20.5.26

Enta Lión: poliu descubrimiento


L'obchetivo d'o viache yera Chinebra, como extremo opuesto a Dakar, pero toda una semana astí yera masiau, y más si consideramos os pres d'a ciudat suiza, asinas que en primeras consideré pasar dos dietas en Chamonix y veyer o Mont Blanc de cerqueta. Pero fendo presupuesto, entre desplazamientos, puyada a l'agulla y o túnel de chelo por o glaciar, me saliba tot por un extra de 200 euros, y en verdat, tampoco no me motivaba. Que no me considero preto y quan bella cosa me motiva, la boso, pero isto tampoco no me pareixeba millor que l'alternativa de marchar dreito ta Lión y fer turismo urbano. De feito, ista zaguera opción m'aganaba más. 

Asinas que o lunes santo de 2026 marché t'a urbe francesa, d'a que una buena amiga, Sara,
 a mía primera novieta, que mesmo apareix en beluna d'as primeras entradas d'iste blog, perén fabla maraviellas, en estar asistent de luenga espanyola astí mientras yo en yera en Tolosa. Quan nos achuntamos, bi ha una mica de somardería sobre qué ciudat ye millor, cadagún tirando ta casa suya, t'a suya experiencia, y prou que yo más tozolas. Sobre a marcha pillé unatro hostel, ya que tot y que a experiencia de Chinebra estió penible, m'aganaba de cabidar y de prevar a trobar un ambient una mica más social: y encerté! En arrivar-ie, a chent yera maheta, variopinta y charraputié más que más con una mesacheta polida ecuatoriana que se deciba Lis. Si i vivise, de seguras que l'hese chitau pedretas seriosament. 

Tornando ta Lión, mientras os tres diyas que i estié, visité o mercau de Paul Bocuse, pinchet pero mica especial: unatro mercau an que os puestos de tapeu han minchau terreno a las botigas tradicionas, cada vegada más especializadas en produtos gurmet. Y no guaire luent, visité o parque Tête d'Or, que enantis no m'hese dito cosa, pero que agora, en metat d'o disierto canario, me fació goyo ta fer una gambada humeda. Antimás,astí se troba un zoolochico gratuito con chirafas, pandas royos y macacos, asinas como un chardín botanico acristalau curioset. Sin estar imprescindible, y con toda a polemica arredol d'os zoos, sí que diría que ye recomendable d'adedicar-le bells minutez. 

Dimpués, por o centro, visité os callizos, as plazas y as fuents de Cordeliers y Bellecour varias vegadas, an que a rúa más polida ye a de Mercière, con restaurants y bars caros pero pinchos, y con bellas casas historicas que destacan por os escalerons ubiertos en finestras diagonals que fan envistas cheometricas dende abaixo seguntes l'angulo como se miren. Por Bellecour, la Rue de la République feba alcordanza d'o Paseu Independencia, y toda ixa redolada yera a rebutir d'as tipicas botigas inditexeras. Más ent'o norte, o bico de Croix-Rousse teneba polius murals, guariches alternativos, cartels antifaixistas y os respuis de l'anfiteyatro romano, poco promovius en contimparación con o teyatro romano y l'odeón. Por astí me pillé bell par de libros en francés de segunda man. Tot isto, en una luenga de tierra abrazada por os ríos Rodano y Saona

A l'atro costau d'a Saona se troba o centro historico propiament dito d'a ciudat, Fourvière, con a seu gotica de Notre-Dame de Fourvière, y, o conchunto romano d'o Teyatro Galo-Romano y l'Odeón, sin dubda, os míos monumentos favoritos d'a ciudat, y d'os que no teneba constancia. Aproveité tamién ta visitar o suyo museu gratuito, con bellas estatuas y bronces asabelos d'intresants, asinas como bella casa historica más, como a de Traboules de Vieux Lyon. Me chocó muito veyer a catedral a rebutir en un país con fama de laico, pero dimpués cayé que yera Semana Santa. 

Pero sin dubda, con o que más me quedo de Lión ye con o suyo ambient social. Asabelo de bars de tapeu-cerveceu, tanto que quasi diría que yera en Espanya, tot y que fa tasament 10 u 15 anyadas, mesmo París pareixeba aburrida dimpués d'o lusco. Nomás Toulouse se slavaba d'ixe aburrimiento gabacho, pero agora, tanto Lión, como a suiza Chinebra, me yeran contrimostrando tot o contrario. Demandando-le a ChatGPT qué podría fer de tardis-nueiz seguntes o mío perfil, me salió un chicot torneyo d'escaques y un social de baile latino o lunes, a los que i fue. O social, luent d'estar fachendoso y sin suco, como os que me trobo en o sur de Tenerife, yera asabelo d'amistoso y chalanguero, con buenas conversaciones que d'estar vivindo astí hesen rematau en bell intercambio de mobils, sino más. Tant buena sapia me deixó, que a l'atrol diya m'i apunté a un atro, ista vegada un bar chicot pero con estetica acullient, mena Linares, y astí a cosa mesmo amilloró: buen rollo, buenas conversacions, chent de perfils variopintos, y, sobre tot, ganas de pasar-lo bien. 

Rematé o miercres santo as mías zagueras horas lionesas fendo as zagueras gambadas, o zaguer charrazo con Lis, y pensado-me que a mía falta de conexión con Canarias no yera tanto problema de yo, sino d'incompatibilidat con a cultura local, bella cosa que le pasa a muitisma chent. Chinebra y Lión, igual que Zaragoza quan i voi, me fan reviscolar, m'animan y me dan enerchía ta prener rutinas y dinamicas productivas y d'empreduría que l'ambient islenco m'amorta. Ye verdat que una visita turistica ye esferent a la rutina, pero encara asinas, ta yo ista ye a zaguera preva de que amenisto cambio, y ista vegada no porque fuiga. Y sí, Sara teneba razón, Lión ye mesmo millor que no Tolosa. 


