende Batanes dica l'aeropuerto de Clark, en o norte de Luzón y prou cerqueta d'o puesto d'as crucifixions. Tot y que yera cerqueta, encara nos costó d'arrivar-ie ta l'hotel que tenébanos, pos en chueus santo poca chent treballa y os transportes yeran radius. 

En arrivar-ie, pasando antis por Angeles y un centro comercial, nos trobemos quasi en metat d'una carretera viella desertica sin garra cosa a fer en a redolada, fueras d'un Jollibee y un local d'intercambio de parellas. Malament pintaba y encara que nos pensemos de marchar ta Angeles de nueitz, an que bi ha millor ambient y borina, a la fin nos quedemos fendo bieras en o patio de l'hotel, parando cuenta que a más grant parti d'os huéspetz ixe diya yeran occidentals que feban nueit ta veyer tamién o espectaclo de l'atrol diya. 

Y asinas, a l'atrol diya nos ne puyemos luego baixo recomendación d'a chent de l'hotel, que yera prou amable. Tot y que yera luego, a ixo d'as ueito ya feba calorina y feba presachiar un diya de fura fuixina. A muller de l'hotel tamién nos recomendó que levásenos ropas que no nos importase que s'emporcasen de sangre! Si me'n taco, pos feremos la d'aquell, pero me pareixeba una mica desacherada. Pillemos un jeepney y en 10 minutos arrivemos en o vico de Santa Lucía, un d'os quatre an que tot o espectaclo se desenrolla. En reyalidat, istos quatre vicos -Santa Lucía, San Nicolás, San Juan y San Pedro Cutud- fan muga, y china chana a piet los arrecorriemos totz mientras veyébanos o espectaclo y mirábanos de colar-nos en as uembras y mosqueras ta fuyir d'a fuixina.

Por o camín, nos trobemos con penitents que se fustigaban as esquenas con fustas feitas de canyimo de bambú. Lo feban tobo, pero china chana dimpués de muitos golpetez s'espelletaban y sangraban, como si les hesen tintau as esquenas de pintura roya. De cabo quan, se chitaban por tierra cara t'abaixo y dixaban que atros los azotasen, por un regular ninos. Os fustigadors gosaban de portar-se y no les daban duro, encara que de cabo quan bell nino rebordenco buens fustaz y buens lapos les foteban. En istos casos, l'hombre poco duraba por tierra y ascape se meteba en piet y hopaba. No veyé mullers penitents -encara que se diz que bi'n ha- y sí que de cabo quan veyé bell zagal preadolescent -diría que nino- fustigando-se. Prous d'os penitents zorrupaban bien de biera, se meteban capins y beluno mesmo t'ufriba azotar-lo: yo estié tentau pero a la fin me controlé. En as ilesias, s'en achuntaban más mesmo fendo procesions, y tamién bi heba chent que portaba as cruces, pero por un regular istos no yeran azotaus y o suyo treballo no pareixeba guaire duro. Y sí, quan os penitents feban pender as suyas fustas de bambú fotendo-se en a esquena, bella chisleta d'a suya sangre te podeba chapurnar.

En iste ambient semifestivo s'ixulufraba l'aroma a sangre, se veyeban buena cosa de ninos y
mullers chovens asistindo a o espectaclo de traza quasi festiva, fendo bien de fotos con os suyos smartphones. De cabo quan, bell turista con a suya camara sobrebuena destacaba en l'ambient, más encara si se tractaba de bella persona roya de uellos azulos. Pero luent de desnaturalizar o espectaclo, quasi diría que l'aportaba a suya sapia, chunto con bell caballo que os locals emplegaban ta carriar mercancías u bells policías que en cuentas de carranyar-te por zorrupar biera en a carrera, t'animaban a ello. Sobre o turismo, ye cierto que bi heba turistas y mesmo bell autobús fletau ta l'evento, pero me'n asperaba muito más: no se puet decir que siga una atracción turistica, y como diré en as conclusions, tampoco no lo mereix. 

