28.5.07

Notizia d'o diya

Sí, yo tamién boi a charrar d'a notizia d'o diya: a un mixín de china alas le han saliu!


A suya aima, Feng, d'a ziudat Xianyang d'a redolada de Shaanxi, explica que o suyo mixín tenió muita autibidat sexual en poco tiempo con diferens mixinas, y que, un mes dimpués l'escomenzipión a crexer as alas.

Os zientificos dizen que as suposadas alas d'o mixín son producto d'una mutazión chenetica, y no son relazionadas con una mayor autibidat sexual, antimás explicón que as alas d'iste mixín no le bedan de fer una bida normal, d'a mesma traza que cualsiquier atro mixín.

Por agora o mixín no puet bolar.

24.5.07

Nuebos blogs en aragonés y atros que tornan

En istos diyas primaberals de tronadas y airera a blogosfera en aragonés ha crexiú con l'aparizión de zinco nuebos blogs y atro que torna:

La fabla chesa nos charra de tot ixo que tiene relazión con o cheso, y como no podeba estar d'atra traza ye feito en aragonés cheso.

Remeros curtos de güelos, tamién feito en cheso, nos charra d'a tradizión oral aragonesa. Tan intresán y tan amanada a nusatros y que a ormino xubliamos, sin fer-nos cuenta de que ye asabela entretenida y muito intresán dende l'ambiesta lingüistica.

Lo cantaire de Ciresa, feito tamién en cheso, ye un blog poetico. Ez de pasar si querez conoxer buena poesía en cheso.

Cremandose entre purnallos ye un blog personal feito en o nuebo serbidor de blogs en aragonés nireblog.

O notorio de l'aragonés ye un nuebo blog que nos informa de l'autualidat d'a luenga aragonesa.

Remenches, blog de tematica bariada prou intresán, que disparexiú y que ha tornau estar-ie.

Por atra parti, fa dos diyas o diario qué! fazió un ecsamén a los zinco candidatos a lo conzello de zaragoza. Una d'ixas demandas yera o sicnificau d'a primera parola d'o diczionario aragonés: "ababol". Os siñors Gaspar, Buesa y Alonso respondión sin problema, o siñor Biel dizió "Mmm, ye una d'ixas flors que crexe en o campo. Ah! Ya sé! Amapola" mientres que o siñor Belloch no sabeba a rispuesta.

Ta rematar, a unibersidat popular de zaragoza (UPZ) ha parau, a petizión d'os mayestros de luenga aragonesa, un biache ta Echo como cabo de curso. Será o diya 23 de chunio, y o pre ye de 12 euros. Puet ir cualsiquier persona.
As inscripzions se ferán en a siede d'a UPZ (carrera cortesías 1) dende o 29 de mayo dica lo 8 de chunio, de 11h a 13h. En caso de no poder ir-ie pueden ir atras personas a fer-la.
Ta más informazión gritar a lo telefono 976203299 y demandar por Gerardo Alonso, coordinador d'a UPZ.

12.5.07

Marcho temporalmén... pero con promesas

Como s'informa en os blogs o chemeco d'as parolas y tierra de barrenaus, istos diyas l'asoziazión cultural nogará-religada ye fendo as XIV chornadas d'as luengas d'Aragón.

A berdat ye que istos diyas soi más aqueferau que nunca no lo soi estau, pero no podeba dixar d'estar en beluna d'as suyas autobidaz, y cuála millor que o debate politico por a lei de luengas que se feba o biernes 11 de mayo en benir luego as eleczions d'o 27.

O debate contó con a partizipazión y presenzia de representans d'o PSOE (José María Becana), d'o PAR (Sergio Larraga), de IU (Chema Ballestín) y de CHA (Miguel Martínez Tomey), asinas como d'as chens (alto u baxo 30) que bi'n eba.

Se charró en primeras d'os temas de siempres: una lei de luengas, que ista begada sí que se ferá (?... pero que ista begada si ehh), a mala situazión d'a luenga aragonesa y a suyas esferenzias con o catalán, o papel alazetal d'os patrimonials, as connotazions politicas...
O representán de CHA no dandaleó nunca en denunziar a situazion lingüstica y en asegurar que si se fa un gubierno de cuchas en o gubierno d'aragón se ferá dita lei. Ixo sí, no son escusables as suyas malas trazas de comportamiento en charrar en o turno d'o representán d'o PAR, por muitas mentiras que iste dezise.
O representán d'o PAR estió d'o más patetico que mai no he bisto: con argumentos mena "yo no sé cosa, pasaba por aquí y m'han preso, asinas que no puedo que leyer o programa d'o mío partiu" se miraba de salir d'o paso. Cal dizir que a l'ombre se le beyeba buena intinzión a ran personal, pero no podeban dixar d'estar polemicas cosas como: tanto se'n da si a lo que se charra en a franja se le diz catalán u fragatí, u a lo que se charra en echo, cheso u aragonés...
O representán d'o PSOE, tamién con buenas intinzions a ran personal (cal dizir que ye deputau en o congreso) tampoco no podeba salir d'a influenzia d'o suyo partiú: seguntes él se ferá una lei de luengas en menos d'un año si gubierna o PSOE, pero no nunca no s'atrevió a dixar-lo platero...Agora me demando, ¿que pasó con ixe proyeuto de lei zaguer? ¿ye encara en os serbizios churidicos? Caldrá gritar a Munder y Scully.
O representán de IU... s'embarucó con as suyas pallas mentals... y bueno, tampoco no se puet dizir que o suyo partiú pinte guaire en a politica autual.
O representán d'o PP... yera pixando puet-estar (no i estió garra representán d'o PP).

