Estricalla
Blog en aragonés dende o 2006
27.1.26
Enta Dakar (iii): a millor ruta costera
19.1.26
Enta Dakar (ii): as principals fitas
D'astí, marché china-chana por a rúa costera de La Corniche, con bell troz una miqueta más agradable t'a caminata que no lo común en Dakar, dica que arrivé en un puesto hippie-guayón que me fació vez ta retantir y hidratar-me, pos con a ilusión tipica d'os primers diyas de viache, y tal y como soi yo, heba descudiau os muesos, y o mío cuerpo ya lo notaba.
A l'atrol diya prencipié a mía cursa por o bico central de Dakar, Plateau, que m'asperaba rico y desenrrollau, mena BGC en Manila, pero que no deixaba de tener callizos d'arena y bella craba u mesmo vaca, como a resta d'a ciudat. Si no por bella cafetería una mica más estiloseta, bell par de carreras con ceras y edificios Art Decó que feba alcordanza de Escolta en Manila, bell hotel más pudient y a Plaza d'a Independencia y os suyos arredols, no pareixeba guaire esferent d'a resta d'a ciudat.
Y d'o mercau Kermel marché ent'o Museu d'as Civilizacions Africanas, una d'as fitas principals que teneba sinyaladas, y que me fació burro falso. En verdat, o museu y o suyo edificio no yeran de tot mal, sino porque se tracta d'o principal museu d'o país, se veye en meya hora -una horeta si estirazas guaire-, porque más d'a metat d'a suya exposición son cartels impresos en Canva con muito texto que pareixen quitaus d'un libro de Conoximiento d'o Meyo de cinqueno de primaria, y l'atra metat, pos no teneba piezas especialmente intresants. 7.1.26
Enta Dakar (i): o zaguer trango

Malas arrivar-ie, m'hospedé en un apartamentot en a redolada de Liberté 1, un puesto estratechico ta visitar toda la resta de Dakar, pero que en primeras me pareixió una enganyufa. Carreras sin de cera, como en Manila, pero antimás a rebutir d'arena por tot arreu, y pocos u nulos servicios... No tardé guaire en parar cuenta que mesmo asinas, yera d'as millors zonas d'a ciudat, con o moderno BRT, una infraestructura muito parellana a la d'un tranvía, con garas que pareixeban de metro y carrils de raso esferenciaus en o paisache urbano, pero que en cuentas de circular trens lo fan buses. Una ideya igual d'eficient qu'un tranvía moderno, pero que pareix muito más barata, y que estió cofinanciada por a Unión Europeya.
Una vegada plantau astí, no tardé guaire en lanzar-me a arrecorrer a ciudat a la mía bola, como perén foi, y marchar por as suyas carreras y callizos arenosos con enchaquia de visitar
as principals fitas, encara que a enchaquia en sí ye l'aventura d'o desplazamiento: d'as caminatas y d'os transportes publicos. Prencipié por os mercaus locals de Sandaga y HLM, que en o suyo diya m'hesen flipau, como en Manila, que dimpués no pas tanto pero hese feito a similituz y comparanza con os manilenyos, como podez leyer en as entradas d'Al Cayre en iste blog, y que agora ya m'aburren y no m'aportan amostranza nueva. D'atra man, miré de fer bella foto pero ascape m'alvirtioron que no les feban goyo as fotos, u lo menos no si no les daba una propineta, mesmo que no sacase garra rostro. Por cierto, que beluns portiaban bells chapers muito parellanos a os orientals vietnamitas, pero que resultan yeran tamién tipicos d'astí.
En ixa primera gambada ascape paré cuenta, gracias a las banderas por todas as carreras y a la chent portiando chambretas senegalesas, que yera puenda d'a CAN
, a Copa Africana de Nacions de fútbol. Poco dimpués comprebé que os partius de Senegal podeban paralizar tot o país, con una delera por o balompié que no se vive en Espanya. Tamién paré cuenta de que o sistema de transporte yera increyiblement parellano a lo de Manila, con una mena de furgonesas tintadas de colors bien visteros y con una distribución interna de dos filas enfrontinadas, quasi clavadas a os jeepneys filipinos; con atras furgonetas blancas (touba) más modernetas, clavadas a os UVS manilenyos, y con buses, beluns más trastos u atros más modernos, istos zaguers d'a operadera Dem Dikk.