China chana, experimentando iste ambient -servidor d'una traza más antropolochica y morbosa, mientras que Willy estoi que una mica más canso-  marchemos a piet t'o puesto central d'ista celebración que en a luenga pampanga se diz maleldo: o pueyo an que se fan as famosas crucifixions que se veyen en telediarios de meyo mundo. En reyalidat, crucifixions se'n fan en os quatre vicos antis ditos, pero a primera crucifixión se fació en ixa mesma coma en 1962, a de Artemio Anoza. D'ixas trazas ell, igual que os crucificaus hue, quieren purgar os suyos pecaus.

Si a ulor d'o evento ye a sangre, a sensación ye a de fuixina. Calorina insoportable que te feba eslampar d'o sol, más en ixa coma sin mica uembra dillá d'os toldos an que centenars de personas miraban de ficar-se. Y la que no podeba, levaba un batiauguas que le feba uembra pero de vegada embolicaba a visión. Nusatros arrivemos a las 11 y as crucifixions prencipiaban a las 2, con que no sabébanos si quedar-nos-ie u no. Pero en ixas que quité treslau d'o carnet d'a ambaixada y solicité con ell o pase t'a zona de prensa, a piet d'as cruces y muito más comoda. Y coló, tanto ta Willy como ta servidor. Y chustó astí nos trobemos con Sandra y Alejandro, una parella cubanozaragozana que salió en Aragoneses por el Mundo y que treballan ta EFE. Charrín charrán, en a uembra y pillando de cabo quan bella biera chunto con unatro mesache de Castellón, pos pasemos bien ixe tiempo y nos quedemos a la primera crucifixión.  

Una caravana teyatralizada i veniba. Con os vocers bien mesos ta que totz ascuitasen o teyatret, a virchen plorando y un dron d'a organización grabando tot a poquetz metros d'as cruces -l'onico dron con dreito a volar y grabar. Caballos cerenyos y bien cudiaus, filipinos vestius de romanos, tres cruces aprestadas y a prensa mirando de pillar o millor puesto t'as fotos y t'os videos, mesmo mandando bochar y cambiar de posición a os actors ta poder pillar as millors fotos. Asinas un buen rato dica que a la fin baixan as tres cruces y prencipia la marcha... si ye que se le puet decir asinas. Ta prencipiar, os companyers de Chesús, Chestas y Dimas, no estioron clavaus, nomás Chesús. Y entre a calor, o teyatro fulero y a mala visión, pos no se'n veyeba cosa, nomás s'ascuitaba bell chilo d'a persona clavada. O mío morbo y goyo muertos... y tres horas quasi malfurriadas si no fuese por os nuestros companyers. Y nusatros yéranos en buen puesto, que o común d'a chent yera suportando fuixina y agobio, y bellas personas mesmo s'esganoron. 

En ixas que l'operario d'a gruba s'esgana, con asabelo de chent debaixo d'a gruba fuyindo baixo risque d'estar esclafada. Nusatros veyendo a situación a bells cinco metros y yo pensando-me que por fin veyeríanos bella cosa d'acción, pero no, no pasó cosa más. Fueras de que tot o mundo yera mirando-se a gruba y pasando d'o crucificau, que de cabo quan dixaba de ploramiquiar y chilar ta mirar-se qué yera pasando, y dimpués tornaba a chemecar, quasi como demandando atención en os diez minutetz de gloria que sería colgau. Sin dubda, o más gracioso y o millor d'un espectaclo que calificaría como pantomima, encara que de seguras que si me clavasen a yo, no le diría asinas. 