A la fin de dito debate un serbidor les fazió a siguién demanda, con intinzión d'estar respondida de traza clatera y curta, a estar posible con un "sí" o con un "no" y dixando esclatera a mía ideolochía no nazionalista de garra mena dende o primer inte: ¿bustez prometerían que si o partiu politico a lo cualo pertenexen aczede t'o gubierno d'Aragón (ya siga indibidualmén u en conchunta con atros) s'elaborará y s'aprebará una lei de luengas que protexa a luenga aragonesa?. A lo que toz respondió que sí.
Dimpués les pasé un papel ta que metesen por escrito y con firma a promesa, a lo cualo as respuestas estión as siguiens:
O representán d'o PSOE me dizió que no caleba fer-lo, porque ixo ya yera en o programa eleutoral d'o partiu (o cualo diz que en menos d'una añada abrá de fer-se una lei de luengas) promeso por toz os suyos altos cargos autonomicos. Él a ran personal no firmó (si tan seguro yera de que se fería no beigo por qué no).
O representán d'o PAR dizió qu'ixo abría de lebar-lo a José Ángel Biel, y que con goyo lo fería...
O representán de CHA firmó dende o primer inte sin dandaliar... abaxo adibo o documento.
O representán de IU... ah sí, que ixo no teneba garra balidet legal... ya sé que no, pero a onra de firmar una promesa y no dezir-la con parolas que se leba l'airera se suposa que en as personas ha de tener zierta balidet.
O representán d'o PP... continaba pixando.


A situazión ye platera, si o PSOE pauta con o PAR t'o gubierno d'Aragón, no bi abrá lei de luengas, si lo fa con CHA se suposa que sí... y a mía conclusión tamién ye platera, cada begada o distanziamiento d'entre as clases politicas y gobernans en cheneral con a chen de "a piet" ye cada begada mayor y siempre que pasa ixo remata abendo grans problemas. Cada begada bota menos chen, y con razón.

Por a mía parti poco más, en zagueras he escrito poco, y no escribiré dica que remate os esamens globals, u siga que en dos semanas cosa. Dimpués con a seleutibidat tampoco no feré guaire, y dimpués tiengo una ripa de biaches programaus... asinas que no tornaré a escribir a ormino dica berano bien dentrau u puet-estar dica setiembre.

Aspero a lo menos que iste zaguer articlo t'os aiga feito goyo. Tos animo tamién a que faigaz firmar as promesas a os politicos, puet-estar que bella cosa cambée.

26.4.07

O eraldo, cal dizir tot

D'entre as chens que esfendemos a luenga aragonesa o eraldo no gosa d'estar un meyo de comunicazión quiesto (articlos d'opinión, editorials, notizias mesas con dudosa intenzión...) pero cal dizir tot: Iste domingo, en o suplemente que i fan, ha aparexiu un tecsto en aragonés tetulau "carasol aragonés" y feito por Chusé María Satué, charrando d'ambiens y costumbres rurals.
Seguntes parexe no ye un feito puntual sino que se i ferán más nuebas y se i meterán, encara que nomás siga en o dominical (pero ya ye un paso).

Garra meyo con repercusión a ran aragonés he feito isto encara... Aspero que antimás faiga onra ta que a resta de meyos (aragónTV, o periodico d'aragón) faigan cosas parellanas.

Asinas que noragüenta t'o eraldo.

20.4.07

O Heraldo (prou que con ixa h que els tanto esfenden) y o baturrismo

En istos diyas zaragoza ye plena de cartels ditos "cuentos aragoneses". Ye una iniziatiba parada por o heraldo an que i fican cuentos aragoneses... Me demandé cuan lo beyé si l'aragonés tendría presenzia... y miré por curiosidat en o cartel que ye por toda zaragoza. Y sorpresa la que me trobé, tecsto en baturro. D'ista traza s'aduya muito a l'aragonés, identificando-lo con un castellano bulgar con bel aragonesismo (encara que no por ixo despreziable) y no pas con a reyalidat lingüstica...



