23.3.26

De cómo vivié seis meses ilegal en Brasil

Bi ha cosas que no s’han de decir, y menos escribir. Pero isto ye un diario, o principal lector soi yo, y a resta, en son pocos, más encara quan o potencial publico lector d’aragonés ye reduciu. Pero sí, vivié seis meses ilegal en Brasil en no trobar traza de legalizar a mía situación dimpués d’a estacha turista de seis meses. Y d’atra man, si publico isto, será dentro de bells anyos, quan ya siga legal. Y a qué fin m’arrisgo? Pos porque soi enamorau d’o país!

O caso ye que tot prencipió mirando de hackear o sistema, pos servidor tien dos pasaportes y prevé de salir d’o país con o que caducaba a visa de seis meses -tres, más tres de renovación posible- y tornar-ie con l’atro. Y ta ixo, o millor puesto yera a triple muga Brasil-Archentina-Paraguay de Foz do Iguaçu-Puerto Iguazú-Ciudad del Este, pos en estar terrestre y tener dos países, tendría más opcions en caso de problema. Y astí me planté, salindo d’o país por Archentina primero sin trobar garra problema. En Archentina, ni sisquera me’n demandaron PCR, asinas que ixos diners que me cabidé! Y astí fiqué dos nueitz, aproveitando a visita ta veyer o costau archentino d’as cataratas d’o Iguazú y a ciudat, ta dimpués tornar. Y astí, tornando, prencipia a odisea, una d’ixas anectodas que recentaré a os nietos!

En tornar t’o Brasil, aconsiguié salir d’Archentina sin problemas. U quasi, pos me s’heba ixuplidau emplir o formulario electronico que pensaba que no yera que ta dentrar en o país, pero lo solucionaré con o móbil en prener a conexión brasilenya. Manimenos, en l’aduana brasilenya prencipió o calvario. A mulher policía veyó tot en orden, ya mesmo heba sellau o pasaporte, pero l’ordinador le dio una error: heba estau quasi seis meses en Brasil y no me podeba dar permís que ta tres días más, dimpués ficaría ilegal. Obviament, o que l’ordinador le deciba no concordaba con os siellos d’o mío segundo pasaporte, pero o sistema yera en tot, m’heba pillau, y mesmo indicaba que teneba dos pasaportes diferents, pero enreligaus. Asinas que de trampas, cosa. Mesmo o superior d’a policía -un mesachot que bien podría estar míster universo- venió a fablar con yo, y a la fin me dioron dos opcions: tornar ta Archentina y esperar seis meses ta dentrar en Brasil legalment, u dentrar en Brasil por nomás tres diyas y dimpués ficar ilegal. L’actitut y a profesionalidat d’a policía brasilenya fuoron impecables. Decidié tornar ta Archentina, con a intención de pasar de Archetina ta Paraguay en barco, y astí prevar a dentrada t’o Brasil. A mulher brasilenya me ficó en o pasaporte un sellho de “cancelado” con tanta tinta que creigo que daría ta imprentar a biblia.

En o control archentino, a dentrada tampoco no fue fácil. Si a primer vegada no me demandoron PCR, agora sí. Y cómo voi a conseguir-la, si plegan de cancelar-me a dentrada en Brasil? Podría pasar-ne por tres días sí, pero debant d’os mesmos achents, sería sospeitoso. Asinas que expliqué a la mulher policía archentina que heba saliu d’o país ixe mesmo maitín, y que amenistaba tornar ta l’hotel porque m’he dixau astí o aparato bucal. Coló, y me dixó pasar, con atro siello muito curioso en o pasaporte: permís ta 0 días. I dentraba, pero heba de salir d’Archentina antis d’a meyanueit. Sin problema, pos o que reyalment quereba yera pillar a barca ta pasar ta Paraguay. Yo ya yera mentendo-me muito niervudo, pos tot o plan yera esboldregau, y mesmo en Paraguay teneba poca fé en solucionar a custión y obtener un nuevo visau de turista.

Pero bueno, astí que fue t’o puerto con a intención de pillar a barca ta Paraguay pero me dicioron que ya no yera operativa. Mecagüensos! L’alternativa yera pillar un autobús Archetina-Paraguay pasando por Brasil, pero sin aturar en Brasil, encara que finalment o bus sí que aturaba dixando y pillando chent en Brasil (!). Bueno, o caso ye que lo pillé, y estomaqué as quasi dos horas d’entrascada en a muga Brasil-Paraguay, an que os controls de mercancías son muito comuns. Aproveité ta preguntar en a colla de Facebook de Españoles en Brasil por as mías posibilidatz -con tacto y sin comunicar informacions delicadas-, y recibié bell mensache intresant sobre as posibles pinyoras y formas de pago en caso de problemas por a mía situación irregular, posibles alternativas t’a mía legalización -denguna útil-, y a posiblidat de salir y dentrar d’o país por tierra ta renovar alto y baixo como yera prevando de fer, cosa que fa bell tiempo yera posible, pero que agora no, porque o sistema d’a policía migratoria ye muito avanzau. No faltoron tamién propuestas indecents y de casorio de bella brasilenya, y bell mensache de babosos espanyols. ¡Ah! Y a l’atrol diya m’enteré que a barca Archentina-Paraguay encara yera operativa, pero que no dixaban subir foranos porque no yera controlada por migración -os locals d’a frontera pueden esnavesar y vivir do quieran y quan quieran, mientras no pasen d’os 30 kilometros.