Vista a primera crucifixión, se'n ferían más mientras tres u quatre horas, pero Willy y yo tenébanos prou y nos despidiemos de Alejandro y Sandra, ta concarar o camín enta Pangasinan, an que nos asperarían tres diyas de placha, guargas y mesmo una espelunga acuatica. Cal decir que istas famosas crucifixions de San Fernando no son bien vistas por buena parti d'a sociedat filipina, tampoco no son bien consideradas por o Vaticano y que no rematan de vender-se como reclamo turistico. Quan charro con filipinos sobre ellas, a suya visión ye parellana a la que un choven medio espanyol tien d'as corridas de toros: a os foranos les choca y clama, pero ta muitos de nusatros ye un espectaclo arcaico y cruel que cal que dispareixca. Me quedo con que me trobé un ambient más festivo y menos devoto d'o que asperaba y que ye muito más intresant veyer a os penitents azotando-se que no as crucifixions en sí. No m'arrepiendo d'ir-ie y como experiencia la considero intresant, pos ye una manifestación de cultura popular, espotánea y autentica, luent d'a cultura elitista a la que somos feitos en os países occidentals, pero no ye un must y tampoco no repitiría, menos con a fuixina que'n i fa. 

28.4.19

Enta Corón (ii): Busuanga, o menos conoixiu y millor


Tercer diya en Corón, diya ta pillar a Marqueta 4 y arrecorrer contra más d'a isola de Busuanga millor. Asinas que baldau y pantantón por a cursa d'o diya d'antis, m'espiguardé mientras iba fendo kilometros y kilometros. M'aduyé con un mapa que m'heba feito en GoogleMaps dimpués de leyer webs y blogs, y tamién por unatro mapa cutre pero con puestos sobrebuenos que no trobé por o rete y que me dió l'amo d'a botiga de logar motos. Prencipié marchando t'o norte d'a isola, esnavesando o suyo centro con paisaches que bien pareixeban ranchos texanos, campos ixutos con faciendas, vacas, caballos, bell carabao y con muitas fumeras de cremas de rastullos que feban buenas zorreras. A yo me trucó especialment a ficanza as canastas artesanals de baloncesto que aproveitaban a carretera como pista ta chugar. 

A mía primer aturada grant estió en o bico de San José, an que se trobaba un puesto recomendau en bella guida: o Vicky's Guest House, un hostalet filipino an que ufriban cursas en barco por as isolas paradisiacas d'o norte d'a isola. No yera a mía intención fer atra d'istas cursas, si no más bien arrecorrer a isola, encara que quan i plegué, veyé que no i teneban que dos u tres barcos chicotz y que quasi no bi heba turistas por ixos puestos, asinas que de seguras que os paisaches que ufriría a cursa, sin estar tan polius como os famosos d'a isola de Corón, no ferían mica burro falso. O lugar yera un entrant de mar en a tierra poliu y relaixant, y seguntes GoogleMaps bi heba una carretera rechional que te levaba por alto d'as clamors que feba buenas farchas. Ixa carretera rechional no yera que una pisteta de senderismo que se podría fer con una bici pero malament con una moto, encara asinas y con miedo a punchar, yo m'aventuré y l'arrecorrié dica arrivar en meya horeta en un lugarichón filipino an que os ninos se sorprendeban de veyer a un forano por astí. Ixo sí, astí no me molestó garra persona ni garra rudio. 

Dimpués de San José, y sobre la marcha, decidié fer una paradeta en o puerto de Decalachao, lugar a plego d'o primer. No yera un puerto urbano, pos o lugar ye meso tierra adentro, y no me i trobé que barcos de pescadors entre manglars con una plataforma nueva y bien feita con quatre cartels: en ixa plataforma aturaban os barcos d'un resort-isola privada dito Club Paradise feito t'os tautes y mainates. Ni o mío tiempo, ni os míos diners, ni as mías ganas, me facioron ir t'ixe resort :-) En o puesto bi heba una furgoneta de tour turistico y o suyo conductor, que yera asperando a os clients y que yera bien maho, me demandó qué ruta feba. Le'n comenté y me recomendó que visitase un puesto que en primeras no yera en os míos plans: a placha de Marcilla. Me l'apunté y t'astí que tiré. 