7.5.26

Enta Lausana: complemento perfecto de Chinebra


Segunda nueit feita por tierras helveticas, y decidié de pillar o tren ta Lausana, a menos d'una hora de Chinebra, a l'atro costau d'o lago Leman. Tot y que yera encara rebellando-me, no tardé en parar cuenta d'o país en que me trobaba en veyer que o billet d'o cercanías costaba quasi 30 euros, nomás ida. Feremos la d'aquell, y d'atra man os principals atractivos d'as ciudaz yeran de gufanya y detalles como os escusaus gratuitos y bien cudiaus por tot arreu s'apreciaban. 

Arrivau en a ciudat d'o Tribunal d'Arbitrache Esportivo y de l'Olimpismo, preté a caminar por as suyas carreras y a seguir a ruta que m'heba disenyau: a parti moderneta de Le Flon, a
plaza Palud y a seu gotica, ta rematar en o parque de Mon Repos (Monrepós!), que o suyo corazón yera o estudio y casa d'o pai de l'olimpismo moderno, Pierre de Coubertin.  Pero más que no tot ixo, o millor estió fer a gambada pos as carreras chingarriadas d'os guariches d'os mercaus variopintos -más que más d'alimentos- que s'i fan os dominches. Y unatra vegada, as gambadas por os callizos y escalerons meyevals m'apuntaloron a ideya de que l'adeya hooliganera tinerfenya no yera ta yo: y ojo, que a suya tranquilidat m'ha aduyau muito en un momento vital muito important, an que amenistaba fer un chiro que siento que soi fendo -y que sisquiá hese feito muito antis-, pero o suyo proveito ta yo ye plegau a la suya fin. 

Pero bueno, continando en Lausana, feita a primera parti por o suyo casco y habendo retantiu un entropán con una pasteta en un postet centrico an que me tractoron asabelo de bien, continé o camín por o bico de Couchy o a marguín d'o lago Leman, con envistas repolidas y nyevadas d'os Alpes y mesmo apercazando o Mont Blanc. Tant a gusto yera astí que quasi me yera cuacando a fredor y mesmo que a fin d'o trachecto lo heba pensau en o museu olimpico, lo estiracé dica plegar en un curioso monumento tailandés, ubierto por o gubierno d'iste país que tamién conoixco, fa no guaire. Lausana teneba encanto, y encara que no viviría astí por chicota, o combo Chinebra-Lausana ye un ideyal. De feito, si Chinebra remera a Zaragoza -una mica más chicota-, Lausana sería a suya Uesca -más grant. Muitas semellanzas veyé entre a Zaragoza-Huesca y a Chinebra-Lausana, si bien ista zaguera opción yera más ordenada, socialmente pareixeba más acullient y con un caracter internacional más motivador. 

Vista Lausana, torné ta Chinebra, y en o tren, me dio por rechirar una mica a biografía de Borges, ya que m'heba mercau o suyo libro de Fictions o diya d'antis. Cal decir que conoixé a iste autor gracias a bell estracto que un d'os millors profesors que he teniu, Luis Arenas, nos amostró en as suyas clases de Filosofía. Y cata que Borges ye intimament enreligau con Chinebra, que vivió astí varias vegadas en a suya vida, y que mesmo ye apedecau en o fosal d'os Reis d'a ciudat suiza! Asinas que de bote y voleyo chiré o plan y decidié de fer una chiqueta ruta de Borges, visitando a suya fuesa y pasando por una d'as casas an que vivió, en a carrera mayor chinebrina. Dimpués, rematé a mía estacha suiza pasando por a siede d'as Nacions Unidas, a famosa estatua d'a silla chigant sin pata y fendo-me una foto con o iconico chorro d'augua en o lago Leman, que dica alavez no heba puesto veyer. 

Chinebra y os suyos arredol m'han pareixiu un d'os millors puestos ta fer vida. Comodidat sin estar fachendosa, espacio alternativo, naturaleza alpina y posibilidaz, me fan alcordanza a Singapur, y en Europa, dubdo que bi haiga millor puesto ta vivir. Talment Gante, Budapest u bella ciudat espanyola, pero poco más. Ixo sí, cal ir-ie con buen salario. Por cierto, que quan tornaba en o cercanías de Lausana ta Chinebra (quasi 30 euros!), o revisor, de raza india, me dició que o mío billete yera de segunda clase: yo, sin querer, m'heba ficau en a primera, que si no por a cantidat de chent en o vagón, pos tanto s'en daba porque quasi no feba esferencia. Demandé sincusas, y o sinyor las aceptó, pero o suyo rostro ya me dixó claro que l'amabilidat suiza tamién tien mugas! 

6.4.26

Enta Chinebra: un ideyal


Dimpués d'o trauma d'o mío viache por Senegal y Gambia, decidié que a venient escapada sería t'un país "civilizau", a estar posible que charrase francés, pos me soi parando o C1 d'ista luenga que perén m'ha trucau o ficacio. Asinas, mirando-me os vuelos dende Tenerife, a ecuación me dio un combo Chinebra-Lión, adhibindo antiparti unatro país en a mía lista: Suiza. Y ya sé que beluno podrá pensar-se que a contimparanza inicial y ixe adchetivo de "civilizau" son xenofobos, y talment en sigan, pero ye que tanto viachar por o mundo y tantas experiencias m'han feito asinas, y con as mías razons solidas por dezaga: cosa he d'amagar. 

