19.6.23

Enta Tam Đảo: Tagaytay u Pandicosa versión vietnamita


En dos cabos de semana marcho ta Filipinas, a tierra d'os míos amors, pero que conste que en bells pocos meses m'acompanyará Phương, l'amor d'a mía vida -lo menos por agora-, y con ixas envistas y apatrusquiando os horarios de treballo, iste zaguer cabo de semana faciemos una escapadeta ta Tam Đảo, un lugar a tasament 70 kilometros d'o centro de Hanói enfaixonau en metat d'una sierra con mesmo nombre, a bells 1000 metros d'altaria.

Malas plegar, me pensé que sería a tipica copia quasi cartón-piedra de puestos europeos fetiches t'os asiaticos, tipo Venice Mall en Manila u Venice Casino en Macau. Pero mirando-me una mica a historia d'o puesto ta escribir ista dentrada, cata que no, que inicialment estió desenrollau por os gabachos en 1907 como puesto de descanso y fuita d'a fuixina veranenca de Hanói. Y encara que hue cuasi toz os edificios son recreyacions fetichistas, encara se'n conserva a ilesia y casas orichinalment colonials.

D'atra man, Tam Đảo tien un microclima de montanya y de contino se veye a formación d'as boiras. Ta arrivar-ie cal fer un puerto repoliu que en poco más de 10 kilometros concara 900 metros de deslivel, un paradiso t'os ciclistas, y una vegada alto, se plega en un lugar turistico, y tot ixo fa que lo identificase con o balneario de Pandicosa antismás, u mesmo con Baguio en Filipinas, encara que ista zaguera ye una ciudat grant mientras que tot o distrito de Tam Đảo tasament presenta 65.000 habitants -sin contar os propios turistas.Tamién cal decir que de nueiz tot teneba más lumbretas que no Vigo.

Con tot y con ixo, poca información se'n troba de Tam Đảo en o rete, y ye que o puesto no ye destinau a o turismo internacional u de más alta clase, sino más bien a un turismo local. Y ixo ascape se nota. En tot o cabo de semana, de milentas de personas con as que nos i trescrucemos, nomás veyemos una parella de foranos, y os turistas locals astí vestiban ropas más raixosas, se centraban muito más en os ninos, que d'atra man yeran muito más simpaticos que no en Hanói, canturriaban karaokes a tot estrús a cualsiquier hora y sonrediban muito más que no en Hanói. Y Phương me confirmó, tal y como sospeitaba, que ixa chent veniba d'arias rurals vietnamitas, no pas de Hanói, y yo los veyeba como filipinos, y prou que trobando-me muito más a gusto con ixa mena de chent más chalanguera que no con os fachendosos de Hanói.

D'os dos días que en tenébanos, o primer baixamos d'a val y marchemos t'a val mugatiza de Tay Thien, que tien asabelo de molimentos relichiosos, y tamién rutas y badinas. En primeras me pensaba que uno iría con a moto y esforigaría por astí os tresorez, pero cata que en a dentrada d'a val heban meso una grant portalada, un parking y una dentrada, y bi venió una mesacheta en a suya moteta ufrindo-se-nos de guida, decindo-nos que a val yera de pago y que os lugars que veyébanos en o GoogleMaps, nomás yeran de libre acceso t'os lugarencos... Atra vegada os vietnamitas mirando d'escular mentindo! Pero ista vegada pequé de desconfitau, pos a mesacha, toda humilde ella, teneba razón y yera asabelo de maha. Asinas que le paguemos y nos fació de guida mientras metat d'o diya en a suya moteta, a o más puro estilo cursa filipina, y bai si lo disfruté!

A maha zagala nos levó a bells tres molimentos relichiosos budistas, por ixa val que, tal que tos faigaz una ideya, ye como un Paniello pero en versión humeda. Phương i rezó y yo asistaba curioso, dando-le sin parar cuenta o cul a buda varias vegadas, d'o que me advirtió dimpués Phương, y tamién l'amigo Carlos quan veyó bella foto en o Facebook. A mesacha l'explicó a Phương una mica a historia d'o puesto, y a suya importancia ta tot Vietnam, pos ye una referencia de pelegrinache en o norte de país y mesmo s'i han feito peliculas vietnamitas famosas. Y dimpués d'ixo, marchemos ta bellas badinas con bells guariches humildes, estilo filipino, y chent más chalanguera ficando-se en l'augua. Nusatros tamién nos i fiquemos, chentemos pollo rustiu y disfrutemos d'o puesto y a suya naturaleza. Si me leyez, ya sabez que gorgas naturals dentre chent local ye una d'as cosas que más me fan goyo en a vida!

Aquello pareixeba Filipinas, encara que astí cuasi toz os presents en as badinas yeran mastos, y ta una atra moceta que yera astí con a suya parella, os mastos prencipioron a fer chanadas que a Phương no le facioron goyo, y alavez en hopemos. Y ye que a testosterona y o cunyadismo s'ixulufraban, por desgracia. No ye a primer vegada que charro d'o masclismo y d'o cunyadismo d'a sociedat vietnamita, y en ixe sentiu, Filipinas, sin estar a utopía, ye muito millor. Dito isto, continemos o nuestro camín, aturemos por bells minutos en un entivo con actividaz familiars y que ufriba polidas envistas d'a tardada, y a la fin tornemos ta Tam Đảo y veyemos a puesta de sol dende un lenau a o castiello que tien a ciudat, imitación de castiellos centroeuropeos, y moderno, tant moderno que encara ye en construcción. Nos faciemos astí un coco y un suco, y dimpués marchemos ta l'hotel a zorriar un vin sobrebueno que Phương heba traito, cenar y, a la fin, descansar-nos ta concarar o dominche, muito más tranquilo.

O dominche lo adediquemos a conoixer o propio lugar de Tam Đảo sin que dengún no nos encorrese. Marchemos ta Den Ba Chua Thoung Ngan, molimentos budistas en a parti alta d'o lugar, ya en metat d'a selva d'o parque nacional d'a sierra de Tam Đảo y a os pies d'as antenas de televisión y telefonía. O puesto ufriba as millors envistas d'a val, encara que yera a rebutir de chent. I puyemos os escalerons, nos faciemos as tipicas fotos y dimpués china chana veyemos a resta de puestos intresants d'o lugar: un hotel que por dentro recreyaba carreras centroeuropeas, a replaceta principal d'o lugar que bien podría pasar por a replaceta d'o parque Burnham en Baguio (Filipinas), a ilesia y o suyo bico -a parti orichinal, a feita por os franceses-, y dimpués de chentar y de fer bella paradeta ta beber sucos y café, marchemos t'un lenau en a parti baixa d'o lugar, con bellas casetas-hospederías con piscinetas an que en ixe momento yeran celebrando una borina ta ninos a o más puro estilo filipino -Baby Shark, rudio, sonrisas, alegría, ambient chalanguero.