Dende Decalachao dica Marcilla bi heba dos rutas posibles. Una de carretera rechional y unatra, una mica más luenga, de carretera nacional. Me decanté por a zaguera, pos quereba gudrón y de seguras que iría más rapedo. Grant error: me levó por una sucesión de puertos de montanya en pista de tierra empedregada. Y seguntes GoogleMaps ixo yera una 'highway'... Siquiá fuese estada mallacán. Facié la d'aquell y mientras una hora por una pista infernal no me trobé por o camín que a un filipino y a unatro turista en moto que feba farchas d'estar tan perdiu como yo. Arrivé en o lugar de Borac, y dende astí pillé una pisteta que remataba en o mar y feba buenas farchas. Por o camín, bi heba bell rozal curioso que en o mapa que me dio o sinyor d'a moto apareixeba como terrazas de roz, pero de terrazas en teneba poco. A pisteta me levó t'un lugarichón a piet de placha de pedretas y cantos en un entrant d'o mar en tierra, con dos lavanderas que me recibioron sonredindo y una mica extranyadas de veyer-me por astí. Igual que San José, yera un puesto con paisaches repolius, tranquilo -de no estar por un karaoke que se s'entiba a l'atro costau d'o entrant de mar-, puro y que transmitiba muitas buenas sensacions. Me fació firme goyo, y be d'estar que no nomás a yo, pos bi heba una chiqueta urbanización de tres y quatre casas grants y modernas feitas en estilo filipino que heban de perteneixer a occidentals u mainates que i marcharían buscando tranquilidat. 

Visto iste lugar, pillé as pistas de tierra que yera menester ta arrivar en a placha de Marcilla. Kilometrica, con auguas turquesas, palmeras, plachas coralinas y sin edificar, poca chent bi yéranos. Nomás bells 10 filipinos y una colla de tres mesachas occidentals, biroyas, tot cal decir-lo. Os mardanos filipinos yeran mirando-se-las con disimulo, si bien ista chent ye tan timideta y inocent, que luent de pareixer acosadors feban mesmo gracia. As dos u tres mullers filipinas que bi heba se las miraban con engrucia -ista chent no disimula os rostros. En Marcilla me fiqué en l'augua por primer vegada en o diya y me fació firme honra, pos bai que no heba trusquiu polvo dimpués de tanta moto por pistas de tierra.

De Marcilla pillé a pisteta de tierra que me levaría enta Corón ciudat, puyando un puerto
que ufriba unas anvistas repolidas d'a mar, d'a isola de Corón y os suyos isoletz d'arredol. Aturé bell par de vegadas y a la fin arrivé en a mía zaguera aturada d'a cursa en moto: a placha de Cabo, conoixida en estar a placha más cercana a Corón ciudat. Caleba fer-le una visiteta, pero no yera grant cosa: yera chicota, te feban bosar 50 pesos ta dentrar-ie y l'arena no yera coralina sino parda. Ixo sí, en frent se teneban as anvistas d'a isola de Corón, parando cuenta d'a suya cheografía esparpallant, con monts punchigudos y clamors repolidas que remataban en auguas coralinas turquesas. Me fiqué en l'augua, pos ya que heba bosau l'euret caleba fer-lo, pero yera una mica fresca, asinas que me'n salié ascape y hopé enta Corón ciudat por a mesma pista que comunicaba con as badinas de Maquinit.  

En arrivar en Corón dixé a mochila en l'alberde, y encara con luz solar puyé o Mont Tapyas, un pueyo a'l canto Corón coronau por una letras chigants que deciban 'CORON' y una cruz chigant -cómo no!-, que se'n puya en 721 escalerons y que recomendaban de fer-lo chusto en baixar-se-ne o sol. Yera masiau concurriu t'o mío gusto pero prou que lo puyé y veyé a puesta de sol dende alto: a las faldas o lugar de Corón y en l'horizont o sol s'amagaba dezaga d'a esparpallant isola de Corón mientras que a l'atro costau s'esbruixaba a nueit. Tot y que yera a rebutir, o puesto no feba burro falso, y antimás por dezaga d'o mont s'ufriba una chiqueta cursa circular an que se podeba mirar o centro d'a isola y no i yeran que 5 y 6 personas. Facié una parti y con a poca luz que bi heba s'aprenciaba muito bien as cremas de rastullos, debuixando unas anvistas nocturas curiosas. Disfrutau o mont Tapyas y baldau, cené en un puesto filipino difueras d'a ciudat de Corón -millor pre y millor ambient, con karaoke incluito-, marché ta l'alberde, me facié una ducha que me sentó a gloria y a dormir!