Bueno, o caso ye que me’n baixé d’o bus en Paraguay y marché t’o control, pero chusto antis dos mesaches malfarchaus y con malas trazas, me apercazoron, me empetoron y me “furtoron” a cartera. Yo me resistié: copón, que vale que me puedan robar, pero debant d’a policía en o control migratorio! Venió un tercer hombre, iste uniformau de policía, y cata que os atros dos yeran policías de paisano que se pensaban que podeba levar droga u bella cosa asinas! Bueno, o caso ye que a la fin revisoron a mochila, veyoron que no levaba garra cosa ilegal, y me dixoron pasar, yo sincusando-me por empetar-les y explicando-les a situación, encara que ells podrían haber iu con millors trazas en o prencipio y cosa hese pasau.

Dimpués d’o susto, dentro en migración y demando o siello paraguayo, que siempre puet estar útil. Astí, l’oficial me diz que tiengo que pasar por control sanitario a o costau, y en o control sanitario me solicitan o certificau de vacunación Covid y… o libro con todas as mías vacunas, cosa que tiengo en Espanya! O policía d’o control sanitario me charra, pero muito baixo y quasi ni l’entiendo -cosa que me pasó varias vegadas con paraguayos-, dica que a la fin m’entero de que me ye demandando un soborno de 100 reais brasilenyos -bells 16 euros- ta ficar o siello. Mala suerte que no’n levo que 50 reais sueltos! Asinas que le’n demando si puedo bosar con tarcheta. O mesache me veyió tan ababol que me dició de buenas: “amigo, puetz pasar dica 30 kilometros y no amenistas siello, como fa tot o mundo”. Nomás le faltó rematar a frase con un “gilipollas”.

Pasé ta Paraguay, yera estricallau, niervudo y fotido, y dimpués de veyer tanto chanchullo, torné en o primer paso de piatons ta Brasil, pos en verdat, o que quereba yera prevar de obtener o visau de turista en migración brasilenya, que ta ixo bi yera veniu! Y astí, dimpués d’asperar una hora, prevé de quitar o visau de turista con o mío segundo pasaporte, con o mesmo resultau: o sistema informatico brasilenyo reconoixió que teneba dos pasaportes, que heba estau seis meses ya, y que heba d’asperar atros seis meses ta poder dentrar en o país. En iste caso, decidié tornar ta Brasil, pos ya m’heba pillau aloix en Foz, y dende astí, comer, descansar-me, y pensar más clarament as mías opcions.

Y finalment, dimpués de consultar un gabinete d’advogaus, de charrar con bella persona que estió en a mía situación y de leyer a legalidat, teneba basicament tres opcions: salir ascape de Brasil, quedar-me y bosar 1500 euros de pinyora en salir, u salir-ne en a muga con Paraguay y dentrar-ie sin fichar, vivindo irregular en Brasil, como si no residise en o país. A millor opción yera quedar-me con o visau caducau y pagar 1500 euros en salir, pero bi ha chent que mesmo asinas ha teniu problemas, por o que me recomiendan fer tot en muga terrestre y no en aeropuerto ta evitar problemas; antimás, en salir habría d’asperar atros seis meses ta dentrar-ie, con que o problema no se solucionaría, nomás se retrasaría (y bosando). De ficar ilegal, como si no estase vivindo en o Brasil, si me pillan a pinyora sería a mesma, y a onica contrapartida ye que en caso d’emerchencia no podría salir d’o país por un aeropuerto brasilenyo -no puedo salir d’un país en o que no soi dentrau-, sino que habría d’esnavesar atra vegada a muga permeable de Foz do Iguaçu, sin fichar, y en iste caso ta salir por Archetina u Paraguay. Asinas que dimpués de muito pensar-lo, eslichié a zaguera opción, vivir ilegal en Brasil, tornando t’a muga terrestre dentro de seis meses ta salir-ne sin fichar, y dentrar-ie fichando ta tornar a tener un visau de turista de seis meses, como si no hese estau vivindo os seis meses antis en Brasil.

Deseyatz-me suerte!

Nota: si leyetz iste post, ye porque o plan finalment saliu bien 😊

Nota2: aquel diya infernal de casorios con brasilenyas, sobornos y policías empentando-me, ensavesé todas as mugas varias vegadas, nomás una vegada, en Archentina, me demandoron PCR, y nunca comproboron o certificau de vacuna covid.

11.3.26

Enta Gambia: turismo sexual femenino


Dende Saint-Louis, decidié d'ir ta Gambia, país literalment abrazau por Senegal, pero por desgracia no bi heba vuelo dreito, asinas que pille un bus nacional Dem Dikk ta Dakar, astí facié una nueit, y a l'atrol diya en pillé unatro, infernal. Buses viellos, con un aire acondicional feble, an que os rinyos fan de suspensión natural d'as claperas d'as carreteras senegalesas, que tot cal decir-lo, no yeran malas de tot. Habié d'esnavesar a muga y o control de pasaportes, con muita mala fama por o rete en haber guardias que miraban de pillar pilmas de turistas con a sincusa de no tener a vacuna d'a fiebre amariella. En o mesmo control, pillé a tarcheta SIM de Gambia y os míos primers dalasi gambianos, encara que no'n amenisté guaires, porque en bells puestos m'aceptoron francos senegaleses. Yo, milagrosament me'n salvé d'a pilma, pos cuan puyó en o bus un achent gambiano fendo un "control aleatorio", curiosament me pertocó a yo, l'onico blanco, u touba, como se diz en wolof. Me demandó a cartiella d'a vacuna d'a fiebre amariella, que no teneba a man, pero chusto quan yera parando-me ta quitar o suborno, del bells 15 euros, o suyo superior le gritó t'atra faina y, pos ixo, me salvé. En tornar no tenié garra problema, y he de decir que a policía nacional senegalesa me pareixió muito profesional. 