A la fin i tornemos, quasi encorrius por a plevia, d'a que aconsiguiemos eslampar mientras hora y meya de recorriu en moto, pero que a la fin nos apercazó arrivando en Hanói. D'o que no eslampemos estió d'os vetiellos hormonaus, ista vegada fendo o gilipollas con a moto a tot estrús: y ye que os chovens de 15 a 25 anyos cunyaus y farutes ye una d'as piors cosas de Vietnam, pero por fortuna nos salvemos d'accidents y disfrutemos o paisache de rozals, carabaos y pueyos tipico d'o norte de Vietnam.

A escapadeta ta Tam Đảo, antiparti de despedida de Vietnam, nos fació honra ta eslampar d'a fuixina de Hanói, ta pasar-lo de bitibomba como parella, y a yo, ta amostrar-le a Phương as cosas que amo de Filipinas, que tamién trobé astí, y que ella trobará cuan i plegue. Y si yes pensando en venir de vacanzas ta Vietnam, te diría que no ye un puesto imprescidible pero sí curioso, y si has de pasar una estacha en Hanói, sin dubda habrás d'eslampar t'astí bell cabo de semana!

3.5.23

Enta Cô Tô: prou de bánh bèo por favor!!!


Cabo de semana de primero de mayo, y aproveitando que a internacional fiesta d'o treballo se l'achunta en Vietnam a fiesta de conmemoración d'os reis Hung (29 d'abril) y o diya d'a reunificación de Vietnam (30 d'abril), Phương y servidor nos ne miremos varias opcions y a la fin decidiemos marchar ta Cô Tô, isla con farchas de paradisiaca, que o nuestro amigo francés Will nos heba recomendau feba tiempos, igual que bell alumno de yo que conoixe bien d'os míos gustos.

Cô Tô se troba pasada a badía de Halong, que ye patrimonio d'a humanidat y una d'as ditas siet marabillas naturals d'o mundo. Un rolde de pueyos chingarriaus en metat d'a mar que fa un paisache mena Avatar, esparpallant, pero que por desgracia ye sobresaturau de turismo y contaminau, razón por a que no recomiendo a suya visita. Cô Tô fa parti d'ixa rechión natural, tamién con pueyos chingarriaus por a oceana, pero dica fa poco no yera turistica, en estar zona militarizada por a proximidat a China. Y ye que os dos países socialistas no han teniu buenas relacions nian historicas nian actuals, con continas barallas por as mugas. Encara que hue a situación ye calma de tot, ye de fácil trobar-se mesaches con os uniformes de guardias mugatizos, y ta dentrar y salir d'a isla s'amenista levar o pasaporte. D'atra man, encara que ya bi ha turismo, por agora no'n ye guaire, y ixo permite vivir una buena experiencia en a isla y a redolada, no pas como en Halong.

Asinas, o sabado de maitins pillemos una furgoneta que nos deixó en o puerto de Cái Rồng, anque se pilla o barco ta Cô Tô y atras isolas d'a redolada. O puerto ye grandioso, pareixeba un aeropuerto recient feito, y bi conté, nomás en venda y chestión d'os trachectos, bells 120 treballadors. Tot ta una meya de un barquet cada cinco minutos... Y cata que chusto quan yéranos en hora de pillar o nuestro barco rapedo taCô Tô cayó una torrumbesca que nos dixó chipiaus a toz, o decegüeto imperó y as 120 personas no feban so que dar-nos instruccions contrarias de do yera o nuestro barco. A la fin i saliemos más d'una hora más tardi, tot gracias a que o propio amo d'a interpresa de barquichuelos nos veyó tot perdius y nos aduyó personalment, porque as atras 120 personas i treballando no sabeban qué yeran fendo. Y ta forro de bota, quan pleguemos en o puerto de Cô Tô, baixando os escalerons de marbre d'o edificio principal, m'estozolé. Yo yera reblincau de tot y odiando Vietnam. Sí, en Filipinas as cosas tamién son un chandrío, pero porque tot ye muito más humilde y d'atra man, a chent siempre mira d'aduyar-te con una sonrisa. Aquí, tantos diners en edificios y marbre, tanta parafernalia, tanto estilo parisino, ta dimpués estar tot una estrafalla, y antimás muitas vegadas fendo as cosas a retrepelo y sin mirar d'aduyar-te.

Bueno, arrivaus por fin en a isla, marchemos t'o nuestro aloix, con o que cal decir que ya teniemos que tricolotiar-nos mientras a semana porque heban feito overbooking y quereban deixar-nos sin cambra.  A la fin lo solucionemos, y cal decir que o puesto mereixeba a pena. Muito humilde, daba ta dormir y t'a ducheta diaria, y teneban un restaurentet local con biroya sucosa. Encara que bi heba muitos mosquitos de nueiz, he de decir que superó as mías espectativas y tenioron buenos detalles. O puesto no yera en a localidat principal d'a isla, sino en un bico local y poliu, d'ixos que a yo me fan goyo, en a placha de Van Chay, que aproveitemos ixe mesmo sabado una vegada que pasó a torrumbesca. O dominche loguemos en o bico una d'as pocas motos disponibles, a Marqueta 20, y arrecorriemos a isoleta, que de punta a punta tasament leva 30 minutos de trachecto. Curiosament, o zaguer diya en l'aloix conoixemos a una mesacha asiatica que, recorrendo a isla con o bikini meso y shorts vaquers, indo a la suya bola, teneba muito más naturalidat que no as atras mesachas d'a isla: efectivament, yera filipina.

Arrecorrer a isla yera como arrecorrer una isola filipina tipo Camiguín, Bantayán, Siargao u Siquijor, u como Phu Quoc en Vietnam, aliviando aire escoscau, fresco y humedo con ulor a vechetación tropical, veyendo carabaos por tot arreu -os más bonicos de Vietnam, con cornamentas repolidas-, y con a onica molestia d'os klaxons d'os carrez electricos locals que levaban a os turistas d'un puesto ta l'atro. Mientras ixe domingo y o lunes arrecorriemos tot l'interior, mesmo perdendo-nos por pistas que Google indicaba pero que no existiban, y veyemos todas as plachas de Cô Tô: Van Chay, Bac Van, Hong Van, a principal de Tinh Yeu, Than Lan, y mesmo os flysch de Bai bien Mong Rong. Tamién marchemos to puerto pesquero de Au Tau, y prou que nos grabemos danzando bachata en belún d'ixos paradisos, y cal mencionar o faro alto d'o pueyo d'o centro d'a isola, que sin estar historico, ufre unas repolidas envistas. Astí, tamién nos faciemos un suco de canya de zucre en o postet d'una mesacheta asabelo de simpatica y chalanguera, que en primeras nos heba indicau desintresadament o camín t'o faro, y que yera d'o sur de Vietnam.