A l'atrol diya me pillé unatra cursa de barco y mar. Yera entre pillar-me una de plachas,
marchando ta tres isoletas con plachas paradisiacas, u fer una d'arrecifes y barcos fundius con nomás una placha. A primera no m'aganaba pos no soi de foter-me horas en plachas, mientras que a segunda tampoco no m'agabana porque heba teniu masiada augua mientras o viache. Pero beluna caleba fer, asinas que me decidié por a d'arrecifes y barcos fundius, dita Reef & Wreecks Tour. La pillé en o mesmo hostalet, me vinioron a buscar en un trycicle ta fer-la y, prou que sí, me facioron asperar quasi una hora antis de no prencipiar-la. I yéranos nomás siet personas, asinas que practicament estió un tour privau. Encara que teneba o diya solitario -como tot o viache a Corón-, no m'agabana de conoixer chent y menos occidentals, a la fin i conoixié a una parella bien maha de Malaga, clamaus Lola y Raúl. Con ells me estié charrando firme mientras a cursa y dimpués mesmo quedemos a cenar en un puestet semifilipino. 

En a cursa, nos levoron t'o Lusong Gutboat, barco chaponés de guerra fundiu mientras a Segunda Guerra Mundial. Me'n capucé ta veyer-lo y buciar en ell, colonizau por algas, corals y peixes repolius. Escena idilica baixo l'augua que me fació firme goyo y fació prencipiar a cursa con buen piet. Dimpués de meya horeta buciando por o barco, nos levoron t'a isola de Pass, chicota con palmeras bien mesas y auguas turquesas repolidas an que bi yeran peixes curiosos y de culors de toda mena. Idilico, y Lola, Raúl y servidor alternemos bellas bieras con bells capuzons en ixe paradiso. Dimpués, pillemos o barco y nos levoron t'o Lusong Coral Garden, agrupación de corals a o canto d'una isoleta que puet-estar que siga a más polida d'ista mena que mai en he vistas: os corals yeran bien vivos y quan o sol les daba, a gama de culors verdas, azulas y naranchas yera esparpallant. Me fiqué en l'augua quasi por obligación pero no m'arrepintié. Y ya ta rematar, nos levoron t'o East Tangat Wreck, unatro barco chaponés fundiu mientras a segunda guerra mundial, iste una mica más fundo que no l'atro pero igualmente buciable a liviano. Con tot y con ixo, no ufriba anvistas tan polidas como lo primero. Ista atra cursa estió muito más tranquila que no a primera, con menos puestos y con muita menos chent,  asinas que la disfruté a o 100% y me pareixió asabelo de recomendable, tot y que no ye a más tipica cursa de mar de Corón. Antiparti con a buena companyia d'os malaguenyos encara millor!

Feita a cursa y arrivaus en Corón ciudat, pillé a moto y me despidié d'a isola en as badinas de Maquinit entre augua calient u mesmo ruxient. Ista vegada no me dio tanto blancazo como feba dos diyas, pero encara asinas lo noté. Cené bien, con os malaguenyos, y me facié bella biera con ells. Dimpués torné a moto y durmié ta pillar l'avión de tornada o martes de maitins y treballar o martis de tardis -encara que a la fin me suspedioron as clases, carambola que agradeixié asabelo! De tot o viache me quedo más que más con a cursa en moto por Busuanga, isola muito visitada en Corón ciudat pero poco en a resta, que encara ufre atractivos, contrastes, chents y paisaches repolius y dignos de conoixer, fuyindo de masificacions. Os atractivos turisticos de Corón son esparpallants en o natural pero masificaus en o social, con masiaus occidentals y beluns d'ells alzando muitas fatezas, o que mesmo cambia o carácter d'as chents de Corón que s'adedican a o turismo. 