Asinas, arrivé en Chinebra o chueus d'antis de Semana Santa, pos o viernes libraba, y mesmo baldau, encara me vagó de fer una chiqueta gambadeta por o lago Lemán, conchelar-me d'una fredor a la que no soi feito en as islas, y sin querer, pasar por devant d'a placa que remera l'asasinato de Sisí, emperatriz d'Austria, en 1898 por l'anarquista Luigi Lucheni. Decidié aloixar-me en un hostal de capsulas, remerando un costumbre de choven ya ixuplidau, pero ye que os pres me forzaban a ixo, u a dormir en a Francia mugatiza. Antiparti, lo veyeba como una oportunidat de tener bella conversación amistosa y teneba muitas buenas valoracions, pero tot ixo a la fin resultó estar burro falso: encara que nuevo, mala calidat d'as capsulas, rudio, augua freda en os escusaus y una disposición que no convidaba a fer garra charrazo... Con tot y con ixo, ta tres diyas, pos i remanié. 

Ya presto, o viernes de maitins marché t'o CERN, o chigantesco conchunto de colisionadors de particlas que tantos descubrimientos ha traito a la Fisica. En primeras, no iba que a visitar o museu, que en verdat, feba burro falso, y más encara quan yera a rebutir de rudiosos adolescents en visita escolar. Manimenos, una vegada i arrivau, m'ufrioron una visita guidada que sí que feba vez: un cientifico que i treballaba y que yera voluntario en as visitas guidadas, nos amostró o primer colisionador de toz y o funcionamiento cheneral d'a institución, respondendo a todas as nuestras preguntas. 

Dimpués, chenté baratet y me facié una gambada por a Plaza de Neuve y o Parque d'os Bastions, con escaques chingants en as suyas fronteras an que a chent chugaba, cudiando d'as piezas. Yo m'hese animau sino por a rabior. Dimpués, visité o famoso Mur d'os Reformadors, homenache a la reforma protestant que tenió un d'os suyos centros en a ciudat francofablant, ta continar por o Banco de la Treille, que dicen ye o banco más grant d'o mundo. Por o camín, comprebé cómo a chent local yera asabelo d'amable, con sonrisa perén, relaixaus y con as parolas "excuse-moi" y "merci" por devant, bella cosa que abracé, pos fa parti d'a mía personalidat, pero no pas d'a d'os canarios, an que as formas de cortesía son a ormino interpretadas de traza esferent. 

Continando a mía gambada, visité a catedral gotica de Saint-Pierre, os callizos, corridors y escalerons d'o centro, o colechio de Calvino, a carrera d'o Rodano y o chardín anglés con o suyo famoso reloch floriu, homenache a esta industria elitista nacional. Con tot y con ixo, o que más goyo me fació estió una colla de chent danzando forró brasilenyo en un quiosco mesmo sin sacar-se os chambergos plumons. Si no porque levaba botas de montanya, mesmo con a cansera m'hese animau a danzar bella canteta. D'atra man, ascape se notaba que en a ciudat os brasilenyos abundaban. D'astí, marché a fer un breu descanso en l'hostal, ficau en a centrica y diversa carrera de Paquis, pasando antis por a Torre d'a Isla, historica construccion chinebrina apresentada con una bienvenida historica a os refuchiaus. 

De tardis, baldau pero con a enerchía propia de quitar a catén monotonía insular, marché t'as zonas alternativas d'a ciudat suiza. En primeras, plegué de casualidat en a urbanización ocupada La Menuiserie, alternativa y repincha, mesmo con chimnasiet que feba bailes ta ninos, y a suya estrela que me levo t'astí, una librería de viello chigant, d'ixas que he buscadas pero no he trobadas nian por Tenerife nian por Gran Canaria. Miré de mercar-me bells libros, pero no teneba francos suizos y l'hombre no pillaba tarcheta. Le dicié qu'i tornaría atro diya, pero dimpués me lo pensé millor, porque cada libro de segunda mano y chicot, mica especial, costaba minimo 6 euros. Poco dimpués, en una botigueta d'atra redolada, fendo gambada, en pillé as Ficcions de Borges en francés por 2 euros. Pero bueno, o puesto teneba encanto. 

Y ya en o lusco, arrivé en o cercano Quartier des Grottes, a parti alternativa más conoixida con bellas urbanizacions que pareixeban inspiradas en Gaudí, y con asabelo de bars de tapeu u cerveceu alternativos, con murals en pintura, y tamién en luces mientras a nueit. Fendo a gambada por astí, de bote y voleyo ascuité una rudiera y en chirar-me, una colla de ciclistas yeran achuntaus en una replaceta. Me pensaba que serían fendo bella manifestación, pero en amanar-me-ie, comprevé que no, que nomás heban saliu a fer gambadas en conchunta con as bicis, beluns d'ells con mosica en altavoces y atros -pocos- con bella biera. Plans alternativos que no m'asperaba en una capital mundial, con fama de rolex y d'estacions d'esquí. 

Asinas, a mía primera impresión de Chinebra estió a d'una ciudat polida, escoscada y ordenada, no nomás urbanisticament, sino socialment, pero mica estirada, más bien amanada y mesmo diversa y altenativa. Poco menos qu'un ideyal, y más venindo d'una aldeya! 

23.3.26

De cómo vivié seis meses ilegal en Brasil

Bi ha cosas que no s’han de decir, y menos escribir. Pero isto ye un diario, o principal lector soi yo, y a resta, en son pocos, más encara quan o potencial publico lector d’aragonés ye reduciu. Pero sí, vivié seis meses ilegal en Brasil en no trobar traza de legalizar a mía situación dimpués d’a estacha turista de seis meses. Y d’atra man, si publico isto, será dentro de bells anyos, quan ya siga legal. Y a qué fin m’arrisgo? Pos porque soi enamorau d’o país!