Dimpués de l'accidentau primer diya, tot pareixeba endrezar-se ixe domingo carasolero, dica que a moto prencipió a escanyuflar-se y no daba ta tornar ta casa. Gritemos a l'amo, que se desintresó prou y nomás quereba que le pagásenos o loguero d'a moto, y de paso tamién parti d'a reparación, quasi culpando-nos a nusatros de l'avería! Atra vegada, a esferencia dentre a humildat y o buen fer filipino, y a falta d'honestidat y as ganas d'escular que a ormino se troban por Vietnam... A la fin marchemos t'un taller an que reparoron a moto mientras nos faciemos un café, y en tornar t'o lugar charremos con l'amo -yo, con ganas de tricolotiar-, y l'hombre entró en cordura. Pero o calentón y a tardi perdida -u quasi, porque Phương y servidor, en metat d'ixa caldiada, marchemos t'un cado d'a placha de Tinh Yeu solencos de nueitz-, no nos los saca degún.

A l'atrol diya, o luns, ya tenébanos más opcions de motos y loguemos una nueva en o propio aloix an que nos trobábanos, a Marqueta 21. Ista, semiautomatica y más basica, no nos dio garra problema, y podiemos ir ta Bai bien Mong Rong, que nos hébanos dixau en o tintero o diya d'antis con a moto caita en pana. Disfrutemos muito ixe paisache de flysch con muitas pichinas apegadas a las rocas que bien podría pasar por Zumaia, y a Phương, que no heba visto formacions asinas, l'encantó. As auguas turquesas, con corals, algas y peixes, yeran repolidas, y aproveitemos ta capuzar-nos en l'augua y buciar. Phương ye aprendendo a nadar bien muito rapedo, y ye que ella, igual que os míos estudians, pillan tot ascape -encara que a ormino son galvanoz- y bi bució por muito tiempo. O problema ye que dentre a cansera acumulada, os cambios en l'orache y a temperatura corporal, o ron Chauvet -sobrebueno- que yéranos zorriando, a capuzada, y probablement bella cosa en mal estau que minchó, a pobreta enfermó d'os budiellos y prencipió a gomecar tot mientras ixe diya y parti d'o luns, asinas que habiemos de tornar ta l'hotel y descansar-nos una mica.

Antis d'o lusco, deixé a Phương dormir ta explorar una mica a isoleta a la mía bola, y trobé un autentico paradís en o extremo norte d'a placha de Hong Van: una plana d'arena y rocas an que caminar mientras cientros de metros con l'augua tasament cubrindo os chenullos, puesto perfecto ta trobar estrelas de mar mientras t'acompanyan os peixes blinconers, remeraba as plachas de Anda en Bohol y Tondol en Pangasinan. Trobaba a faltar a Phươn, y en ixas que me ninvía un mensache decindo-me que yera una mica millor y caminando por a placha a man de l'hostal, asinas que le ninvié un whatsapp curto y dreito: pilla o ron cola y mete-me a localización, soi astí en 20 minutos! A ideya? Fer tot a tot estrús ta plegar a veyer a puesta de sol chuntos y solencos en ixe paradís que heba descubierto! A la fin lo aconseguiemos, pero as mías trazas bruscas y dreitas no le facioron mica goyo a Phương, igual que de cabo quan tampoco no le fan goyo a os míos alumnos vietnamitas. Y ye que aquí a chent ye muito protocolaria en as conversacions, cal explicar tot y ir con calma, y l'acción dreita, coordinada espontaniament y rapeda ye vista quasi como agresiva. L'anecdota nos dio ta fer analís, y ye que si estar dreito y de vegada practico (pim-pam-pum!) no s'asimila bien en ista sociedat, lo que yo no asimilo ye que no sepan decir gracias u buen diya. Mesmo muitas vegadas te se miran raro quan felicitas u agradeixes a la chent por fer cosas que te fan goyo u t'aduyan.

Con Phương una mica recuperada, tornemos de nueitz ta l'hostal y marchemos t'o leito luego. Por desgracia os mosquitos no nos deixoron dormir de tot bien, pero o martes bi tornábanos de tardis-nueitz, por o que aproveitemos tot o maitín en as plachas más amagadas, an que yéranos solencos, y dancemos bachata, charremos y tamién zorrupié o sucosizo ron Chauvet, ista vegada sin l'aduya de Phương, que no quereba arriesgar con l'estomaco encara feble. Como curiosidat, en a isla veyemos varias vegadas aus grans en o cielo, y o zaguer diya, en o bico de Than Lan, veyemos a dos mesaches fendo cetrería, bella cosa que nunca no m'hese entrefilau. A Phương, d'atra man, le feba duelo de veyer bichos tant polius semiengarcholaus.

Mientras ixos diyas, en os puestos más concurrius, veyé mesachetas a ripas con vestius polius y con muito estilo posando mientras os suyos novios les feban fotos ta l'Instagram. Istas mullers, as más comuns en o norte de Vietnam, se les gosa de clamar Bánh Bèo, que a suya traducción exacta en aragonés sería chorro a'l viés. Mientras tornábanos en o barco, paré cuenta de que os pobres calzonazos carriaban tot l'equipache mientras ellas, que en metat d'os movimientos d'as olas pareixeban no saber caminar, nomás se preocupaban de lucir pinchas. Si en salioron vinte parellas d'o barco devant d'os nuestros uellos, todas cumpliban o mesmo arquetipo, mientras o mío rostro no disimulaba a sorpresa y Phương s'esmelicaba con a escena -no pas a escena d'as mullers bánh bèo con os suyos baldragas, sino con a escena d'o mío rostro incredulo veyendo ixo. Ya d'antis Phương m'heba dito que o normal en as relacions vietnamitas ye que os hombres mingos den diners a la suya muller ta que dimpués ella los chestione como creiga, a cambio de tener fillos, y fer familia y fogar. Yo adhibié que ixos hombres feban todas as farchas de marchar de putas con os suyos amigos malas que tenesen bell tiempo libre, y que tot ixo me pareixeba muito triste. Mientras nusatros salíbanos d'o barco, prou que cadagún carriando a suya propia cartera, Phương me carranyó una mica y me dició que no criticase tanto, que son culturas. Prou que sí, pero yo ya le dicié alavez y ya d'antis que a yo me fan goyo as mullers activas, con gracia, naturals, que s'enzorren, que dancen y que sigan independiens, que de mullers tipicas vietnamitas, fostias en vinagre! Y Phương encara m'aguanta...


21.4.23

Enta Da Nang (iii): sin dubda, un puesto ta vivir

Baixemos o puerto de Hai Van, tamién aturando bella vegada, dica plegar ya en a ciudat de Da Nang, pero astí, en cuentas de continar enta l'hotel, encara nos vagó de pillar un zaguer esbarre y marchar t'a val de Suối Hải Đăng, a bells 45 minutos d'o centro de Da Nang. A qué fin? Pos porque heba visto unas cascadas recomendadas por bellas pocas personas y que pareixeban estar poco conoixidas.