16.4.19

Enta Corón (i): un d'ixos paradisos... masificaus


O mes de febrero lo facié a tot estrús porque me s'achuntoron prous cabos de semana luengos, y tres diyas dimpués de tornar de Bangkok, ya yera pillando unatro vuelo t'a Corón, un d'ixos puestos que apareix en toda guida turistica occidental de Filipinas y que encara no heba visitau. No teneba guaires espectativas, pero igual que uno marcha ta París y quasi ye obligau a visitar a Torre Eiffel, pos en Filipinas caleba visitar bella vegada Corón. 

Arrivé con mal piet, con más de tres horas de retraso, parti culpa de yo y parti culpa d'a companyia aerea, Skyjet, que tampoco no querió fer as cosas facils, Pero i arrivé, veyendo dende o ciel muitas fumaradas de quema de restullos y un paisache a metat camín Siargao y facienda latinoamericana d'as que apareixen en Narcos. En l'aeropuerto, miré de logar una moteta, pero no'n teneban, asinas que pillé una furgoneta que me levase enta Corón capital, o puesto más turistico y centro de tot en a isola, tanto de cursas como de ferris. Allí facié o check-in en l'hostalet que m'heba pillau y logué a moto: a Marqueta 4, una scooter Suzuki con pior dirección que no as Honda que heba levau antis pero que tiraba una mica más. Ya de primeras, tanto por pres, parellanos y de cabo quan mesmo más caros que no en Espanya, como por trato humano, correcto pero no tan cercano como en atras partis d'o país, paré cuenta que ixe no heba d'estar o milllor puesto de Filipinas.  

Con a mía nueva companyera de viache, a Marqueta 4, preté a recorrer parti d'a isola de Busuanga ixe mesmo chueus, y con a calor que'n feba, o mío primer destino estioron as cascadas de Concepción, a las que arrivé alto u baixo en una horeta. Unas badinas y guargas polidas, se suposa que as millors d'a isola de Busuanga, pero no contimparables a atras muitas que se troban en a resta d'o país. Ixo sí, i yera solenco y tranquilet, dica que arrivoron dos zagaletas occidentals. Me i estié bell tiempo más con ellas y hopé tornando ta Corón pero fendo aturadas en atros puestos. 

Aturé en o lugar de Bintuan, an que heba leito en bell repui d'o rete que se trobaba un poliu manglar. Me metié con a Marqueta 4 por una pista de tierra que ufriba anvistas repolidas, pero o manglar en sí no lo trobé. Tampoco no bi heba garra anuncio u cartel avisando d'o manglar u ufrindo cursas, por que sospeito que, u bien no se'n i troba u bien ye bien amagau. Asinas que dimpués d'estar-me-ie bella horeta u asinas torné y por a carretera aturé en o Kingfisher Park, chiqueta placheta con un puertet y con unas pasarelas de fusta y bambú que te levaban por dentro d'un manglar. I ufriban kayaks y cursas en barco, asinas que ixe puesto sí que pareixeba estar más o que en primeras me pensaba que se trobaría en Bintuan. Astí me miré a puesta d'o sol, repolida, y china chana torné ta Corón, con paisaches esparpallants y fendo bella aturadeta ta pillar fotos. Encara me pasé por o Mont Avangan, pos en a suya defesa tienen un resort con puestos naturals (badinas, chungas, etc.) que apareixeba recomendau en bell puesto d'o rete: pero no yera tan poliu como deciban y antiparti o resort yera postizo y en decayenza, con muitos d'os suyos "atractivos" (esbarizaculos, badinas artificials...) esboldregaus.  Ya de nueitz, enduré poco y dimpués de cenar, marché baldau t'o leito, pos no heba dormiu que quatre horetas o diya d'antis.