O caso ye que tot prencipió mirando de hackear o sistema, pos servidor tien dos pasaportes y prevé de salir d’o país con o que caducaba a visa de seis meses -tres, más tres de renovación posible- y tornar-ie con l’atro. Y ta ixo, o millor puesto yera a triple muga Brasil-Archentina-Paraguay de Foz do Iguaçu-Puerto Iguazú-Ciudad del Este, pos en estar terrestre y tener dos países, tendría más opcions en caso de problema. Y astí me planté, salindo d’o país por Archentina primero sin trobar garra problema. En Archentina, ni sisquera me’n demandaron PCR, asinas que ixos diners que me cabidé! Y astí fiqué dos nueitz, aproveitando a visita ta veyer o costau archentino d’as cataratas d’o Iguazú y a ciudat, ta dimpués tornar. Y astí, tornando, prencipia a odisea, una d’ixas anectodas que recentaré a os nietos!

En tornar t’o Brasil, aconsiguié salir d’Archentina sin problemas. U quasi, pos me s’heba ixuplidau emplir o formulario electronico que pensaba que no yera que ta dentrar en o país, pero lo solucionaré con o móbil en prener a conexión brasilenya. Manimenos, en l’aduana brasilenya prencipió o calvario. A mulher policía veyó tot en orden, ya mesmo heba sellau o pasaporte, pero l’ordinador le dio una error: heba estau quasi seis meses en Brasil y no me podeba dar permís que ta tres días más, dimpués ficaría ilegal. Obviament, o que l’ordinador le deciba no concordaba con os siellos d’o mío segundo pasaporte, pero o sistema yera en tot, m’heba pillau, y mesmo indicaba que teneba dos pasaportes diferents, pero enreligaus. Asinas que de trampas, cosa. Mesmo o superior d’a policía -un mesachot que bien podría estar míster universo- venió a fablar con yo, y a la fin me dioron dos opcions: tornar ta Archentina y esperar seis meses ta dentrar en Brasil legalment, u dentrar en Brasil por nomás tres diyas y dimpués ficar ilegal. L’actitut y a profesionalidat d’a policía brasilenya fuoron impecables. Decidié tornar ta Archentina, con a intención de pasar de Archetina ta Paraguay en barco, y astí prevar a dentrada t’o Brasil. A mulher brasilenya me ficó en o pasaporte un sellho de “cancelado” con tanta tinta que creigo que daría ta imprentar a biblia.

En o control archentino, a dentrada tampoco no fue fácil. Si a primer vegada no me demandoron PCR, agora sí. Y cómo voi a conseguir-la, si plegan de cancelar-me a dentrada en Brasil? Podría pasar-ne por tres días sí, pero debant d’os mesmos achents, sería sospeitoso. Asinas que expliqué a la mulher policía archentina que heba saliu d’o país ixe mesmo maitín, y que amenistaba tornar ta l’hotel porque m’he dixau astí o aparato bucal. Coló, y me dixó pasar, con atro siello muito curioso en o pasaporte: permís ta 0 días. I dentraba, pero heba de salir d’Archentina antis d’a meyanueit. Sin problema, pos o que reyalment quereba yera pillar a barca ta pasar ta Paraguay. Yo ya yera mentendo-me muito niervudo, pos tot o plan yera esboldregau, y mesmo en Paraguay teneba poca fé en solucionar a custión y obtener un nuevo visau de turista.

Pero bueno, astí que fue t’o puerto con a intención de pillar a barca ta Paraguay pero me dicioron que ya no yera operativa. Mecagüensos! L’alternativa yera pillar un autobús Archetina-Paraguay pasando por Brasil, pero sin aturar en Brasil, encara que finalment o bus sí que aturaba dixando y pillando chent en Brasil (!). Bueno, o caso ye que lo pillé, y estomaqué as quasi dos horas d’entrascada en a muga Brasil-Paraguay, an que os controls de mercancías son muito comuns. Aproveité ta preguntar en a colla de Facebook de Españoles en Brasil por as mías posibilidatz -con tacto y sin comunicar informacions delicadas-, y recibié bell mensache intresant sobre as posibles pinyoras y formas de pago en caso de problemas por a mía situación irregular, posibles alternativas t’a mía legalización -denguna útil-, y a posiblidat de salir y dentrar d’o país por tierra ta renovar alto y baixo como yera prevando de fer, cosa que fa bell tiempo yera posible, pero que agora no, porque o sistema d’a policía migratoria ye muito avanzau. No faltoron tamién propuestas indecents y de casorio de bella brasilenya, y bell mensache de babosos espanyols. ¡Ah! Y a l’atrol diya m’enteré que a barca Archentina-Paraguay encara yera operativa, pero que no dixaban subir foranos porque no yera controlada por migración -os locals d’a frontera pueden esnavesar y vivir do quieran y quan quieran, mientras no pasen d’os 30 kilometros.

Bueno, o caso ye que me’n baixé d’o bus en Paraguay y marché t’o control, pero chusto antis dos mesaches malfarchaus y con malas trazas, me apercazoron, me empetoron y me “furtoron” a cartera. Yo me resistié: copón, que vale que me puedan robar, pero debant d’a policía en o control migratorio! Venió un tercer hombre, iste uniformau de policía, y cata que os atros dos yeran policías de paisano que se pensaban que podeba levar droga u bella cosa asinas! Bueno, o caso ye que a la fin revisoron a mochila, veyoron que no levaba garra cosa ilegal, y me dixoron pasar, yo sincusando-me por empetar-les y explicando-les a situación, encara que ells podrían haber iu con millors trazas en o prencipio y cosa hese pasau.