Mientras o camín, no sabeba si trobaríanos pozas u no, porque no son guaire anunciadas, pero ya nomás a carretera con paisaches más propios d'as redoladas montanyosas d'o
norte y interior d'o país, feba honra. Phương me dició que no conoixeba ixos paisaches de Da Nang, que no son mica conoixius y enlucernaba. Mesmo me deciba que yo conoixeba millor Vietnam que no os vietnamitas, y ixas polidas parolas  prou que puyoron o mío ego, y más venindo de una persona d'o norte, tant argüellosos ells. Esnavesemos rozals y bells puents, con a sola presencia de campensinos y bells carabaos, que siempre me fan muita alcordanza a Filipinas, dica plegar en a pista que se suposa aduciba ent'as badinas mencionadas. O caso ye que bi heba un arrigachuelo con prou cabdal como ta no pasar-ie en moto, asinas que astí l'alparquemos y continemos a piet bells 150 metros dica trobar un postichón y bells toldos que anunciaban que astí bi heba gorgas. Y prou que bi'n heba, pos yera tot un barranco, sucesión de cascadas y badinas, esparpallant y con poquisma chent, lo menos ixe sabado de tardis. Nusatros, que nos hébanos deixau os banyadors en a moto pos no asperábanos ixo, nos fiquemos en l'augua con ropa interior -mai m'hese entrefilau ixo de Phương!-, pero por poco tiempo, pos se yera fendo de nueitz y antimás hébanos quedau con una amiga de Phương ta cenar.

Asinas que bi tornemos, pero
Phương me proposó de tornar a l'atrol diya y pasar o diya astí, pos o nuestro vuelo saliba a las nueu d'a nueit. Y yo, que ya me conoixetz que soi pocero, encantau de tot! De nueitz, previo paso por l'hotel, quedemos con Tuy, amiga de Phương d'o suyo anterior treballo en una distribuidera de vins, y estiemos cenando y fendo-nos postres vietnamitas en bells puestos locals muito recomendables. Parlemos d'as esferencias dentre as redoladas y ciudatz vietnamitas, as suyas chents, as posilibidatz de treballo en o futuro, o farutes que pueden plegar a estar bells foranos, asinas asinas. Tuy yera muito chalanguera y moderneta, no pas como o prototipo de muller de Hanói, y a cena estió muito agradable. D'astí, Phương y yo marchemos t'o famoso Puent d'o Dragón de Da Nanag, fita turistica y que a las nueu, totz os diyas, escupinia fuego t'o divertimento d'os ninos y d'os turistas. No ye imprescindible, pero sí divertiu.

D'o espectaclo d'o Puent d'o Dragón, marchemos t'a zona occidental, un biquet de bellas sies carreras perspendiculars a dos carreras principals que achuntaba muitos restaurants y
bars de borina con mosicas y estilos internacionals, d'entre ells dos bars an que feban socials de bailes latinos, encara que nusatros no pleguemos en buen diya. Sí que pleguemos en un barichón, con estetica casual-moderna, que teneba un dj ficando mosica, y muita chent en o callizo.  De feito, yera trancau a o trafico, encara que en estar amagau, tampoco no suposaba mica problema a la circulación. Si no porque o rap norteamericano que yeran ficando no ye d'o nuestro estilo, o rollet que levaba o puesto yera pincho y aproveitemos ta fer-nos una biera. Diría, ixo sí, que por cada vietnamita bi heba diez u más foranos. Como yéranos cansos y no disfrutábanos de tot d'a mosica, tornemos luego ta l'hotel, an que cayemos como piedras, ta concarar con enerchía o nuestro zaguer diya, dominche.

A l'atrol diya nos ne desayunemos y antis de concarar a ruta t'as cascadas, pasemos por un biquet de grafitis que trobé quasi por casualidat por o rete. Muito chicot, y con os grafitis, enronaus u sin cudiar, encara ufriba un paseu poliu, más quan no te molestaban motos pasando-ie y quasi no bi heba turistas, pero tampoco no tos puedo decir que siga una visita imprescindible. Aproveitemos ta fer-nos un café a man -una delicia, prou que sí, como totz os cafés en Vietnam-, y d'astí ya sí que marchemos t'as cascadas de Suối Hải Đăng. Como o diya d'antis habiemos de dixar a moto antis d'o arrigachuelo y dimpués veyemos motos alparcadas en o postichón de entrada a las gorgas, ista vegada miremos de trobar un camín alternativo, sin d'exito. Ye más, nos dicioron que o camín bueno yera o que hébanos pillau o sabado. Cómo collons pasaban as motos ent'a puerta alavez? Nomás bi heba una opción: esnavesando o río y un hombre local nos lo confirmó en o propio río, marcando-nos o camín a seguir con a suya moto primero, y yo pasando dimpués. Toda una aventura, pos l'augua cubriba quasi toda a rueda en bell meyo, pero a marqueta 19 se portó bien. Buenos videos que i facié con l'aventura, tanto indo como tornando por metat d'o río pedregoso, y buenas risas que nos faciemos Phương y servidor!

En as gorgas, agora con tiempo, merquemos bellas bieras y tortas de roz, y puyemos ent'a zaguera d'as badinas, no sin risque de trepuzar puyando as piedras, y astí que nos
estiemos solencos en a intimidat, nomás con a presencia de bells pescadors por bells minutos. Charremos muito d'a vida, d'o esdevenidero, d'os modelos de desenrollo de Vietnam, d'as luengas, y tamién veyemos una parella d'un australiano y una vietnamita moderna, vestida con legins y chaqueta de Northface, estetica muito poco común entre os vietnamitas de hue. En tornar, tamién veyemos a dos mullers maduras descansando-se en a fresca d'o río y charrando entre ellas, escena que Phương me dició que no yera mica común en o norte de Vietnam. Y aproveitemos ta fer muitas fotos y videos!

Despendindo-nos d'ixe paradís ya en o lusco, tornemos ta l'hotel an que nos cambiemos de ropa, cenemos por o bico un sucosismo pollo a la brasa, antis de marchar ta l'avión. Phương me dició que yera o millor viache que mai heba feito, y ixo venindo d'a chent d'o norte tant poco dada a afalagos, y venindo d'a mía novia, me dixó contento por diyas. D'atra man, Da Nang m'ha enamorau ista segunda vegada, por os propios tresoretz amagaus y poco conoixius, por haber teniu millor orache, y sobre tot, porque ufre todas as avantallas d'una ciudat grant costera sin entrar en o estrés y o caos de Hanói, urbe muito polida t'o turista, no pas tanto t'o morador.