Dimpués de pasada a muga, ya en Gambia, o bus heba de ficar-se en un ferry ta esnavesar o colosal río Gambia a l'altaria d'a suya boca. Y encara que o trachecto leva tasament meya horeta, en habiemos d'asperar-ie tres, pos bi heba masiada coda d'autos y nomás dos ferris de capacidat muito limitada en servicio. Total, que a la fin arrivé en l'hotel Queen Zee Garden dimpués de 16 horas de bus dende Saint-Louis, feitas en dos diyas, y astí, por a cansera, por bell virus u por bella biroya malmesa, u talment por tot una mica, pillé unas cagaleras y una fiebre que me dixoron baldau en o leito mientras os dos primers diyas. Bien se vale que o conserche de l'aloix yera un santo, y me pilló medecinas, me miró l'hespital y paró muita cuenta de yo. Ixo sí, a nina d'una d'as cudiaderas de l'hotel no feba so que meter cantas d'afrobeat, que no yeran mal, pero las iba cambiando cada diez segundos. Ixe son contrastaba, u se complementaba, con o de bells muixons que, a primera hora d'o maitín, feban una ruidera clavada a la d'as alarmas clasicas d'emerchencias.

Dos diyas dimpués d'arrivar-ie, ya reviscolau quasi de tot, prencipié a mía aventura por o nuevo país africano, con nueva luenga de comunicación: l'anglés. Y lo primero que me chocó, y que mesmo ya paré cuenta en l'hotel an que m'aloixaba, yera a gran cantidat de mullers occidentals de más de 50 y cuerpos mica cudiaus con chovenoz locals de ropas arguelladas y terrosas, y en bell caso, tamién bella muller occidental choveneta. As carreras de Senegambia, a parti más occidentalizada d'o país, yeran a rebutir d'istas parellas y d'istas escenas. Y ye que muito se charra y se critica destinos de turismo sexual masclino como Tailandia, Filipinas (istos dos, cada vegada menos) y Camboya, pero poco d'os destinos de turismo sexual femenino, como resultó estar Gambia t'a mía sorpresa. Mientras observaba as escenas me pensaba: "curioso que os hombres rechiren cuerpos infantils como os asiaticos y as mullers cuerpos musclosos como os africanos". Talment a chenetica mandinga, a principal etnia d'o país, tienga bella cosa que veyer. Tamién cal decir que, encara que muito menos, tamién se veyeba bella escena de hombre occidental viello con choveneta africana. 

Manimenos, dillá d'istas escenas tristas, veyé os atractivos que ufre a redolada occidental de Senegambia, a capital Banjul y os suyos arredols. O primer d'ellos estió o parque Bijilo, famoso porque bi ha monos. A suya entrada yera barateta, pero si no pillas un extra ta que te les des bella banana u fruitos ixutos, de collón veyes a os macacos. Sin pillar-ne, de miraglo los veyé, gracias a atros turistas -toz blancos- que'n heban pillaus. Yo, en cheneral, dimpués de fartar-me de veyer monos en Brasil, Vietnam u mesmo Gibraltar, pos tampoco no me resultó una visita imprescindible. 

Dimpués, en os arredols de Banjul, en concreto en o bico de Kachikally, visité a piscina de cocorels, lacuniacha con sendero circlar en a suya marguin an que más de 100 cocorles s'i pretaban, belún mesmo por a pista, podendo-los tocar. De qué coda? Pos porque los fartan de carnuz a la primera hora d'o maitín. Yo prou que m'animé a tocar bell par d'ixos bichos de varios metros, baixo a poca confitanza que me transmitiban os responsables d'o parque y o propio parque en sí, que a suya visita se complementaba con un museyet chicot pero digno. O puyadón d'adrenalina astí, chunto con un video posturetas, facioron que fuese a millor experiencia d'o conchunto d'o viache Senegal-Gambia.  

Y ya en a capital, visité as tres fitas turisticas principal: Albert Market, o Museu Nacional y l'Arco 22. L'Albert Market yera o tipico mercau chandro y zaborrero, que fa nueu anyadas en Manila tanto me flipaba, y que agora ya refuso, y do s'alternan ropas, trastes y biroya. L'Arco 22, o monumento más visitau d'o país, ye un arco triunfal d'acceso a la capital do puez puyar y veyer dende alto toda l'aria urbana y a boca d'o río Gambia: no ye una fita imprescindible en a vida, pero ya que se ye por o país, y con no guaires cosas a fer, qué menos que dentrar-ie. En l'interior de l'Arco 22, dos ninas foriconeras pero de vegada chalangueras, yeran asperando a os turistas ta charraputiar con ells, y a yo me siguioron mientras quasi toda a visita, mesmo quan m'apercazaba d'un puyador que ufriba menos guarancia que no forachitar-se dreitament por a finestra. Pero sin dubda, o mío monumento favorito en a capital gambiana estió o Museu Nacional, y no por repoliu, gran u intresant, sino por tot o contrario: una casichona de dos pisos meyo espaldada, con quatre trastes en l'interior y cartels cutres en blanco y negro de feba decadas. Ta estar o museu más important d'un país yera tant sumament cutre que lo rematé trobando mesmo tierno. Unatra vegada, os suyos pocos visitans yeran nomás blancos. 