Dimpués d’o susto, dentro en migración y demando o siello paraguayo, que siempre puet estar útil. Astí, l’oficial me diz que tiengo que pasar por control sanitario a o costau, y en o control sanitario me solicitan o certificau de vacunación Covid y… o libro con todas as mías vacunas, cosa que tiengo en Espanya! O policía d’o control sanitario me charra, pero muito baixo y quasi ni l’entiendo -cosa que me pasó varias vegadas con paraguayos-, dica que a la fin m’entero de que me ye demandando un soborno de 100 reais brasilenyos -bells 16 euros- ta ficar o siello. Mala suerte que no’n levo que 50 reais sueltos! Asinas que le’n demando si puedo bosar con tarcheta. O mesache me veyió tan ababol que me dició de buenas: “amigo, puetz pasar dica 30 kilometros y no amenistas siello, como fa tot o mundo”. Nomás le faltó rematar a frase con un “gilipollas”.

Pasé ta Paraguay, yera estricallau, niervudo y fotido, y dimpués de veyer tanto chanchullo, torné en o primer paso de piatons ta Brasil, pos en verdat, o que quereba yera prevar de obtener o visau de turista en migración brasilenya, que ta ixo bi yera veniu! Y astí, dimpués d’asperar una hora, prevé de quitar o visau de turista con o mío segundo pasaporte, con o mesmo resultau: o sistema informatico brasilenyo reconoixió que teneba dos pasaportes, que heba estau seis meses ya, y que heba d’asperar atros seis meses ta poder dentrar en o país. En iste caso, decidié tornar ta Brasil, pos ya m’heba pillau aloix en Foz, y dende astí, comer, descansar-me, y pensar más clarament as mías opcions.

Y finalment, dimpués de consultar un gabinete d’advogaus, de charrar con bella persona que estió en a mía situación y de leyer a legalidat, teneba basicament tres opcions: salir ascape de Brasil, quedar-me y bosar 1500 euros de pinyora en salir, u salir-ne en a muga con Paraguay y dentrar-ie sin fichar, vivindo irregular en Brasil, como si no residise en o país. A millor opción yera quedar-me con o visau caducau y pagar 1500 euros en salir, pero bi ha chent que mesmo asinas ha teniu problemas, por o que me recomiendan fer tot en muga terrestre y no en aeropuerto ta evitar problemas; antimás, en salir habría d’asperar atros seis meses ta dentrar-ie, con que o problema no se solucionaría, nomás se retrasaría (y bosando). De ficar ilegal, como si no estase vivindo en o Brasil, si me pillan a pinyora sería a mesma, y a onica contrapartida ye que en caso d’emerchencia no podría salir d’o país por un aeropuerto brasilenyo -no puedo salir d’un país en o que no soi dentrau-, sino que habría d’esnavesar atra vegada a muga permeable de Foz do Iguaçu, sin fichar, y en iste caso ta salir por Archetina u Paraguay. Asinas que dimpués de muito pensar-lo, eslichié a zaguera opción, vivir ilegal en Brasil, tornando t’a muga terrestre dentro de seis meses ta salir-ne sin fichar, y dentrar-ie fichando ta tornar a tener un visau de turista de seis meses, como si no hese estau vivindo os seis meses antis en Brasil.

Deseyatz-me suerte!

Nota: si leyetz iste post, ye porque o plan finalment saliu bien 😊

Nota2: aquel diya infernal de casorios con brasilenyas, sobornos y policías empentando-me, ensavesé todas as mugas varias vegadas, nomás una vegada, en Archentina, me demandoron PCR, y nunca comproboron o certificau de vacuna covid.

11.3.26

Enta Gambia: turismo sexual femenino


Dende Saint-Louis, decidié d'ir ta Gambia, país literalment abrazau por Senegal, pero por desgracia no bi heba vuelo dreito, asinas que pille un bus nacional Dem Dikk ta Dakar, astí facié una nueit, y a l'atrol diya en pillé unatro, infernal. Buses viellos, con un aire acondicional feble, an que os rinyos fan de suspensión natural d'as claperas d'as carreteras senegalesas, que tot cal decir-lo, no yeran malas de tot. Habié d'esnavesar a muga y o control de pasaportes, con muita mala fama por o rete en haber guardias que miraban de pillar pilmas de turistas con a sincusa de no tener a vacuna d'a fiebre amariella. En o mesmo control, pillé a tarcheta SIM de Gambia y os míos primers dalasi gambianos, encara que no'n amenisté guaires, porque en bells puestos m'aceptoron francos senegaleses. Yo, milagrosament me'n salvé d'a pilma, pos cuan puyó en o bus un achent gambiano fendo un "control aleatorio", curiosament me pertocó a yo, l'onico blanco, u touba, como se diz en wolof. Me demandó a cartiella d'a vacuna d'a fiebre amariella, que no teneba a man, pero chusto quan yera parando-me ta quitar o suborno, del bells 15 euros, o suyo superior le gritó t'atra faina y, pos ixo, me salvé. En tornar no tenié garra problema, y he de decir que a policía nacional senegalesa me pareixió muito profesional. 

Dimpués de pasada a muga, ya en Gambia, o bus heba de ficar-se en un ferry ta esnavesar o colosal río Gambia a l'altaria d'a suya boca. Y encara que o trachecto leva tasament meya horeta, en habiemos d'asperar-ie tres, pos bi heba masiada coda d'autos y nomás dos ferris de capacidat muito limitada en servicio. Total, que a la fin arrivé en l'hotel Queen Zee Garden dimpués de 16 horas de bus dende Saint-Louis, feitas en dos diyas, y astí, por a cansera, por bell virus u por bella biroya malmesa, u talment por tot una mica, pillé unas cagaleras y una fiebre que me dixoron baldau en o leito mientras os dos primers diyas. Bien se vale que o conserche de l'aloix yera un santo, y me pilló medecinas, me miró l'hespital y paró muita cuenta de yo. Ixo sí, a nina d'una d'as cudiaderas de l'hotel no feba so que meter cantas d'afrobeat, que no yeran mal, pero las iba cambiando cada diez segundos. Ixe son contrastaba, u se complementaba, con o de bells muixons que, a primera hora d'o maitín, feban una ruidera clavada a la d'as alarmas clasicas d'emerchencias.