A l'atrol diya, pillé una cursa d'ixas famosas que con un barquichuelo te leva por plachas, isolas, lagos y chunglas propias de Avatar, en a isola dita Corón (pos Corón lugar ye en unatra isola más grant, dita Busuanga). Como bi'n heba varias, me pillé a más cara y que más cosas i ficaba: a Super Ultimate, por 1500 pesos. Nos levoron ta siet puestos esferents, o más representativos de Corón, estando-nos nomás meya hora en cadagún, fueras d'a laguna de Kayangan, an que nos estiemos una hora. Prencipiemos una hora tardi y en a cursa i yéranos 40 personas, masiadas. Tot prencipiaba mal y a chent yera a retrepelo, pero cal decir que as cosas s'enderezoron mientras o diya. A un servidor, o feito d'estar nomás meya hora en os puestos mesmo le feba goyo, porque soi de mover-me y veyer, no d'estar-me horas y horas en nomás una placha. 

O primer que nos levoron a visitar estió precisament o Kayangan Lake, puesto de belunas d'as fotos y paisaches más representativos y polius de Filipinas. Nos dixoron en un puerto con placha de auguas coralinas turquesas y puyemos bells escalerons dica que arrivemos en un mirador an que servidor prou que heba de fer postureo y quitar fotetas. A plego d'o mirador bi heba una curiosa espelunga y a l'atro costau d'os escalerons se trobaba a laguna d'auguas turquesas, con 70% d'augua dulza y 30% d'augua salada, en metat de clamors esparpallants. Repoliu, sin dubda, encara que os centenars de turistas que se i trobaban, rudiosos y totz con o mandau chaleco salvavidas narancha fosforito, le quitaba muito encanto. Antimás a servidor o d'haber de levar chaleco mica prebo le'n feba, pero ye normal que'n manden, pos con a cantidat de turistas que i pasan, prous d'ells ababols, de seguras que bi habría desgracias. 

Vista a laguna de Kayangan, marchemos t'as Twin Lagoons, d'os entrants d'o mar en a isola de Corón (no confundir con Busuanga). O barco dentraba en una d'ellas, y dimpués a nado caleba ir ent'a dentrada de l'atra, una chicota espelunga-sifón sin guaires complicacions fueras d'o trucazo que te podebas fer con a punchiguda roca en o tozuelo. Dentro d'a laguna chicota se yera prou bien y, encara que bi heba muitos turistas, lo menos yeran menos que no en a laguna de Kayangan. Os peixes y as auguas yeran repolidas, y atra vegada encaixaladas en metat de clamors esparpallants. Unatro d'os must de Filipinas.

Vistas istas d'os atraccions, d'as principals d'o diya, marchemos ent'a isola y placha de
Atwayan, chicota pero repolida igualment. Aquí chentemos, pero como no bi heba prou puesto en a isola y no íbanos guaire bien de tiempo ta veyer tot, a la fin chentemos en o barco. A servidor no l'importó, pero sí que dende o prencipio pilló buen puesto ta no quedar-se con fambre, pos ya me conoixco istos tours y muitas vegadas a birolla no plega a totz, menos con cuaranta personas a las que dar a chenta. Aproveité ta fer-me una foto en os "bambús estabilizadors" d'o barco, y malas que lo facié, totz en quereban fer-se, dica que os guidas les dicioron que no yera permitiu porque podeba estar peligroso t'a nau. 

Dimpués de chentar, marchemos enta o Skeleton Wreck, puesto an que se troba un barco carguero chinenco fundiu. Puetz capuzar-te en l'augua, buciar y mesmo tocar-lo, con cudiau de no fer mal a os corals y algas que i son creixius. Corón tien a fama de poder fer snorkel y buceo con corals repolius y tamién entre barcos fundius. Iste primer barco no me convenció de tot, pos no se'n conservaba que a punta d'a nau. Con tot y con ixo, yera poliu y o capuzón feba honra. Dimpués d'isto nos levoron ta Coral Garden con una isoleta con placha repolida a un costau, a de CYC, famosa entre os locals porque ye publica de tot, a onica en a redolada a la que no cal bosar dentrada, por o que antismás os chovens lugarencos bi iban a festechar y fer borinas. Encara que o puesto ya no yera masificau, no me convenció, pos a más grant parti d'os corals yeran muertos y as culors yeran rocosas. Aquí si que o capuzón me fació burro falso.