Y si por cosa remeraré Gambia, estió por celebrar o cabo d'anyo d'entrada a o 2026 en o puesto principal d'o país, una plaza con escenario y dj que metaba cantas d'afrobeat, cambiando-las cada diez segundos mientras chilaba: yera inaguantable ta yo, pero no t'as decenas de milentas de personas que me rodiaban, todas ellas negras. Remerar a escena me fa quitar una risalleta, y más encara quan me viene a la cabeza que o periodista de TV Gambian Talents me fació una chiqueta entrevista bell quarto d'hora dimpués d'a entrada a o nuevo anyo entre fuegos artificials. Dimpués, me facié una gambada por a parti más occidental, anque antiparti d'as parellas de mullers occidentals y pobrichons locals trobé un bar an que yeran metendo La Morocha, ixa canta que tanto fastio me'n fa: en mirar-me de vislai o suyo interior, bi heba una mesa gran que pudiba a espanyols residens pero de trazas sanas. 

Pero lo más poliu d'o viache estió una cita Tinder con una mesacha dita Sambou, humilde, buen corazón a kilometros y fisicament polida. Ella quereba más, pero sabendo que sería aproveitar-me d'ella, y no querendo entrar atra vegada en ixa mena de chuegos -como he feito mientras anyadas-, aturé o carro. Perteneixeba a la etnia d'os Yola, muito asentada tamién por a Casamansa, sur de Senegal, y que tiene una reputación d'honestidat y bondat por tot o noroccident africano. Sin dubda, Sambou representaba ixas valors. Y a gambada que faciemos por as plachas de Senegambia y Serrekunda, chusto antis d'o cabo d'anyo, estió o más poliu que me levo d'o país. Aduyó tamién a calma que bi heba, sin de trafico, con un ritmo de vida más aturau, en contraste con Senegal, y más que más con Dakar. De cabo quan iste contraste Senegal-Gambia, u Dakar-Senegambia, mesmo feba alcordanza a o contraste Manila-isola filipina. 

2.3.26

Enta Saint-Louis: a Vigan de Senegal

Capital de l'antiga Africa Occidental Francesa, Saint-Luois yera una d'ixas fitas quasi obligatorias en a mía primera estacha por l'Africa Sozsahariana. Asinas que, dimpués d'os míos primers diyas y d'as mías primeras borinas por Dakar, astí que me lancé. Miré de pillar o bus Dem Dikk, a principal operadera d'o país. Manimenos, os pocos buses disponibles feban obligatorio reservar con o menos dos diyas d'antelación, y como no lo facié, habié d'ir ta Gare Routière de Maraîchers ta pillar una furgoneta. Ixa gara yera tot un desorden, pero sorprendentement no m'estió envolicau de prener a furgoneta y sin que mirasen d'escular-me, en un trachecto, ixo sí, que me dicioron levaría tres horas y en levó sais. 

O millor de tot estió encertar en l'aloix, Chez Sofía, o más comodo de toz os míos diyas por
Senegal, y con chent asabelo de acullient y prou profesional. Malas plegar-ie, en a replaceta común bi heba una parella que pudiban a espanyols por as farchas. Yeran bascos, iban en furgoneta recorrendo a parti noroccidental d'Africa y heban preso ixa nueit astí ta descansar-se una miqueta, y encara que en primeras me parixioron masiau hippie-guays, a la fin resultoron estar asabelos de mahos: tanto que en saludar-los, mesmo indo tot baldau y fambrudo, a conversación continaba y continaba sin rematar, tot o contrario a la sensación que me trobo de contino en Canarias. 

Feito o capazo, y pilladas bellas recomendacions de restaurants, prenié un taxi t'o centro d'a ciudat, a Isola de Saint-Louis. Me vagó de fer bella gambadeta y veyer beluns d'os suyos edificios colonials enronaus -belún quasi espaldau-, y marché t'un d'os restaurants d'ixas carreras. Y ye que, sin dubda, Saint-Louis ye o millor puesto que me trobé ta ir tastando a gastronomía senegalesa, pos os restaurants yeran buenos, no pas caros, y o propio arredol aduyaba a degustar bien os platos. L'onico malo yera a cantidat de falsos amigos vendedors que t'entuixigaban de contino. T'o chicot d'o puesto, bi heba no poco turismo occidental, más que más francés y espanyol, y turismo familiar y sano, de calidat. Con tot y con ixo, mientras ixe diya d'arrivada y o de dimpués, comprebé que muitos d'os museus y casas antigas de Saint-Louis heban trancau dimpués d'a pandemia, y como muitos deciban en Dakar tamién, a sensación d'os locals yera que o turismo yera baixau asabelo. A guinda d'o pastel d'ixa ciudat, que tanta remeranza me feba a Vigan en Filipinas, estió o puent d'acceso Feidherbe, tipico decimononico feito de triangulacions de fierro y que le daba un toque encara más romatico a o centro historico de Saint-Louis. 

L'atra d'as atraccions d'o Saint-Louis urbano ye o suyo gran brazo coster que s'estendilla dica Mauritania. Lo arrecorrié ent'o sur, no pas enta Mauritania, do chusto quan me'n iba bi habió bell tricolotio con militars, y veyé toda la zona portuaria tradicional, con as pirogues, y sobre tot, con un ambient insaluble infrahumano quasi tant dolent como los de Happyland y Aroma en Manila. Poco menos puet endurar o cuerpo humano, encara que ye verdat que de nueiz no se veye chent vivindo astí, sino que marchan ta casas una mica más apanyadas. Por o camín pasé por un fosal curioso, y cal decir que beluna d'as embarcacions tradicionals teneban tintadas o escudo d'o Barça. 