Y en ixas primeras gambadas, tenié una situación que me permitió experimentar una caracteristica d'o pueblo wolof que comprebé mientras tot o viache: son chent que, sin plegar a la violencia, y mesmo en cheneral acullient, pueden enchegar-se ascape, meter-se fatures con deleras y no entrar en razón. Pasé a'l canto d'una chicorrichona escuela coranica, en una imachen digna de fotografía, con os
escolans d'esquenas y o profesor amostrando-les caracters arabigos; me se quedó mirando sonredindo, y quité lo móbil fendo-le un cenyo de permís ta fer foto. O viello hombre interpretó que heba feito a foto y bi venió, chunto con unatro más chovenot, chilando-me que no fese a foto sin dar-le-ne de diners. Yo les amostré o móbil y mesmo les ne dixé, ta que veyesen que no heba feito garra foto, que yera demandando permís. Pero rai, yeran trancaus en a suya ideya y imposible de charrar con ells, cada vegada metendo-se más farutes. A la fin pillé lo móbil y en hopé, pero a poca disposición ta charrar calmadament y ascuitar me chocó firme, y en tricoloteyos entre ells, lo veyé quasi toz os diyas.
Manimenos, no quiero rematar ista primera entrada sin decir que en cheneral me tractoron bien, y fueras d'ista experiencia y de de bell caso de falsa amabilidat que l'onico que escaba yera que mercase bella cosa u quitar treslau economico, trobé muitos buenos corazons. Antimás, a seguridat d'a urbe que dicen a más desenrrollada de l'africa occidental, encara que más dura y incomoda que no as asiaticas, yera total, podendo fer gambadas por qualsiquier costau a qualsiquier hora d'o diya.
15.12.25
A isola orichinaria (ii)
Y con ixas, a mía primera aturada estió Alojera, que o suyo puesto yera parellano a oparadiso de Valle Gran Rey, pero estando un lugarichón muito más chicot, ideyal ta desconectar de tot, u en o mío caso, ideyal t'aburrir-se. Mesmo que bi heba una piscineta natural en a costa y que o sol yera bueno, no me fiqué en l'augua y continé o mío camín, pasando por Chorros de Epina, an que facié unatra vía curteta de laurisilva ent'a una fuent con siete chorros, que si bebes d'os impars, dicen trobas parella. Y yo que ando canino, pos en bebié, prou que sí. A mirar qué tal sale... Lo de la fuent en sí ye una bobería, como dicen por aquí, pero o caminet de bells 500 metros de selva folluda humeda fa honra.
D'astí continé ta Vallehermoso, lugar que si bien no tien placha, no por ixo ye menos poliu.
Ficau en metat d'un vallón tropical, y con as carreras historicas de Vegueta y Triana, remeranza d'os famosos bicos d'a capital de l'atra provincia. Istas rúas m'atrapalloron tanto que i estié quasi dos horas, chuntando a visita a o entivo de La Encantandora, que a suya curseta circlar de tasament 20 minutos ufre as millors envistas posibles de toda la redolada. Y d'astí, continé o mío camín pasando por o conchunto de lugarichons de Tamargada, que a suya principal fita ye a trancada Ermita de Nuestra Señora de la Caridad del Cobre, que ya puet-estar polida por dentro, porque por difueras tampoco no deciba guaire.
O que sí que estió un descubrimiento estió a Montanya El Cepo, en o lugar de Las Rosas. En un recorriu de tasament 20 minutez te fica en una tuca plana de tierra royisca que fa o escenario perfecto d'una pelicula en Marte. Sin estar un puesto especialment conoixiu en a isola, ye, chunto con Valle Gran Rey, o mío favorito. Y ta forro de bota portaba una chambreta a chuego con a color d'a tierra! Presidiu por o royo, de fundo saliba o azul d'a mar y d'o ciel.