Dos diyas dimpués d'arrivar-ie, ya reviscolau quasi de tot, prencipié a mía aventura por o nuevo país africano, con nueva luenga de comunicación: l'anglés. Y lo primero que me chocó, y que mesmo ya paré cuenta en l'hotel an que m'aloixaba, yera a gran cantidat de mullers occidentals de más de 50 y cuerpos mica cudiaus con chovenoz locals de ropas arguelladas y terrosas, y en bell caso, tamién bella muller occidental choveneta. As carreras de Senegambia, a parti más occidentalizada d'o país, yeran a rebutir d'istas parellas y d'istas escenas. Y ye que muito se charra y se critica destinos de turismo sexual masclino como Tailandia, Filipinas (istos dos, cada vegada menos) y Camboya, pero poco d'os destinos de turismo sexual femenino, como resultó estar Gambia t'a mía sorpresa. Mientras observaba as escenas me pensaba: "curioso que os hombres rechiren cuerpos infantils como os asiaticos y as mullers cuerpos musclosos como os africanos". Talment a chenetica mandinga, a principal etnia d'o país, tienga bella cosa que veyer. Tamién cal decir que, encara que muito menos, tamién se veyeba bella escena de hombre occidental viello con choveneta africana. 

Manimenos, dillá d'istas escenas tristas, veyé os atractivos que ufre a redolada occidental de Senegambia, a capital Banjul y os suyos arredols. O primer d'ellos estió o parque Bijilo, famoso porque bi ha monos. A suya entrada yera barateta, pero si no pillas un extra ta que te les des bella banana u fruitos ixutos, de collón veyes a os macacos. Sin pillar-ne, de miraglo los veyé, gracias a atros turistas -toz blancos- que'n heban pillaus. Yo, en cheneral, dimpués de fartar-me de veyer monos en Brasil, Vietnam u mesmo Gibraltar, pos tampoco no me resultó una visita imprescindible. 

Dimpués, en os arredols de Banjul, en concreto en o bico de Kachikally, visité a piscina de cocorels, lacuniacha con sendero circlar en a suya marguin an que más de 100 cocorles s'i pretaban, belún mesmo por a pista, podendo-los tocar. De qué coda? Pos porque los fartan de carnuz a la primera hora d'o maitín. Yo prou que m'animé a tocar bell par d'ixos bichos de varios metros, baixo a poca confitanza que me transmitiban os responsables d'o parque y o propio parque en sí, que a suya visita se complementaba con un museyet chicot pero digno. O puyadón d'adrenalina astí, chunto con un video posturetas, facioron que fuese a millor experiencia d'o conchunto d'o viache Senegal-Gambia.  

Y ya en a capital, visité as tres fitas turisticas principal: Albert Market, o Museu Nacional y l'Arco 22. L'Albert Market yera o tipico mercau chandro y zaborrero, que fa nueu anyadas en Manila tanto me flipaba, y que agora ya refuso, y do s'alternan ropas, trastes y biroya. L'Arco 22, o monumento más visitau d'o país, ye un arco triunfal d'acceso a la capital do puez puyar y veyer dende alto toda l'aria urbana y a boca d'o río Gambia: no ye una fita imprescindible en a vida, pero ya que se ye por o país, y con no guaires cosas a fer, qué menos que dentrar-ie. En l'interior de l'Arco 22, dos ninas foriconeras pero de vegada chalangueras, yeran asperando a os turistas ta charraputiar con ells, y a yo me siguioron mientras quasi toda a visita, mesmo quan m'apercazaba d'un puyador que ufriba menos guarancia que no forachitar-se dreitament por a finestra. Pero sin dubda, o mío monumento favorito en a capital gambiana estió o Museu Nacional, y no por repoliu, gran u intresant, sino por tot o contrario: una casichona de dos pisos meyo espaldada, con quatre trastes en l'interior y cartels cutres en blanco y negro de feba decadas. Ta estar o museu más important d'un país yera tant sumament cutre que lo rematé trobando mesmo tierno. Unatra vegada, os suyos pocos visitans yeran nomás blancos. 

Y si por cosa remeraré Gambia, estió por celebrar o cabo d'anyo d'entrada a o 2026 en o puesto principal d'o país, una plaza con escenario y dj que metaba cantas d'afrobeat, cambiando-las cada diez segundos mientras chilaba: yera inaguantable ta yo, pero no t'as decenas de milentas de personas que me rodiaban, todas ellas negras. Remerar a escena me fa quitar una risalleta, y más encara quan me viene a la cabeza que o periodista de TV Gambian Talents me fació una chiqueta entrevista bell quarto d'hora dimpués d'a entrada a o nuevo anyo entre fuegos artificials. Dimpués, me facié una gambada por a parti más occidental, anque antiparti d'as parellas de mullers occidentals y pobrichons locals trobé un bar an que yeran metendo La Morocha, ixa canta que tanto fastio me'n fa: en mirar-me de vislai o suyo interior, bi heba una mesa gran que pudiba a espanyols residens pero de trazas sanas. 