14.4.23

Enta Da Nang (ii): disfrutando d'os puestos amagaus


Segundo diya en Da Nang, y ista vegada lo quereba dedicar a trespasar o famoso Hai Van Pass, puerto costero que desepara Hue de Da Nang, u millor dito, o Vietnam d'o Norte d'o Vietnam d'o Sur. Yo ya lo heba feito en chiners d'o 2020, y me fació asabelo de goyo. As envistas que o puerto ufre son esparpallants, y en a tuca, u historica muga, como se quiera considerar, bi ha repuis d'os fortetz construitos por os estadounidenses mientras a guerra.

Asinas, bien descansaus y desayunaus, pillemos a moto y ent'o norte que marchemos. A ideya yera plegar dica Lăng Cô quasi d'o tirón, y d'astí ir tornando china chana fendo paradetas. Y asinas faciemos, u quasi, pos en a tuca, con previsión de tornar por atro camín y tamién por a fredor que feba mientras íbanos con a marqueta19, aturemos. Veyemos os fortetz norteamericanos, encara que ista vegada o recinto yera cletau y no se podeba pasar. A que fin? Pos porque yeran fendo una recontrucción d'o antigo fuerte que bi heba, tamién chusto astí, en a tuca-muga, y que deseparó o reino d'o norte y o reino d'o sur dica o sieglo XIX. Curiosament, en os sinyals se feba referencia a ista antiga muga historica, pero no pas a la muga más recient d'o sieglo XX y os suyos fortetz estadounideses como testigos.

Como feba fredor y o puesto convidaba, nos faciemos un café sobrebueno, con envistas esparpallants, y pasaus bells minutos continemos a nuestra ruta dreitos enta Lăng Cô, que remeraba poliu, pero no pas tanto como yera ixe diya. Con auguas turquesas paradisiacas tanto en o mar como en a boca d'o río que astí esbocaba, debuixando un mandre repoliu, tot presidiu por una iglesia en o lugar. Por ixe mesmo camín tornemos a veyer o plano con mangueras chitando augua en os cambions de fozins, encara que a más grant parti d'ells chitaban augua sin haber cambions ixe diya. Ye una cosa que me trucó muito o ficacio a primera vegada que lo veyé, chusto astí, y agora yera Phương a sorprendida, que no lo heba visto antis tampoco.

Plegaus en Lăng Cô, ista vegada no arrecorriemos o galacho que tien o puesto, como facié en 2020, sino que exploremos una mica o lugar en a marqueta dica plega en a costa. A placha yera un chigant arenal virchen, sin quasi actividat turistica, repoliu y de colors turquesas. Yo quereba pillar una barquichuela ta marchar t'a isla de Hon Son Cha, que be d'estar una maravilla natural quasi desconoixida, por pero desgracia no trobemos forma, pos no ye una atracción turistica conoixida y os barquetz pesquers ixe diya no faneyaban porque o mar yera peligroso. En a placha nomás bi heba tres postetz, humildes pero con muito encanto, an que predominaba o marisco como comida. En ixe momento, bell par de mesachas locals se fotiaban en a placha, y una colla de quatre u cinco ninos chugardiaban en l'arena. En os postetz, bi heba arredol de 50 personas en total, todas u quasi todas foranos occidentals. No tenébanos fambre, pero nos ne faciemos una biera y charremos d'os esferents turismos que se fan en Vietnam. Y ye que mientras o publico asiatico ye muito más aficionau a macrocompleixos, que muitas vegadas imitan ciudatz europeas, que no son mica sostenibles ni ambientalment ni humanament y que nomás beneficial a os inversors, muitos occidentals -os no fachendosos- nos estimamos d'ir ta puestos tranquiletz y disfrutar d'o Vietnam más autentico en ambients relaixaus.

Dimpués d'a biera faciemos una gambada por a placha, que yera escoscadisma, mesmo corriemos una mica y nos grabemos danzando bachata en a placha. Más felicidat no se puet tener en a vida, y en tornar d'o viache, Phương me confesó que ixe estió o suyo momento favorito. Dimpués, a ixo d'as dos, tornemos con a moto, arrecorriendo bells metros d'o galacho que se troba a l'atro costau d'o lugar, do por desgracia veyemos bells resorts y edificios grants en construcción, y busquemos un puesto ta chentar. Yo ya me veyeba a Phương, que ye muito esquisita t'a birolla, rechirando en muitos guariches ta chentar, pero yo quereba curtar raso: asinas que dimpués de pasar por tres postetz, marchemos t'o mercau local y astí bi heba una cantineta do aturemos. Astí y prou! Y bien que nos salió a chugada, pos nos ufrioron una carne y una mena de pho de focín (sopa sucosisma con pasta de roz y carne) que yeran una delicia. Y as mullers que lo aprestaban yeran asabelo de simpaticas. Millor no hese puesto salir a chugada! Nos esplicoron tamién que o puesto nomás teneba dos meses de turismo, que de nueitz no se podeba fer guaire cosa y que a más grant parti d'a población d'o lugar yera cristiana, con quatro iglesias en o lugarón. Phương conoixeba de oídas o lugar, pero no s'hese imachinau ixa belleza de puesto, y yo veyeba tot contento cómo yera disfrurtando con as mías tipicas rutas de exploración.

Chentaus y firme contentos con o descubrimiento de Lăng Cô, tornemos china chana por puerto de Hai Van, ista vegada aturando ta fer fotos y disfrutar d'o paisache. Ta innovar una mica, pillemos una pisteta que apareix marcada en o maps, quasi plegando en a tuca y que se suposaba yera circlar, ta conoixer una mica millor ixe serrallón que, dito siga de paso, tamién marca a esferencia climatica dentre o norte y o sur de Vietnam. En verdat, a segunda parti d'a rota circlar yera muito envolicada, diría que imposible de fer con una scooter, asinas que marchemos dica an que a moto nos deixó ir, y dimpués tornemos t'a carretera principal por o mesmo camín. Ixo sí, en toda a pisteta no nos trobemos que tres u quatre motoristas más, quasi totz ells foranos, y en a parti final, yéranos solencos. Asinas que disfrutemos d'a naturaleza en intimidat.

Y dimpués de disfrutar solencos d'o puesto, d'aliviar aire puro, de veyer envistas que os visitants no gosan de veyer, y sobretot disfrutando d'a nuestra companyía l'un de l'atro, emprendiemos o camín de tornada, con más aventuras y experiencias. Pero ixo ya pertoca de racontar en o proximo post! 
 


7.4.23

Enta Da Nang (i): una segunda oportunidat


No teneba descanso dende nadal y aquí en Vietnam se treballa muito, más encara si soi quitando-me a carrera de Matematicas de vez. Asinas que os míos livels d'estrés yeran plegando a os topes, amenistaba una paradeta y le dicié a Phương de pillar-nos un viernes libre ta fer un cabo de semana amplo de desconexión. Phương accedió y astí que paremos un viache ta Da Nang, a grant ciudat costera d'o centro d'o país, a tercera por población y que tien muita popularidat dentre os vietnamitas.