Dimpués, continé o camín dica Agulo, lugar que, como Vallehermoso, mereix una buena gambada, un cafetet, y que si no paras cuenta, aconsigue atrapallar-te en as suyas carreras mientras horas. Sin una val tan polida como a de
Vallehermoso, a placha amanada lo compensaba. D'astí, pasé por o lugar cercano d'Hermigua, an que me facié un dulce y un café ta pillar enerchías de camín, y mientras pensaba tornar ta San Sebastián, fer-me a gambadeta por o lugar y tornar ta casa ixe mesmo diya sabado, m'entró o momento filipino d'enerchía vital y rasmia, y marché ta El Cedro, aria recreativa y vallón en metat d'a isola, sin de lugar. Arrivar-ie me costó más que no lo que pensaba, y o puesto en sí pos fa una mica de burro falso, pero lo que ye imprescindible ye o camín por pista de laurisilva, a más folluda que veyé en toda la isola. A pobre Marqueta 2 lo sufrió, y heba d'ir con cudiau pos tot eslisaba muito, pero yéranos astí ta chugar! Sí, tamién quiero remanir con ixe Marco que, en proceso de cambio t'atras cosas, de cabo quan tamién ixublida istas cosetas que fan tanta parti d'a suya personalidat.
De El Cedro, prenié a zaguera etapa d'o viache ta arrivar en San Sebastián. Por 10 minutos no plegué en o ferry de tornada, cosa que en primeras no m'importó y que feba parti d'o plan ubierto. Pero isto no ye Filipinas, y en mirar-me aloix de zaguer inte en Booking, o más barato yera por 180 euros. Le he liada, pensé, pero a la desesperaba miré por toz os hotels y pensions d'o lugar, que se portoron muito bien mesmo que no tenesen cambras u estasen muito caras, en recomendado-me atras opcions. A la fin trobé una cambra en Pensión Víctor, en o centro, chestionau diría que por colombianos por l'acento, y an que tenié una cama comoda ta dormir por 30 euros, mesmo menos que no lo presupuesto que m'heba feito inicialment. Y me remeró a la mía fita sobre Filipinas: "siempre bi ha un problema, pero siempre bi ha una solución".
En San Sebastián quereba veyer bells museus, más que más a Casa Colón, pero yeran toz trancaus. De feito, no los ubren que d'entre semana de maitins, cosa que no entiendo. Con tot y con ixo, como o barco ta plegar-ie ye a'l canto de casa mía, bell diya bi iré con a calma. Astí tamién me trobé con Sara
, una mayestra choveneta con a que coincidié en baile, que le fa goyo d'ir a la suya bola en a suya furgoneteta. Estié charraputiando con ella sobre puestos d'o mundo y d'a isla, pos ella no s'heba mirau cosa y nomás teneba como plan pasar o diya en San Sebastián y tornar-ne a l'atrol diya. Le pasé o mío mapa de cosas ta visitar-ie, y le recomendé a Montanya El Cepo. A conversación estió muito agradable, pero de bote y voleyo se talló y cadagún fue por lo suyo costau. Ye una situación que pasa muito en Canarias, con chent de toz os cheners y edaz, con a que no me trobo comodo, y que ye l'antitesi d'atras sociedaz en as que he viviu, como a brasilenya, an que la chent ye asabelo d'activa, emprendedera y tiran d'a conversación mesmo que sigas baldau y refitolero.
Ya de nueiz, marché t'a pensión tot esquinazau, ascuitando de fundo a verbena d'as fiestas d'o lugar. Estié por pasar-me-ie, que antimás yeran metendo bella bachata, pero a cama teneba un imán muito potent, imposible de luitar contra ell. A l'atrol diya, me'n puyé ta fer-me a zaguera gambada y pillar o ferry de tornada, y veyé un Whatsapp de Sara decindo-me que bi heba verbena.
9.12.25
A isola orichinaria (i)

Con a pancha plena, pillé a moto y marché ent'a selva de laurisilva, principal atractivo d'ista isola, no sin antes pasar y
aturar por lenaus como o de Degollada de Pereza u a Roca d'Agando. China china l'orache s'iba metendo fredo, y más en a moto, y quan arrivé en o parking d'a Tuca Garajonay yera chelau, y a rabior no me deixó mientras tot o diya. Pero sarna con gusto no pica, asinas que facié la d'aquell y prou que puyé o kilometro d'escalerons casposos dica arrivar en a parti más alta d'a isola, de quasi 1500 metros, ensavesando troces de laurisilva, repolius, pero mica novedosos si los contimparamos con os que se troban en a parti norte d'a mía isla d'agora.