Por atro canto, José María Mur, senador por o PAR (partido aragonés?) dizió que ya le fería goyo de charrar en aragonés (y concretamén en chistabín) pero que no podeba en no estar reconoxiú por o senado... ¿y cuán mirará bella cosa parellana? Digo yo que en o estatuto an que tanto i han partizipau podrían aber meso bella cosa. Bergüeña me daría a yo a ipocresía.

15.4.07

Nuebas notizias de l'aragonés (agora en güesca)


Como nos deziban antis, ista semana se ban a fer nuebas autobidaz en aragonés, en iste caso en huesca, como podez beyer en o diyario de l'alto aragón.

Istas chornadas culturals se dizen aragón tierra ubierta y s'achuntan a las de luenga de fumo.

En ista güeitena edizión, parada por l'aria de cultura d'o conzello de güesca, se mirará a creyatibidat cultural araognesa en as suyas más dibersas manifestazions, con un esmo ubierto y bibo.

Iste lunes, diya 16, Fernando Romanos y Fernando Blas parlarán de l'aragonés de panticosa, fendo una proyeczión en o zentro cultural d'o matadero, a las güeito oradadas. Ye un nuebo treballo d'ista chen que tanto bien han feito a l'aragonés, endrezau enta l'aragonés de panticosa que replega as grabazions feitas a personas d'entre trenta y güitanta añadas con a colaborazión de miembros d'o consello d'a fabla aragonesa.

O martes 17 Ana Giménez Betrán tamién partizipará en fuenga de fumo charrando d'a situazión de l'aragonés y d'a suya nobela curta “Ixos tiempos güegatizos".
Dimpués autuará o dúo Abel Laguna a las siete oradas en o zenro cultural matadero. A entrada ye libre. Fermín Abel ye un poeta y cantautor enfilau ent'o "blues" y o "jazz", mientres que José Luis Laguna destaca en guitarra flamenca y jotas.

En iste conzierto tamién se leyerán tecstos de "grans" d'a literatura ispana, como Zorrilla, Gustavo Adolfo Bécquer, Juan Ramón Jiménez, García Lorca... que se achuntarán con cantas y mosica.

O miércols 18 a las 10 oradas d'a nuey autuarán lurte tamién en o zentro matadero. Si soz por astí no tos lo perdaz, cuento que ye de baldes.

Tamién parexe que Chusé Inazio Nabarro y Francho Nagore ferán conferenzias... pero en as zagueras notizias no i aparexen. Tos meto l'adreza d'o programa, y as zagueras autualizazions seguntes o conzello de güesca.

14.4.07

Notizias de l'aragonés

Por istos diyas en as bibliotecas munizipals podez trobar dos pasquins an que se charra de nuebas autobidaz tocans a l'aragonés:

En primeras, güe mesmo, sabado 14 de abril, se ba a fer una trobada de apadrinadors y amadrinadoras de parolas aragonesas en a biblioteca José Antonio Rey del Corral, en o zentro zibico Teodoro Sánchez Punter, en a plaza mayor d'o bico de san Chusé.
Güe por güe cuasi bi'n ha 2000 dende que prenzipió a iniziatiba en 1999 con o descubrimiento d'o primer dizionario aragonés d'a edat contemporanea. Antimás se prisentará un libro.

Tos meto lo programa:

17'00: Ludoteca en aragonés (cuentacuentos, chuegos...). Asoziazión de familias aragonesofablans.

18'30: Presentazión d'o libro: Un rolde de palabras... e de musas ziento. Leutura de tecstos de parolas apadrinadas y proyeuzión d'un audiobisiual en aragonés.

19'30: Autuazión d'a chaminera (Angel Vergara y demás chen). "Música y palabras en aragón"

Puesto: Biblioteca José Antonio Rey del Corral. Zentro zibico Teodoro Sánchez Punter. Plaza mayor 2 (bico de san Chusé)

Por atro costau, tamién aparexe que en a biblioteca publica Rafael Andolz, en a abenida puerta Sancho 30 (zentro zebico l'almozara) se inaugurará o martes 17 d'abril a meya t'as güeito una ecsposizión de debuxos de Rafael Andolz y Francho Nagore que i será dica lo 27 d'abril. En o pasquín no aparexe en aragonés so que lo títol d'o debuxo de portalada: Gabardera d'o zerrincallo. Manimenos suposo que sí que se beyerán más cosetas en aragonés en dita ecsposizión.

Puesto: Biblioteca Rafael Andolz. Zentro zibico l'almozara. Abenida puerta sancho 30 (bico de l'almozara).

Tiempo: Dende lo 17 d'abril a 19'30 dica lo 27 d'abril.