Visto ixe chardin de corals, nos levoron a l'atro plato d'o fuerte d'o diya, ta yo o millor: o Barracuda Lake. O suyo nombre local ye unatro, que agora no remero, pero se le conoix como Barracuda Lake pos bells buciadors troboron abaixo un esqueleto d'una gran
barracuda. Estió sin dubda a millor experiencia d'a chornada, y nomás por ixo ya fació honra o viache. A que fin? Pos porque o puesto, repoliu como os atros lagos que he dito antis, yera buedo y nomás nuestra colla, y poco dimpués unatra chicota, i yéranos, tot tranquilos disfrutando-ne quasi como en un tour privau. Antiparti, en veyer tan buen panoraba os guidas nos dixoron estar-nos-ie más d'a meya horeta correspondient. De feito, estié o primer en capuzar-se, y mientras bell rato me estié yo solenco en tot o lago. En total, en a chiqueta isola de Corón bi ha 11 lagos, pero en estar sagraus t'os locals y en mirar de conservar-los, t'o turismo no son accesibles que os que he mencionaus en ista cursa. Bien se vale, porque con a cantidat de turistas... 

Visto o lago, nos levaron ya con o sol menazando amagar-se, t'os islotz de Siete Pecados. Siet isoletas con plachetas ya muito cercanas a la costa de Busuanga an que poder veyer tamién corals y peixes repolius y descansar-se entre auguas turquesas. Levábanos tantos capuzons y yéranos tan cansos que quasi denguna d'as cuaranta personas que yéranos en o barco se i ficó. Ixo sí, o barco teneba un teito an que poder puyar-se-ne, estar-se más tranquilo y mesmo blincar ta l'augua. Yo me'n puyé en ixa zaguera aturadeta, ta mirar-me millor o paisache.

Rematemos dimpués a cursa, con a sensación de que mal heba prencipiau pero muito bien heba rematau, en estar-nos solencos en as zagueras cosetas a veyer, bella cosa que agradeixié más que más quan estiemos en Barracuda Lake. Os guidas estioron muito simpaticos y decidioron rematar una hora más tardi o suyo treballo ta compensar o mal empecipie. Pasau o diya en o mar y en a paradisiaca isola de Corón, en tornar, como heba d'estar que no heba teniu prou augua, decidié rematar-lo de nueitz en as badinas termals de Maquinit, no guaire luent de Corón lugar: un conchunto d'una badina grant y tres badinetas chicotas d'augua salada bien calient, tanto que servidor en primeras pensaba que se coceba. As badinas yeran en metat d'un manglar y o puesto yera poliu y bien apanyau, encara que masiau artificial y una dentrada de 200 pesos. Ixo y a cantidat de chent que bi heba le quitaba muito encanto, pero con tot y con ixo, feba honra y yera de dar fer-le una visita (y atra que le'n facié dos nueitz dimpués). Ixo sí, no sé si por a cansera, a esferencias de temperatura u por aliviar zufre, rematé mariau, desganau y pantantón de tot, sensación que remanió dica l'atrol diya, an que nomás puyar-me d'o leito m'estozolé por as escaleras y me facié mal.

Ya m'heban dito que Corón yera masificau y que o trato con a chent s'heba ranciau. Y lo comprebé, mesmo quan i fue en puenda baixa. Os puestos naturals de Corón son esparpallants, d'os millors d'o mundo, pero igual que pasa con El Nido, a masificación ye matando iste paradís. Servidor conoixe y ha escrito sobre atros puestos tamién repolius -talment sin plegar a iste punto- pero sin masificar: sin dubda me quedo con ellos y en parti cruzo os didos ta que no se masifiquen!