En Da Nang heba estau en o mío viache de chiners de 2020, pero no me levé una impresión guaire buena. Me pareixió una ciudat masiau postiza, fació mal orache, miroron d'escular-me en as montanyas de marbre, y estió una etapa entre Hoi An y Hue, ciudatz que ufren muito más t'o turista. Manimenos, a mía companyera de treballo malaguenya, Paloma, a propia Phuong, y más chent, me dicioron que caleba dar-le una segunda oportunidat, que a primera vegada que i vas no te pareixe un puesto guaire atractivo, pero que quan bi tornas, sí que'n ye. Y ista yera a ocasión perfecta.

Asinas, o viernes de maitinadas pillemos un vuelo bien luego y nos plantemos en Da Nang a ixo d'as nueu d'o maitín, ta deixar as nuestras cosas en l'hotel que pillemos, meter-nos ropa veranenca, logar a moto -marqueta 19- y prencipiar a descubrir puestos. Marchemos t'a peninsula de Son Tra, un grant penyón que trestalla a ciudat en dos, convertiu en reserva natural en a suya tuca, con o templo budista turistico de Chua Linh Ung, que remeraba bien de quan i estié fa tres anyos, pos un mono me s'enfarrucó tot agresivo. Por fortuna, ista vegada no teniemos monos malfarchaus; de feito, i trobemos menos monos. Y dimpués de feitas as fotos de rigor dende os lenaus que o templo en o pueyo ufre, marchemos ta una cala a tasament cinco minutos en moto, dita Bay Ban, an que bi heba tres u quatre guariches de placha repolius ta chentar, pero con fama d'esculabolsas seguntes as opinions de Google. A verdat ye que o puesto yera un paradís, a tasament quince minutos d'o centro de Da Nang, y como tampoco no bi heba millors opcions en a redolada, astí que chentemos. Y quan plegó a cuenta, la verdat ye que tampoco no estió un timo, pos encara que os pres yeran más caros que no o común vietnamita, tampoco no yeran un desachero y o puesto lo mereixeba.

Ya chentaus, nos faciemos una biera y dimpués baixemos ent'a placha, an que nos fiquemos en l'augua. Ta Phuong yera freda, ta servidor yera normal, no pas caldo, pero no pas freda. As auguas turquesas coralinas yeran de paradís filipino, encara que aquí o puesto natural y paradisiaco yera presidiu a la fin por os rascacielos d'a urbe, si bien l'augua yera escoscadisma y a cala muito intima. Tanto que Phuong y servidor marchemos bells 50 metros dillá, y estiemos solencos baixo un arbre, bien divertius mientras bellas horas, dica que decidiemos continar o nuestro camín.

Yo quereba pillar una pista que arrecorreba o pueyo por alto, y antis de plantar-nos en a pagoda de Son Tra, ya miremos d'acceder-ie por dos entradas esferents, pero en as dos bi heba sinyals y vichilants decindo que yera vedau o acceso con motos automaticas, que nomás con motos manuals. Confitaba que en belún d'os atros dos accesos a la pista nos deixasen pasar, pero no: u moto manual u cosa. Asinas que faciemos la d'aquell y nos ne quedemos sin arrecorrer a pista por alto d'o pueyo de Son Tra. Y ye que quan o destino no quier que visites un puesto, pos tampoco no cal forzar-lo y ye millor buscar alternativas.

Encara de diyas, tornemos ta l'hotel y ya podiemos entrar en a cambra, an que nos duchemos y nos metiemos pinchos ta l'actividat d'a nueit. Encara que yo heba pensau en aproveitar a urbe de Da Nang, con un mercau nocturno y puestos de borinas, mesmo mirando de trobar bell bar latino, Phương pensaba que yera millor pasar a nueit en Hoi An, a ciudat patrimonial por excelencia vietnamita, repolida, y encara que feita por y t'o
turismo, ye una d'ixas fitas que no te puetz perder si yes en o país. Remero que quan i estié, en 2020, la prenié con muito goyo, pos me permitió aliviar aire puro y caminar por carreras piatonals y agradables, cosa que no podeba fer en Manila. Y agora, tornando con a millor companyía posible, a de Phương, pos no podeba salir mal. Nos ne costó plegar-ie bells 45 minutos dende Da Nang, pero fació vez, y astí cenemos un plato tipico local, faciemos gambadas por o centro historico, visitemos a sucursal d'a interpresa de vins en a que antis treballaba Phương, y o millor de tot, nos faciémos un té chelau mót, que nomás fan en una botigueta en o centro d'a ciudat, y que ye o millor té chelau que he tastau en a mía vida. Le demandé a Phuong que cómo conoixeba ixo, y me dició que en un viache de treballo le'n amostroron. Lo dito, no ye mica conoixiu, pero si pasatz bell diya por Hoi An, no perdatz a oportunidat de fer-tos un d'ixos tés, que tasament cuestan 80 centimos d'euro.

Nomás un diya en Da Nang  -y Hoi An- ya me yera fendo honra ta liberar tensions, y ixo que encara quedaba por debant o millor, pero ixo me lo reservo t'as proximas dentradas.

16.3.23

Enta Núi Trầm: naturaleza y tranquilidat a man d'a Universidat de Hanoi


Feba tiempos que heba visto una curseta ta fer cerca d'a Universidat de Hanoi, un pueyo d'ixos tipicos en o norte de Vietnam dito Núi Trầm, mallo en metat d'a plana, os que definen paisaches como os de Ninh Binh, pero ixo, a man d'o mío puesto de treballo y vida. Y feba tiempos tamién que le deciba a Phương que quereba fer ixa curseta un cabo de semana, y ella me deciba que sí, que sí, tot refitolera, y ye que por muito que me diga lo contrario, sé que de cabos de semana s'estima más d'atros plans. Pero en ista que ella teneba o cabo de semana ocupau por un curso, y yo aproveité ta visitar iste puesto.

Lo cierto ye que no teneba guaires espectativas, pos un puesto en a muga con a urbe de Hanói no heba d'ufrir guaire naturaleza, ni lo que yo clamo "pureza". Y galbán por ixo, y porque o viernes d'antis m'heba feito bella biera mientras a nueit, encara dandalié en ir-ie, y en salié a ixo d'as 10 bien coladas. Pero arrivar-ie nomás me costó 37 minutos, y lo cierto ye que ya nomás a plegada me sorprendió. Sí que'n yera natural y rural, sí. Con os suyos buas, rozals, chents treballando a tierra, sonrisas y ninos saludando-te. Veyé o mallo pero entre que iba canso y con tiempo, prencipié rodiándolo y explorando os puestos d'arredol en primeras, ta dimpués dentrar-ie finalment. Pero mesmo asinas, me decidié por visitar una espelunga en o piet d'o pueyo antis que no puyar t'as tucas.