Patín patián, baixo un sol rustient, plegué en l'aria maritima protechida, chusto d'o s'achuntan o río Senegal y l'oceano Atlantico. No plegué en buena puenda ta veyer nian aus nian bichos en cheneral, encara que os sinyals recients d'arias de nidificación de tortugas filataban a importancia d'o puesto. De feito, yera trancau, pero a lo guardia de seguridat no l'importó de deixar-me-ie pasar, y mesmo quan m'en iba, heba dispareixiu. Ya d'antis a parella de vascos, que m'heba trobau en a suya furgoneta mientras feba a gambada a metat, m'heba dito que bi heba una cleta y un guardia, pero que se podeba pasar por unatro callizo amagau. Ni sisquiera lo amenisté. Aproveité tamién ta veyer a parti continental d'a ciudat, do se concentra a más gran parti d'a población, veyendo ninos chungando a fútbol y bestias caminando por carreras d'arena, beluna d'ellas con a presencia de l'antiga línia de fierro emplegada más que más t'a exportación de cacauet, ubierta en 1885 y que dixó d'operar en 2003. 

Pero si de bella cosa me quedaré con Saint-Louis, ye d'haber conoixiu a una nina asabelo de maha y educada en l'hotel, dita Amadou Yaiyai, que estoi que teneba 10 anyadas, y que pasaba astí bells diyas de Nadal con a suya familia, de pais mayestros en una localidat chicota d'a redolada. Muito aplicada, charraba un francés perfecto, y destilaba una ilusión por a vida esparpallant: quereba estar policía y aduyar a la chent d'o suyo lugar, l'encantaban os muixons, fablaba tamién buen anglés, antiparti de wolof, y a familia se comunicaba con aimor y cordialment, sin menester de chilar ni incomodar a dengún arredol. Una filla confitada d'una familia modelo que me dio buena conversación y que m'implió d'ilusión. 


18.2.26

Ent'a isola ferrosa: millor bien acompanyau


Un d'os pocos puestos que me quedaba por visitar d'aquí arredol yera a isola ferrosa, y ya que visité a isola orichinaria solenco, pos ista vegada la quereba fer en companyía, en concreto con Marta y Maru, profes chalangueras, y tamién con Chencho, Adela y a suya canya Conchita, que astí moran, en una visiteta de tres diyas. 

Graciosa estió a visiteta, y graciosa dende o suyo empecipie, en un d'os piors viaches en barco d'a mía vida. Y ye que no soi yo fácil d'esganar-me, pero as olas chunto con o mezclallo de biera y café con leit, y os dos diyas seguidos de borina que levaba en as esquenas, m'acotoloron. Maru me recomendó de chitar-me por tierra de memoria, pero por dentro me negaba, no pas por argüello sino por no querer dar o cante. A la fin cedié, y me fació duelo de no haber-lo feito antis, más quan en puyar, m'apercacé de que muitas personas heban feito o mesmo y me dio la vida. Dio ta chanada. 

Ya i arrivaus, faciemos o checkin en a caseta bien aprestada, con piscineta y tot, y quedemos con os quasi lugarencos Checho y Adela, en o Llanillo, no pas luent de casa nuestra, y astí nos faciemos unas arepas sucosas, fritas pero no grasas, en o suyo punto perfecto de guiso. Cata que m'he criau entre comida venezolana, pero bi ha puestos en Canarias anque diría que la fan millor que no en Venezuela. Y d'astí, ent'o leito. 

A l'atrol diya me costó de rebellar, cosa extranya en yo, pero no pas tanto considerando a cansera alzada, y quedemos con os quasi lugarencos d'a isola-aldeia de tasament 8000 habitants ta fer ruta mientras tot o diya: prencipiemos por famoso y repoliu Sendero de la Llanía, selva de laurisilva a l'altaria d'as que se troban en Anaga u Garajonay, en un recorriu de bellas 2 u 3 horetas. D'astí, visitemos bell cráter y bell lenau que amagaba historias populars de bruixas y chodigos, tot chigarriaus por mars de boiras que chocaban contra os parez d'ixa cagallüera de más de 1500 metros d'altaria. Y entre todas ixas buenas risas, baixemos t'a placha de Tacorón, totalment virchen, que as suyas onicas estructuras yeran o escusau, bell toldo de brencas y un puestet de lifaras an que Checho se deleitó con una d'as suyas deleras y nos deleitó con carne y verdín sucosos, tot mullau por biera, y dimpués por l'augua d'a mar: primera vegada en l'anyo que me fico en l'augua, en companyía ista vegada de peixes finos y luengos, y de bella vieja, especie tan tipica d'istas auguas.

O diya no remató astí, pos continemos o lusco en o recanto de Hoya del Pino, anque Conchita quasi se nos cacega, y, ya de nueitz, marchemos ent'a ilesia t'asistir t'un concierto coral que me pareixió una autentica mierda, pero que en o fundo agradeixié, pos me fació cagar, y dimpués de dos diyas, ya lo amenistaba. No sé si o buen rollo y o descanso de depositar-ne, pero o caso ye que nos faciemos buenas risas igualment. Dimpués d'ixo ceneta toba y a dormir, atra vegada más de nueu horas; y ye que íbanos esquinazaus. A l'atrol diya, en rebellar-nos y desayunar-nos, marchemos t'o mercau local de Frontera, bien chicot, pero sin perder dignidat t'a grandaria d'o puesto, y astí nos trobemos con Chencho, Adela y Conchita, fuyindo a escape ta no haber d'ascuitar a segunda actuación d'a quasi centenaria coral capitalina. 