Pero lo más poliu d'o viache estió una cita Tinder con una mesacha dita Sambou, humilde, buen corazón a kilometros y fisicament polida. Ella quereba más, pero sabendo que sería aproveitar-me d'ella, y no querendo entrar atra vegada en ixa mena de chuegos -como he feito mientras anyadas-, aturé o carro. Perteneixeba a la etnia d'os Yola, muito asentada tamién por a Casamansa, sur de Senegal, y que tiene una reputación d'honestidat y bondat por tot o noroccident africano. Sin dubda, Sambou representaba ixas valors. Y a gambada que faciemos por as plachas de Senegambia y Serrekunda, chusto antis d'o cabo d'anyo, estió o más poliu que me levo d'o país. Aduyó tamién a calma que bi heba, sin de trafico, con un ritmo de vida más aturau, en contraste con Senegal, y más que más con Dakar. De cabo quan iste contraste Senegal-Gambia, u Dakar-Senegambia, mesmo feba alcordanza a o contraste Manila-isola filipina. 

2.3.26

Enta Saint-Louis: a Vigan de Senegal

Capital de l'antiga Africa Occidental Francesa, Saint-Luois yera una d'ixas fitas quasi obligatorias en a mía primera estacha por l'Africa Sozsahariana. Asinas que, dimpués d'os míos primers diyas y d'as mías primeras borinas por Dakar, astí que me lancé. Miré de pillar o bus Dem Dikk, a principal operadera d'o país. Manimenos, os pocos buses disponibles feban obligatorio reservar con o menos dos diyas d'antelación, y como no lo facié, habié d'ir ta Gare Routière de Maraîchers ta pillar una furgoneta. Ixa gara yera tot un desorden, pero sorprendentement no m'estió envolicau de prener a furgoneta y sin que mirasen d'escular-me, en un trachecto, ixo sí, que me dicioron levaría tres horas y en levó sais. 

O millor de tot estió encertar en l'aloix, Chez Sofía, o más comodo de toz os míos diyas por
Senegal, y con chent asabelo de acullient y prou profesional. Malas plegar-ie, en a replaceta común bi heba una parella que pudiban a espanyols por as farchas. Yeran bascos, iban en furgoneta recorrendo a parti noroccidental d'Africa y heban preso ixa nueit astí ta descansar-se una miqueta, y encara que en primeras me parixioron masiau hippie-guays, a la fin resultoron estar asabelos de mahos: tanto que en saludar-los, mesmo indo tot baldau y fambrudo, a conversación continaba y continaba sin rematar, tot o contrario a la sensación que me trobo de contino en Canarias. 

Feito o capazo, y pilladas bellas recomendacions de restaurants, prenié un taxi t'o centro d'a ciudat, a Isola de Saint-Louis. Me vagó de fer bella gambadeta y veyer beluns d'os suyos edificios colonials enronaus -belún quasi espaldau-, y marché t'un d'os restaurants d'ixas carreras. Y ye que, sin dubda, Saint-Louis ye o millor puesto que me trobé ta ir tastando a gastronomía senegalesa, pos os restaurants yeran buenos, no pas caros, y o propio arredol aduyaba a degustar bien os platos. L'onico malo yera a cantidat de falsos amigos vendedors que t'entuixigaban de contino. T'o chicot d'o puesto, bi heba no poco turismo occidental, más que más francés y espanyol, y turismo familiar y sano, de calidat. Con tot y con ixo, mientras ixe diya d'arrivada y o de dimpués, comprebé que muitos d'os museus y casas antigas de Saint-Louis heban trancau dimpués d'a pandemia, y como muitos deciban en Dakar tamién, a sensación d'os locals yera que o turismo yera baixau asabelo. A guinda d'o pastel d'ixa ciudat, que tanta remeranza me feba a Vigan en Filipinas, estió o puent d'acceso Feidherbe, tipico decimononico feito de triangulacions de fierro y que le daba un toque encara más romatico a o centro historico de Saint-Louis. 

L'atra d'as atraccions d'o Saint-Louis urbano ye o suyo gran brazo coster que s'estendilla dica Mauritania. Lo arrecorrié ent'o sur, no pas enta Mauritania, do chusto quan me'n iba bi habió bell tricolotio con militars, y veyé toda la zona portuaria tradicional, con as pirogues, y sobre tot, con un ambient insaluble infrahumano quasi tant dolent como los de Happyland y Aroma en Manila. Poco menos puet endurar o cuerpo humano, encara que ye verdat que de nueiz no se veye chent vivindo astí, sino que marchan ta casas una mica más apanyadas. Por o camín pasé por un fosal curioso, y cal decir que beluna d'as embarcacions tradicionals teneban tintadas o escudo d'o Barça. 

Patín patián, baixo un sol rustient, plegué en l'aria maritima protechida, chusto d'o s'achuntan o río Senegal y l'oceano Atlantico. No plegué en buena puenda ta veyer nian aus nian bichos en cheneral, encara que os sinyals recients d'arias de nidificación de tortugas filataban a importancia d'o puesto. De feito, yera trancau, pero a lo guardia de seguridat no l'importó de deixar-me-ie pasar, y mesmo quan m'en iba, heba dispareixiu. Ya d'antis a parella de vascos, que m'heba trobau en a suya furgoneta mientras feba a gambada a metat, m'heba dito que bi heba una cleta y un guardia, pero que se podeba pasar por unatro callizo amagau. Ni sisquiera lo amenisté. Aproveité tamién ta veyer a parti continental d'a ciudat, do se concentra a más gran parti d'a población, veyendo ninos chungando a fútbol y bestias caminando por carreras d'arena, beluna d'ellas con a presencia de l'antiga línia de fierro emplegada más que más t'a exportación de cacauet, ubierta en 1885 y que dixó d'operar en 2003. 