A espelunga de Núi Trầm yera grant, teneba aprestada un altar d'oración budista, y en un cantón bien amagau heban edificau una casa con corridors que se veyeba deshabitada dende fa muito, u quasi, porque astí m'acompanyoron os moriciegos. Sin dubda, un plus t'a cursa, de no estar porque en veyer-me turista miroron d'escular-me logando-me una lanterna que no caleba, pos a espelunga yera iluminada. Yo, que ya me las voi sabendo, no acepté. Tipico de Vietnam, y mesmo se fan a risalleta quan les critico por istas cosas, pero lo cierto ye que, lo menos cara t'o turista occidental, istas cosas restan muito. Diría que ye una d'as piores cosas d'o país.

Visitau os arredols d'o mallo y a espelunga en o suyo piet, preté a puyar-lo, lo que tasament cuesta 20 minutos, encara que a yo, que iba galbanot y más dimpués d'as bieras d'a nueit d'antis, me costó una mica más. Mesmo asinas, puyé dos d'as tucas d'os mallos y disfruté d'o silencio y d'un aire más escoscaus que no en a urbe, encara que tampoco no se puet decir que plegase a estar limpio de tot. O paisache yera rural, de rozals y lugarons, y a la fin en l'horizont, as primeras urbanizacions y rascacielos de Hanoi. Por o camín, me trobé bella colla d'escursionistas, bella parella y bella clica de chovenastros que bi iban ta relaixar-se y fer lifaras. Sincerament, no m'asperaba bella cosa asinas tant a man de casa mía, prou que sorpresa positiva. L'onico punto negativo yera o exceso de basuera, atra d'as -pocas- cosas que no me fan goyo de Vietnam. Mesmo i veyé a la chent chitando por tierra repuis plasticos, y estié por decir-les-ne, pero estando forano en un país muito argüelloso, y querendo disfrutar d'a tranquilidat d'o puesto, pos pasé.

Dimpués de fer as tucas, tomando-me o mío tiempo pos o puesto lo mereixeba por a tranquilidat que transmitiba, pillé a motomarqui y dondié en os arredols, veyendo una mena de fortaleza alto d'un pueyo de tasament 10 metros cuadraus y bellas decenas de metros d'altaria que a saber dios cómo la heban construita. Pasé tamién por rozals saludando a la chent que i treballaba, y me miré en o maps qué cosetas podeba fer por astí, pos encara teneba tiempo por debant. Asinas, marché t'a pagoda de Tran Gian, un d'os monumentos historicos de Hanói, inaugurada en o sieglo XII, encara que l'actual edificio ye d'o XVII. Me sorprendió, no por polida ni porque os edficios relichiosos me pareixcan especialment intresants ya, sino por a suya historia y os repuis d'a mesma, como as losas con tartaruga adedicada a os buenos estudiants y doctors, y que son tant famosas en atros puestos como o Templo d'a Literatura. A man d'a pagoda de Tran Giang bi heba una cantineta d'o chenté roz con una masa y tortilleta, y encara que en primeras os aimos me pareixoron bordes, ascape pretoron a charrar con yo y o sinyor, ya viellet, me mostró tot ilusion a suya nueva canal de Youtube sobre as suyas visitas t'os monumentos de Hanói. Me suscribié porque me fació gracia, pero cata tú que mirando-me bell video, en verdat son intresants y bien feitos!

Plegando en o lusco, encara me miré en o maps si heba bella cosa más ta fer por a redolada, y trobé o lugar historico de Dinh So con a suya grant pagoda ancestral, y astí que marché, pero resulta que os sabados ye trancau, asinas que me quedé con as ganas de veyer-lo. Con tot y con ixo, lo trobo a sincusa perfecta ta tornar bell diya conPhương y relaixar-nos por astí. Aproveité, ixo sí, ta fer-me un café sobrebueno en a marguin d'o galacho que presidiba a dentrada d'o lugar historico, y tamién he de decir que por o camín, veyé un partiu de fútbol de mesachotz de bells 10 anyos en un campo rural de tierra presidiu por chicotz pueyos. Os suplents pareixeban aburrius, dica que me veyoron y pretoron a correr enta yo ta saludar-me y charraputiar una mica anglés con l'onico forano que pasaba por así ixe diya. Yo yera bien contento y feliz, pos ixo yera bien traquilo y muito más humano que no a urbe de Hanói. Quasi pareixeba que yera en o lugar de Phương, nomás que a distancia t'o mío puesto de treballo yera de tasament 30 minutos!

A cursa de Núi Trầm ye d'ixas que deixan buen sabor de boca porque no m'asperaba o que iba trobando. A cada fita d'o diya, una nueva sorpresa, y tot untau de tranquilidat, naturaleza y cordialidat de chents que no viven con o estrés d'a cercana Hanói. Sin dubda, i tornaré ta ista mena de Chuslibol de Hanói, y a sincusa perfecta ye visitar Dinh So. Antimás, ir-ie dende casa me cuesta nomás diez minutos más que ir t'o centro. Ixo sí, rematé tant baldau que ixe sabado no marché ta Habanera a danzar bachata, como ye ya quasi tradición en yo.

Nota: dos semanas dimpués, i torné, ista vegada con Phương, que me contrimostró estar más aventurar d'o que me pensaba.


7.3.23

Ent'o casorio de Hoa y Carlos: parellas vietmañicas

Istas cosetas virtuals d'os ya arcaicos blogs, y d'os retes socials y o internete en cheneral, de cabo quan trespasan os cosers virtuals y pasan a lo fisico. Ya me pasó fa anyos con o mío buen amigo José Alberto León, y agora m'ha tornau a pasar. Y ye que, dende fa meses, Carlos Cubero Ruesca me comentaba istos posts que voi escribindo sobre Vietnam quan los anunciaba en o Facebook, y me charraba d'as cosas que ell iba aprendendo d'o Vietnam por a suya muller Hoa. Y en istas que en prencipiar febrers recibié un mensache privau suyo convidando-me a lo suyo casorio, a man de Hanói. Bueno, en verdat, a segunda metat d'o suyo casorio, pos a primera parti estió en Zaragoza, do vive a feliz parella.

Ta yo yera toda una honra y ascape le'n comenté a Phương, que tamién se mostró muito ilusionada, y o diya 19 de febrers nos plantemos en o lugar de Quán Gỏi, a una hora en moto dende Hanói. M'hese feito goyo de parar una mica más a fita, pero febrers ye estando un mes muito barrenau. D'atra man, tenié tant mala suerte que ixos diyas pillé cagaleras, pero chusto ixe domingo ya rematoron, encara que yera feble de raso y tampoco no m'atreveba a minchar ni zorrupar quasi cosa. Tamién, entre que no sabébanos o camín y que o desayuno encara me costó dicherir-lo, pos i arrivemos una mica tardi.