A fuita estió ent'a cercana placha de La Maceta, con un lenau repoliu cara t'as clamors costeras, una man, y cara t'a grepe de más de 1000 metros, quasi vertical de tot, de l'atra man. Y ye que ista clamor estió o mío puesto favorito d'a isla, remerando-me a Fiorlands en Nueva Zelanda, u a paisaches de Parque Churasico. Diría que a isola ferrosa no plega a estar tant polida como a isola amagada, pero ye a l'altaria, y iste parete, sí que no lo puez trobar igual entre os amagaus. D'astí, marchemos ta Las Playas, aria recreativa polideta an que s'achuntaban os profesors os cabos de semana -os que alzaban ganas y no yeran fastiaus: o puesto no yera mal, y l'ambient tampoco, pero un segundo diya de barbacoa tampoco no yera o que más querébanos, asinas que dimpués d'estar-nos-ie bell rato, en hopemos a la nuestra bola.

Ya solencos, puyemos o puerto de Isora, tremendo ta fer en bici, dica arrivar en a parti alta d'a isola, que pareixeba unatro puesto de raso esferent. Aturemos ta saludar a una yegüa morisquetosa que nos saliba a la trobada dende o suyo fener, y Maru me dició de tastar bellas flors amariellas que en mosegar a suya bruca teneban una sapia agrisca, mena lima. Me dició que yeran comuns en Huelva y yo churaría haber-las vistas en muitos atros puestos, pero mai no las heba tastadas, y me fació goyo o suyo suco.  D'astí, disfrutando d'as polidas carreteras ferrenyas, marchemos t'o lenau de La Penya, un d'os muitos que bi ha en a isola, pero especial en estar disenyau por César Manrique, t'a la fin tornar t'a nuestra caseta y pasar a nueit entre vins y series; en concreto, o primer capítol d'a serie que dio una mica más de popularidat a la isla -pero no pas guaire. A l'atrol diya, visitemos a suya capital Valverde, michemos as suyas famosas quesadiellas, chentemos en un guachinchet chicot, con encanto y de buena calidat, y pillemos o ferry de tornada, ista vegada, sin esganar-me. 

A isola ferrosa ye polida, de contrastes de altaria y plana, folluda y ixuta, y con una diversidat envolicada de preixinar en tasament 23 kilometros de langaria. Manimenos, socialment ye como ficar-se en un lugar d'Aragón: miradas de viellos a cada trango, mica privacidat y aburrimiento, más t'un culo inquieto como yo. De visitar ye bien, no pas a o mesmo livel d'a isola amagada, pero quasi. De vivir-ie, ni de conya. D'atra man, dimpués d'a experiencia solenca d'a isola amagada, ya m'aganaba d'un plan más social, y a companyía de Maru y Marta no podría estar millor. Talment a clau no siga o movimiento, sino trobar a calma de l'aposento. 


11.2.26

Enta Goré y Ngor: as isolas de Dakar


A isola de Gorée ye un d'os principals atractivos de Dakar y de tot Senegal. Colonizada en primeras por portugueses, y dimpués por holandeses, angleses y a la fin franceses, estió un punto esencial en o trafico d'esclavos africanos enta America, como a diya de hue atestigua a sinistra polideza d'os suyos edificios y carreras colonials. 

T'arrivar-ie cal pillar un barco en o puerto a'l canto d'a no menos polida Gara de Trens de 
Dakar, no guaire luent de Plateau, y astí me trobé o primer barrache. Un chendarma me demandó o pasaporte, y tot y que l'en amostré en o móbil, me demandó l'orichinal fisico, que no teneba a man. Alavez, prencipió a demandar-me un suborno, pero en ixas i plegó más chent forana, y me dició que m'asperase, pos fer-lo en metat de toz cantaba. Cata que no yera l'onico en a mesma situación, y que atras collas, más numerosas y menos espiguardadas, pareixeban millor victimas a escular. Asinas que de bote y voleyo me dixó pasar mientras se meteba a charraputiar con os atros. Yo me pensaba: "si no me dixa pasar, no i torno, que ya paso d'istas mierdas", por o que quasi me quedo sin visitar-la. 

Asinas, quasi por casualidat, aconsiguié pillar o ferry que levaba ent'a isola en un trachecto de bella meya horeta, ferry que d'atra man no yera mica barato, y ya astí mesmo bella vendedera miraba de fer-se amiga. Una vegada en a isola, me trobé con as rúas, casas y edificios militars colonials, que tanta fama le dan, y tamién comprevé a mala situación d'o turismo en o país, con runias de uebras, vacas y crabas dentro d'antigos fuertes militars rodiando antigos canyons, y con os museus trancaus, u quasi. Y digo quasi porque o guardia que cusiraba o museu d'o fuerte sí que me dixó pasar previo soborno, y a condición de que no puyase alto en a terraza ta que no me se veyese. Iste fuerte yera curioset, no pas por a suya exposición, sino por o edificio en sí, que una d'as suyas cambras yera estada restaurada con cauquerré espanyol. Y ye que, en cheneral, muitos d'os edificios son estaus atrapaciaus mientras a segunda decada d'os 2000 por países occidentals, y no tant occidentals, como Venezuela (l'antiga escuela), China, y curiosament, tamién a Orden de Malta (l'hespital). 

En cheneral, chocaba muito pasar de carreras bien atrapaciadas y turisticas t'atras de raso esboldregadas y a rebutir de chatarra y bichos, y iste contraste se feba encara más vistero en puyar O Castiello en o pueyo d'a isola, de vegada presidiu por un antigo canyón militar, o de Navarones, que chugó un papel esencial en a baralla de Dakar mientras a Segunda Guerra Mundial, y que estió decorau d'a pelicula que leva o suyo nombre. Chusto abaixo bi heba un mercadet an que una sinyora me cayió bien y le merqué bells balons africans que me fan honra como pichama, u puet-estar que ta fer o chorra de cabo ta quan. Pero si lo sé, no los merco, pos dimpués todas as sinyoras d'o mercau miraban de vender-me os suyos trastes y ropas, y beluna mesmo masiau catén, prenendo-me d'o brazo: si no por a suya edat, s'hese levau manotazo. 

