30.12.06

2006 ta l'aragonés


Foi un breu resumen d'as prenzipals nuebas que han aparexiú tocans a l'aragonés ista añada:

*Escomenzipiamos con una lai de luengas que yera a punto d'aprebar-se, pero que encara ye en os serbizios churidicos, an que sería por nomás una semana alto u baxo.

*Por atro canto, tamién se continaban fendo as reunions mensuals de chuntos por l'aragonés.

*
De lais, autobidatz d'as asoziazions que treballan por l'aragonés, libros, concursos y conbocatorias... tot continó normal, sin garra nobedat importán.

*En chulio se fazió lo segundo congreso de l'aragonés: muitas personalidatz d'ambitos politicos y culturals, y representans de luengas minoritarias d'europa bi estión. Tenió una gran presenzia en os meyos y fazió onra ta creyar l'academia de l'aragonés, asinas como a futura catedra de filolochía aragonesa. Dende allora a presenzia en os meyos (RNE) y as charradas en zaragoza sobre lo tema han crexiú.

*Plegamos l'añada con ista autoridat lingüistica y con ganas de continar treballando furo por l'aragonés, pero sin boluntatz politicas, ni mediaticas.

Tot isto me creya contradizión: o futuro ye emboirau... y nusatros prebamos d'esbodregar as boiras pero amenistamos aduyas d'os entes.

28.12.06

L'aragonés y o catalán ofizials

A zaguera enmienda proposada por totz os partiús politicos nazionalistas (encabezaus por ERC y CHA) chunto con cucha unida t'o estatuto d'aragón diz que l'aragonés y o catalán son luengas ofizials d'aragón en a suya respeutiba zona de parla. O PSOE s'ha mostrau a fabor y lo PP no diz cosa encara. Parexe que ista enmienda marcha entabán.

A ran autonomico Marzelino Iglesias encara no s'ha pronunziau, tan y mientras o siñor Biel s'ha mostrau contrario: "no nos parex chusto que se cambee o tecsto aprebau por as corz d'aragón".

A beyer si isto ye berdat... pos puede suposar una salbazión ta l'aragonés.

http://actualidad.terra.es/articulo/1296409.htm

27.12.06

Ecsposizión "Aquaria, augua, territorio y paisache en aragón"

En istos diyas se ye fendo en a lonja y en o palazio de sastago ista ecsposizión.

Ayer la beyé, y puedo dizir que a ran cheneral ye buena, encara que cuan charran d'as bals d'o pirineu podeban aber meso una mica de toponimia aragonesa... porque ye cuasi tot en castellano (Gistaín, Benasque...).

Dentro d'a ecsposizión, que tos recomendo que bisitez, a millor parti se troba en a lonja. A parti d'o palazio de sastago ye más jauta, pero as presentazions, os efeutos y os retratos que tos podez trobar en a lonja son muito buenos. Antimás podez trobar tamién repuis de l'ombre más antigo d'aragón, asinas como una ripa de fosiles, u tamién bideos de contimparazions d'esferens paisaches aragoneses en as cuatro puendas de l'añada. Ye sobrebuena y antimás de baldes.

Por zierto, maitín ye o diya d'o partiú aragón-chile. Ya sé que no soi dizindo cosa nueba, pero estoi que ye importán y que abría-nos d'ir-ie totz.

25.12.06

Cartas persas de Montesquieu

Fa no guaire, Guillén, compañer de l'asoziazión cultural Nogará, descubrió isto dentre as cartas persas de Montesquieu:

LETTRE CX

(...) J'ai ouï dire qu'un roi d'Aragon ayant assemblé les états d'Aragon et de Catalogne, les premières séances s'employèrent à décider en quelle langue les délibérations seraient conçues: la dispute était vive, et les états se seraient rompus mille fois, si l'on n'avait imaginé un expédient, qui était que la demande serait faite en langage catalan, et la réponse en aragonais.


Traduzión (sincusar si no la foi guaire bien, o mío ran de francés no ye guaire alto):


(...) Yo he (?) dizir que un rey de Aragón tenendo asambleyas os estaus d'aragón y de cataluña, as primeras sesions as fazión serbir ta dezidir en qué luenga serían feitas as deliberazions: a baralla yera biba, y os estaus serían (extenuados?) d'ista traza, si no se eba ideyau un ecspedién, que yera que a demanda sería feita en luengache catalán, y a rispuesta en aragonés.


Ye intresán que l'aragonés lo conoxese Montesquieu, uno d'os personaches más importans d'as elites culturals ilustradas, franzesas y mundials, y con poca relazión en o estudeo d'as luengas d'a peninsula iberica.