Pero a la fin i arrivemos y tot o mundo nos recibió con muita hospitalidat, como ye costumbre entre istas buenas chents. Y encara se feban más contentos quan les deciba las quatro paroletas radidas en vietnamita que sé decir. A ceremonia de casorio que heban aprestau yera intima, sin guaire chent t'os costumbres vietnamitas, y muito millor dende l'envista forana que s'estima más de tranquilidat y no de guaires barifurrallas. Tot y que pleguemos a ixo d'as diez coladas, o matrimonio, con a filleta de dos anyos, Izarbe, encara yeran fendo-se as tipicas fotos con a cinquentena de personas que bi heba, y con tot o caos y movimiento propio d'istas fitas, dimpués de saludar breument, Phương y servidor saliemos difueras, t'a puerta d'o pabellón, y ascape Carlos y Hoa salioron a saludar, y en o caso de Carlos, tamién a descansar-se una mica d'a faradula, y comentemos as fotos retocadismas que heban ficau en a entrada d'o recinto (nota: bell amigo tamién m'ha contau bella experiencia divertida con citas tinder con mesachas de fotos retocadas). Teniemos suerte tamién que pleguemos chusto en a ceremonia d'intercambio d'ancestrals arras de plata, costumbre que trucó o ficancio d'os vietnamitas y que aproveité ta explanicar-le a Phương.

Carlos iba tot pincho y poliu con o trache aragonés, mientras que Hoa iba no menos polida con vestido y chapero royo vietnamita (ao dai). A la tradicional comida vietnamita d'istas fiestas, que ye he explicau en atros casorios, se le sumaba a magra de Teruel, cecina de toro, fuet de ciervo y olivas que Carlos heba traito dende Aragón. Y tamién vin de Carinyena, que aproveitó más que más Phương, que como ya he dito bella vegada, ye experta en vins. Pero no bebió de vaso no... sino de bota! Y ye que Carlos heba traito a ota que l'heban regalau por o casorio, y Phương, con prou arte, s'atrevió con a tradición! Ascape pasemos a la cocina d'a casa, un puesto más intimo y tranquilo do chentemos con a familia de Hoa, y os propios Carlos y Hoa: toda una honor ta nusatros, y aproveito istas linias ta agradeixer iste tractamiento tant especial. O matrimonio, como ye de dar en istas celebracions, y más encara en Vietnam, iba y veniba atendendo a os convidaus, y a Carlos lo veyeba baldín baldán con tanto trachín y tanto chupito de vin y licor de roz. Estoi que Carlos ye d'o mío equipe: copón quanta parafernalia con istas cosas, con o feliz que se'n ye con as cosas contra más simples! Manimenos, Hoa pareixeba más feita a las formas vietnamitas.

Carlos y servidor aproveitemos a charrar en espanyol mientras horas, y yera muito intresant de comprobar como as nuestras experiencias con parellas vietnamitas teneban muitas similitutz. Me comentó cómo se conoixioron, os suyos contextos vitals, que no tardoron guaire en formalizar-se y cómo Hoa treballaba tanto que si no por a mediación d'un amigo en común no s'hesen conoixiu. Y chusto ixa ye una d'as cosas que a ormino discusto con Phương: valuro muito que siga tant treballadera, pero de cabo quan me fería goyo que se relaixase más y disfrutase d'a parella u de tiempo libre ta ella mesma, y más encara en un esdevenidero familiar. Tamién estiemos d'alcuerdo en que as parellas vietnamitas son un amor puro, encara que de cabo quan pueden superar a os propios aragoneses en tozudez.

Charremos tamién d'a espectacular evolución economica de Vietnam en tant pocos anyos, plegando a livels que no han d'invidiar a os espanyols agora mesmo, d'o corazón puro que'n son, tamién t'os foranos, a pesar d'a suya historia colonial, y tamién de bell aspecto a amillorar, como o tractamiento d'as basueras u o esprito d'escular que beluns tienen, más que más en puestos turisticos. Nos vagó de compartir bella critica enta Aragón y as suyas chents, más que más relacionada con parolas de doble filo u charrazos por dezaga, y tamién de comentar cosas que yo trobaba a faltar en Aragón y que no tiengo en Vietnam, como a posiblidat de caminar tranquilament por a carrera, sin trafico ni ruideras. Y Carlos tamién me charró d'una d'as suyas pasions: a barra aragonesa! M'explicó a historia d'o chuego, cómo se normativizó fa quasi un sieglo y cómo s'achuntan en l'Actur a practicar y chugar, amostrando-me videos. He de confesar, con vergüenya, que soi un analfabeto d'a barra, y que gracias a Carlos, que ye toda una institución en o chuego, en aprendié muito. Tanimientras, Phương, que no nos podeba seguir en espanyol, se metió a charrar con a familia vietnamita. Dimpués me sincusé con ella, pero ye que o charrazo con Carlos yera muito rapido y entreteniu, y prou que a ella no l'importó.

A ixo d'as dos, u talment as tres, Phương y yo marchemos d'o casorio, estando os que "tranquemos o guariche", mientras a pobreta -y guerrera- d'Izarbe yera baldada y carranyada con tanta movida. He de confesar que no soi guaire de casorios ni ceremonias, que m'alegro de no estar en Zaragoza porque me'n soi librando de muitos, y que as primeras vegadas que asistié a ceremonias vietnamitas las veyeba intresants pero que agora ya me cansan, pos son encara muito más faranduleras que no as espanyolas. Sindembargo, o casorio de Carlos y Hoa, parella vietmañica como ells dicen, estió muito muito especial. Primer, por pasar a conoixer fisicament a una persona que prencipié conoixiendo virtualment, esdevenindo amigo. Segundo, por a propia naturaleza d'a parella en a mía situación personal actual y a de Phương. Y tercero, por a grant cantidat de similitutz que tenébanos en as nuestras experiencias.

Phương tamién paró cuenta de que os foranos aragoneses somos buena chent, muito intresaus en a diversidat cultural y respetando as tradicions d'os puestos. Ni yo ni Carlos respondemos a o arquetipo d'occidental intresau y fachendoso que vien ta Hanói a fer negocios y diners, sin respetar ni mostrar intrés en o local, arquetipo que ella s'ha trobau muitas vegadas en os suyos treballos en interpresas multinacionals. Tamién habió de charrar con Hoa bella cosa sobre o volumen y os tonos que emplegamos os occidentals, y encara más os aragoneses, quan charramos, y que bella vegada nos ha traito desencuentros que habrían d'haber estau inocents. Y sobre tot, paremos cuenta d'a buena conexión que fan as parellas vietmañicas!