Con tot y con os malos chestos, a isla de Gorée ye imprescindible si marchas ta Senegal. Eslampar d'o trafico, poder chentar en restaurans curiosez buena comida senegalesa y contemplar o contraste de rúas y edificios colonials atrapaciaus y espaldaus, atorgan sensacions repolidas. Pero si cosa he de destacar, estió conoixer a biblioteca infantil d'o lugar, humilde pero bien atrapaciada, con chuegos y una terraceta asabelo de polida, anque a suya cudiadora, una muller de bellas 30-35 anyadas, aculliba quasi todas as tardis a os 30 ninos que viviban en a isla, y que en ixe inte yeran en a escuela. Estió una experiencia repolida, y sí, m'enamoré d'ixa muller.

Unatro diya marché ent'a isola de Ngor, muito más barata d'arrivar-ie, en barquichuela mientras tasament 10 minutos, y con menos atractivo historico. Bueno, lo de barata quasi, porque tot y que bosé o billet d'ida y tornada, una vegada allí, l'amo d'a barquichuela quereba que le'n bosase atra vegada a tornada. Tricolotié con ell en a barca, con a presencia d'atros turistas, mencionando-le o menester de más honestidat. Talment en atro momento no m'hese importau y hese cediu, pero a mía cansera con a capital senegalesa yera patent y no m'aganaba que me tocasen os collons más. 

A isola de Ngor ufriba más que más relaixación sin de trafico y auguas una miqueta más escoscadas que no o común en Dakar ta ficar-se-ie, pero no me'n aganó. As casas d'as suyas carreras, sin estar colonials, yeran polidetas, y teneba bells restaurants que ufriban un retantir calmo debant d'a mar. Manimenos, tot ixo s'experimenta en tasament una u dos horetas. Cal adhibir que en a placha do se pilla o barco, bi ha un paseu pincho por casas con murals y piragues a lo que fa honra adedicar-le meya horeta, y que en o mío caso, estió adornau por a presencia d'un pelicano raso que miró de minchar-se-me. 


5.2.26

Enta Dakar (iv): arena en o garganchón


No guaire luent d'o mío aloix y en as puertas d'o centro de Dakar, Plateau, se troba a Grant Mesquita, inaugurada en 1964 baixo a colaboración marroquí. Tot y que ye un d'os grans atractivos turisticos d'a ciudat, quan i fue me la trobé trancada. Pero de bote y voleyo venió un guardia de seguridat enta yo, sincusando-se por o contratiempo y ufrindo-se a ubrir-me-la y amostrar-me-la por 10.000 francos senegaleses. Yo refusé, que no he de bosar 16 euros por veyer un edificio relichioso, y a la fin me dixó entrar-ie y me l'amostró por 1.000 francos senegaleses. 

Una vegada dentro, me trobé con un edificio amplo, pulcro y que quasi pareixeba reservau ta ocasions especials, sin emplego diyario. Manimenos, o guardia m'aseguró que sí se feban rezos quasi toz os diyas. Os teitos presentaban decoracions que diría nazarís, y predominaban as culors blanca y verde turquesa. O puesto, sin estar imprescindible, yera poliu, y parando cuenta d'os pocos atractivos que ufre a capital senegalesa, pos ye de dar fer-le a visiteta, más encara que fa honra ta descansar-se d'o rudio. 

Ixa mesma nueit, y dimpués d'una clase intensiva de francés en o luixoso hotel Pullman, pasé por a Plaza d'a Libertat, que ya heba visitau de diyas, y me trobé con familias a ripas fendo gambadas y celebrando o nadal, mesmo que fuesen musulmans, tot baixo as luces que presidiban a plaza en aviento. 

Ta rematar o recurriu por o Dakar continental, visité, quasi por desgana y sin tener que fer garra atra cosa más, o Lugar d'as Artes y o Museu d'Artes Africanas Théodore Monod. O primero teneba una frontera que no invitaba a pasar-ie guaire tiempo, pero dimpués en l'interior me trobé una sucesión de barracons y guariches do bellas decenas d'artistas locals feban as suyas fainas y obras, más que más pinturas, tot en un recinto calmo, y que en o suyo corazón se trobaba una cambra d'exposicions muito bien apanyadeta y moderneta, an que cada artista d'o lugar amostraba bella obra, y que a suya recepcionista yera asabelo de maha y transmitiba muito goyo, charraputiando con toz. Ella m'apresentó a l'artista más antigo d'o puesto, un hombre viello que me comentó que a ideya se desenrolló en 1977, pero que por especulacions urbanisticas o lugar ye iu cambiando de puestos dentro de Dakar, dica plegar a l'actual en 1998. Si marchas bells diyas ta Dakar, ye de dar visitar-lo, y aquí, como en toz os centros culturals que visité, predominaban os visitants blancos. 

D'atra man, o Museu d'Artes Africanas Théodore Monod, ficau en Plateau, centro de Dakar, sí que me fació burro falso, tot y que iba con buen implaz, pos lo visité en dominche, diya que a ciudat muda y se transforma en quasi un paradís de calma sin de trafico. 5.000 francos senegales (8 euros) por quatro obretas malmesas en dos pisos dentro d'un edificio que amenistaba millors cudiaus. En salir, ixo sí, me trobé con una muller animadeta que me chalanió ta charraputiar con bells hombres que portiaban un modelo antigo de motocicleta, que fa decadas estió muito popular en o país, y que seguindo un estilo hipster y cudiau, heban restaurau y acotraciau. Teneban un toque, sí, y ixa mesma muller me fació referencia a un artista local que lebaba asabelo d'anyadas treballando en tallers escolars y vendendo as suyas uebras astí: Meissa.