Continé o mío camín, ista vegada de baixada y china chana amillorando a temperatura, pasando a o costau d'a Fortaleza de Chipude, redolada an que dicen encara se puet ascuitar a comunicación por chiflos que tant conoixida fa a ista isola tamién. No ascuité os famosos chiflos, y tampoco no l'asperaba, pero aproveité ta retantir en una cantina de Las Hayas, an que por una ración de formache local frito con mermelada, unatra de almogrote y una coca-cola zero me facioro pagar 28 euros. Sí, cal parar más cuenta!
Pasando por miradors como lo de Risquillos de Corgo, a la fin arrivé en La Vizcaína, an que se trobaba o mío aloix. Y bien se vale que yera comodo y calient: chusto o que as mías mans y os míos piez engarabitaus amenistaban. Y ta forro de bota, as envistas de toda la val tropical yeran esparpallants. Astí ya no bi heba laurisilva, sino una val a rebutir de palmeras y bell platanero, y rematando en Valle Gran Rey.
Valle Gran Rey mereix un parrafo a parti, u mesmo un post. Ficau a la fin d'una val entre ixuta y tropical, no ye guaire esferent a la resta de lugars costers d'a isola, pero s'ha desenrrollau d'una traza equilibrada, con bells restaurantez y botigas bien pensaus que ufren servicios sin entrar en o estrés y a masificación d'atros muitos puestos, tot chingarriau por planaters, estendillau arredol de bellas quatre plachas negras y presidiu por imponents clamors costeras y vallons canyoners, tot aliviando una humedat folluda y templada tropical, y con una relaixación que me facioron transportar-me a Filipinas. Aquello no yera Camiguín, pero dubdo muito que garra atro puesto en Europa (?) se le pareixca más.
23.7.25
Yes tú, no pas ells [Resenya de "L'arte sutil de que tot m'importe una mierda", Mark Manson, 2016]
Tenié una
profesora en o bachillerato, Felisa, profesora d’espanyol, perén goyosa y
pacient — pero d’una traza que pareixeba una miqueta falsa. En realidat, toz
pensábanos que ixa actitut de hippie yera masiau calculada, no pas sincera.
Manimenos, un día en clase, Felisa pretó a criticar a la chent que minusvaluraba obras
literarias y cine de masas: «Si a
millons de personas les fa goyo, no puede estar tant malo», deciba. Prenendo
posición y expresando-se sincerament contra o esnobismo academico y intelectual
— no sé si con razón u no pas — Felisa preneba bellas cosas muito más importants:
personalidat, identidat, fuerza, carisma.
A primera vegada
que veyé a portalada d’o libro The Subtle Art of Not Giving a F*ck, en Manila en 2017, me
pensé que no yera so que un pasquín d’autoaduya barato, con una cubierta masiau
comercial y poco seriosa. Os míos escolanos de psicolochía en UST charraban
muito d’ixe libro: cosas d’adolescents — me
dicié.
Pero
dimpués de quasi diez anyadas, con muitas traduccions, decenas d’edicions y
millons d’exemplars vendius —
y mesmo con cierta presencia en meyos universitarios y psicolochicos — he
decidiu de leyer-lo. Y he d’admitir que ye estada una buena ideya: con más
rigor que no lo que me pensaba, no puedo negar que m’ha aportau, en a mía situación
personal, bellas claus muito intresants.
Asinas,
una obra inicialment criticada por filosofos y psicologos s’ha convertiu en una
ferramienta practica de reflexión filosofica y psicolochica, feita por un coach
qui, en primeras, no yera un verdadero especialista. Prencipió tenendo un blog
bien furniu con as suyas experiencias de guarán y viachant por o mundo mientras diez anyadas.