Dimpués d'as mías experiencias en os atros mercaus, no m'aganaba guaire de pasar-me-ie, pero l'hombre nian insistió, y yera en un cantet poliu y amagau, asinas que m'i pasé, y me demandó, foriconero, si quereba que m'amostra-se cómo se fan os beliquez d'arenas y visque sobre fusta, taller que feba con collas escolars quasi toz os diyas. Estió asabelo d'intresant, y dimpués d'a sesión de bells 15 minutez, quasi con vergüenya, m'indicó una tableta do teneba piezas que vendeba. Yo no teneba intención de mercar-ne, pero a suya traza d'estar tan humilde, poco invasiva, y o suyo caracter tan refitolero, m'animoron a fer-lo: pero no le pillé una pieza d'o suyo repalmar, sino a que heba saliu d'o propio taller que me fació, y ye, sin dubda, o beliquet material más especial que me levo d'o país. 

No puedo decir que Dakar, y Senegal en cheneral, son estaus puestos que m'haigan feito goyo. De feito, ye probablement o pior país que mai he visitau. Tot lo que he iu recentando, chunto con a perén sensación d'as pudors y incomodidaz tintadas en l'arena que se queda apegada de contino en o garganchón, que quasi pareix que cada vegada que trusques yes minchando-te toda ixa mierda, y que mesmo pareix que encara tiengo en o tozuelo mientras escribo istas linias, son causa d'ista visión tan negativa, tot y que ha habiu tamién buenos momentos. En parti a propia ciudat, en parti a mía cansera de veyer puestos y experimentar culturas que fa nueu anyadas m'hesen enlucernau y empliu de emoción, pero que agora ya m'esquinazan. Tanto ye asinas, que arrivé con quatre horas d'adelanto en l'aeropuerto, con l'asperanza de trobar un Burguer King u un Starbucks ta eslampar antis con antis d'ixa chunga d'inestabilidat. Y ixo, por no charrar de que, por primera vegada en a mía vida, miré de devantar a tornada, pero saliba muito caro.

Curiosament, si ta cosa m'ha feito honra iste mal viache, ya te dixar a un costau de tot a nostalchia por Manila

27.1.26

Enta Dakar (iii): a millor ruta costera


Patín patián por Dakar, continé o camín por a Monumento d'o Milenario, un monumento nuevo, más chicot que no o Monumento a o Renaximiento, en metat d'un paseyo maritimo que diría ye a parti más tranquileta de toda la ciudat ta fer una gambada. Si vivise en acapital senegalesa, soi seguro que pasaría astí muitos luscos. 

O paseu ufre atros atractivos intresants, como lo fosal musulmán de Soumbedioune, do as fuesas quasi pareixeban amagadas por l'arena y una mena de arbusto, parellano a os d'os manglars, estendillau por tot arreu, que si bien denotaba descudio, no deixaba de dar-le un toque polidet a la escena. Manimenos, chusto quan en saliba i entraba una mainada de criallos de bells 10 anyez con forcanchetas que no me fació guaire goyo, y en salir-ne, un mesache mahet, que tamién en saliba, m'alvirtió que seguntes as horas ixe yera uno d'os puestos más inseguros d'a ciudat. Diría que no yera ta tanto, u que a ciudat en sí ye segura, y no sé si me lo diría porque en verdat yera asinas u porque no le feba goyo que i pasasen turistas por astí, como me pasó en Al Cayre. Con tot y con ixo, me
quedé con a copla.

A'l canto d'o fosal se troba o mercau turistico d'o mesmo nombre, an que me facié bella gambadeta curteta, pos ascape os vendedors me dioron ferrete. Mira que m'aganaba de fer-me a gambadeta tranquilet por astí, pillar-me bell suco y mesmo mercar bell beliquet, pero ye que con ixa filosofía de venda tan acatuidera y arbolaire pos feba muita mala gana, más dimpués d'haber estomacau lo mesmo mientras tantas anyadas. Dicen, tamién cal decir-lo, que o turismo occidental, predominantement gabacho, ha disminuito muito en as zagueras anyadas, y que lo notan. 

Continé o camín dica plegar en Magic Land, o parque d'atraccions d'a ciudat, a rebutir de chent, y encara que no i entré, feba farchas d'estar muito parellano a Star City en Manila. Y por a mesma costa, me trucó o ficacio un chimnasio
a l'aire libre colosal, o más grant que nunca he visto, tant grant como enronada yera a más gran parti d'os suyos trastes. D'astí, plegué en a Plaza d'a Remeranza Africana, espacio amplo con puestos ta conciertos y eventos, con continas referencias a toz os países africanos, y con bell restaurant comodo sin estar luixoso, an que una cantaire pasaba de cantas populars de toz os países africanos a o Guantanamera.

Ista ye sin dubda a millor ruta ta fer en Dakar, de bellas horas, y mesmo con a fuixina d'o sol tropical, aganaba de fer-la. Antimás, remataba en o Sea Plaza, o centro comercial más moderno d'a ciudat, que sin estar especialment luixoso, yera comodo, con replaceta interna y cine incluitos, a'l canto d'o mar, y sin de rudios. Un d'os pocos puestos d'o eslampar d'a chungla d'arena, polución, pudors y rudio d'a capital senegalesa.