O
esprito d’o libro y as suyas ideyas no son revolucionarias: en reyalidat,
o estoicismo que esfende ye quasi tant viello como a humanidat. Pero o punto fuerte de l’autor ye saber adaptar-lo a la sociedat actual y a perfils como lo
de yo, esclavos una filosofía «Manu Chao». O núcleo d’o mensache:
sé tu mesmo sin asperar recompensa, y no mires de convertir-te en ixo que
creyes que a resta quiere que tú sigas. Sé tú, sabendo que no yes cosa —y que ye muito bien asinas.
Ironicament,
Dale Carnegie deciba que t’amillorar as relacions, caleba intresar-se por os
atros, ascuitar-los, charrar d’os suyos intreses. Mark Manson afirma que t’avanzar
ent’a felicidat, cal estar sincero y centrar-se en uno mesmo. Pero luent d’estar
incompatibles, as dos ideyas son complementarias: a nuestra traza d’estar
en o mundo debe fixar-es en a nuestra autenticidat, sin medrana d’a resta y
aceptando que no somos so que una persona en metat de millons. Y, en o cotidiano,
una d’as millors estratechias ye d’intresar-se (sincerament) por a resta.
Prou que a muga entre «ells» y «nusatros» ye de difícil trazar. Pero ye precisament una custión de practica contina —a la fin, ixo ye a vida.
Manson, M. (2016). The Subtle Art of Not Giving a F*ck. HarperOne
9.7.25
Hue, a comunicación dreita ye más eficaz [Resenya de “Cómo fer amigos” (Dale Carnegie, 1936)]
Y si Warren Buffet
recomienda ista obra, milentas d’inversors y d’economistas, mesmo un sieglo
dimpués d’a suya publicación, encara charran d’iste libro, que tien tamién una
calificación muito buena en sitios de libros, de venta cheneral y en bibliotecas.
Asinas, dimpués d’haber rematadas as oposicions, decidié que Cómo fer amigos sería a mía primera lectura d’estiu.
Primer de tot, a
escritura de l’autor ye tant amena y fácil, a rebutir d’eixemplos y de
situacions cotidianas divertidas, que mesmo en francés, no he menestau que tres
diyas ta leyer-lo y escribir ista critica. Pero ista simplicidat se traduce
tamién en una simplicidat d’argumentos y de consellos. Dende a primera pachina,
as amostranzas de l’autor son masiau simplas, mica novedosas, y muito centradas
en afalagar a o interlocutor: toz sabemos que ixo no ye posible muitas vegadas,
como quan bi ha conflictos.
Antimás, una parti
d’istas amostranzas escritas y de situacions se corresponden a o prencipio d’o
sieglo XX, u mesmo a o sieglo XIX, y os contextos y mentalidaz d’as personas de
hue no permiten siempre aplicar-las. Isto se fa especialment delicau quan se
charra de relacions sentimentals y guarantería en os zaguers capitols d’o
libro. Pero de vegada, o feito de que o libro siga estau escrito en un contexto
de crisi, dimpués d’una guerra mundial, y por un miembro d’una cheneración
muito marcada por os eventos y as cheneracions precedents, fa que beluns d’os
aspectos de l’esmo d’o libro guarden similituz con a situación d’os milenials
de hue.
D’atro costau,
mesmo si a obra ye simpla, presenta consellos que encara son muito utils y que
he anotau en o mío móbil ta leyer-los de maitins: intresa-te más por os atros,
deixa-les parlar lo menos tanto como tu u más, y atras recomendacions. Ya los
soi aplicando y ya noto as esferencias, mesmo si a ormino no ye fácil de fer que os atros d’ubran.
Se puet decir que Cómo fer amigos ye una d’as referencias grants en psicolochía social practica y en economía, que a suya importancia ta comprender a sociedat d’o sieglo XX ye innegable, y que mesmo hue, encara furne bells consellos validos. Pero trovo que, en a nuestra sociedat, ye más important y eficaz de fablar dreitament, sin redols, mesmo quan cal expresar desacuerdos y carranyos, sin de falagos ni meter pilmas, pero prou que con educación y honestidat. Y, antiparti, siempre m’ha feito goyo de poder decir “te lo dicié” quan tiengo razón, y no he d’aturar de fer-lo.
Carnegie, D. (1936). How to Win Friends and Influence People. Simon & Schuster.
