Pero si de bella cosa me quedaré con Saint-Louis, ye d'haber conoixiu a una nina asabelo de maha y educada en l'hotel, dita Amadou Yaiyai, que estoi que teneba 10 anyadas, y que pasaba astí bells diyas de Nadal con a suya familia, de pais mayestros en una localidat chicota d'a redolada. Muito aplicada, charraba un francés perfecto, y destilaba una ilusión por a vida esparpallant: quereba estar policía y aduyar a la chent d'o suyo lugar, l'encantaban os muixons, fablaba tamién buen anglés, antiparti de wolof, y a familia se comunicaba con aimor y cordialment, sin menester de chilar ni incomodar a dengún arredol. Una filla confitada d'una familia modelo que me dio buena conversación y que m'implió d'ilusión. 


18.2.26

Ent'a isola ferrosa: millor bien acompanyau


Un d'os pocos puestos que me quedaba por visitar d'aquí arredol yera a isola ferrosa, y ya que visité a isola orichinaria solenco, pos ista vegada la quereba fer en companyía, en concreto con Marta y Maru, profes chalangueras, y tamién con Chencho, Adela y a suya canya Conchita, que astí moran, en una visiteta de tres diyas. 

Graciosa estió a visiteta, y graciosa dende o suyo empecipie, en un d'os piors viaches en barco d'a mía vida. Y ye que no soi yo fácil d'esganar-me, pero as olas chunto con o mezclallo de biera y café con leit, y os dos diyas seguidos de borina que levaba en as esquenas, m'acotoloron. Maru me recomendó de chitar-me por tierra de memoria, pero por dentro me negaba, no pas por argüello sino por no querer dar o cante. A la fin cedié, y me fació duelo de no haber-lo feito antis, más quan en puyar, m'apercacé de que muitas personas heban feito o mesmo y me dio la vida. Dio ta chanada. 

Ya i arrivaus, faciemos o checkin en a caseta bien aprestada, con piscineta y tot, y quedemos con os quasi lugarencos Checho y Adela, en o Llanillo, no pas luent de casa nuestra, y astí nos faciemos unas arepas sucosas, fritas pero no grasas, en o suyo punto perfecto de guiso. Cata que m'he criau entre comida venezolana, pero bi ha puestos en Canarias anque diría que la fan millor que no en Venezuela. Y d'astí, ent'o leito. 

A l'atrol diya me costó de rebellar, cosa extranya en yo, pero no pas tanto considerando a cansera alzada, y quedemos con os quasi lugarencos d'a isola-aldeia de tasament 8000 habitants ta fer ruta mientras tot o diya: prencipiemos por famoso y repoliu Sendero de la Llanía, selva de laurisilva a l'altaria d'as que se troban en Anaga u Garajonay, en un recorriu de bellas 2 u 3 horetas. D'astí, visitemos bell cráter y bell lenau que amagaba historias populars de bruixas y chodigos, tot chigarriaus por mars de boiras que chocaban contra os parez d'ixa cagallüera de más de 1500 metros d'altaria. Y entre todas ixas buenas risas, baixemos t'a placha de Tacorón, totalment virchen, que as suyas onicas estructuras yeran o escusau, bell toldo de brencas y un puestet de lifaras an que Checho se deleitó con una d'as suyas deleras y nos deleitó con carne y verdín sucosos, tot mullau por biera, y dimpués por l'augua d'a mar: primera vegada en l'anyo que me fico en l'augua, en companyía ista vegada de peixes finos y luengos, y de bella vieja, especie tan tipica d'istas auguas.

O diya no remató astí, pos continemos o lusco en o recanto de Hoya del Pino, anque Conchita quasi se nos cacega, y, ya de nueitz, marchemos ent'a ilesia t'asistir t'un concierto coral que me pareixió una autentica mierda, pero que en o fundo agradeixié, pos me fació cagar, y dimpués de dos diyas, ya lo amenistaba. No sé si o buen rollo y o descanso de depositar-ne, pero o caso ye que nos faciemos buenas risas igualment. Dimpués d'ixo ceneta toba y a dormir, atra vegada más de nueu horas; y ye que íbanos esquinazaus. A l'atrol diya, en rebellar-nos y desayunar-nos, marchemos t'o mercau local de Frontera, bien chicot, pero sin perder dignidat t'a grandaria d'o puesto, y astí nos trobemos con Chencho, Adela y Conchita, fuyindo a escape ta no haber d'ascuitar a segunda actuación d'a quasi centenaria coral capitalina. 

A fuita estió ent'a cercana placha de La Maceta, con un lenau repoliu cara t'as clamors costeras, una man, y cara t'a grepe de más de 1000 metros, quasi vertical de tot, de l'atra man. Y ye que ista clamor estió o mío puesto favorito d'a isla, remerando-me a Fiorlands en Nueva Zelanda, u a paisaches de Parque Churasico. Diría que a isola ferrosa no plega a estar tant polida como a isola amagada, pero ye a l'altaria, y iste parete, sí que no lo puez trobar igual entre os amagaus. D'astí, marchemos ta Las Playas, aria recreativa polideta an que s'achuntaban os profesors os cabos de semana -os que alzaban ganas y no yeran fastiaus: o puesto no yera mal, y l'ambient tampoco, pero un segundo diya de barbacoa tampoco no yera o que más querébanos, asinas que dimpués d'estar-nos-ie bell rato, en hopemos a la nuestra bola.

Ya solencos, puyemos o puerto de Isora, tremendo ta fer en bici, dica arrivar en a parti alta d'a isola, que pareixeba unatro puesto de raso esferent. Aturemos ta saludar a una yegüa morisquetosa que nos saliba a la trobada dende o suyo fener, y Maru me dició de tastar bellas flors amariellas que en mosegar a suya bruca teneban una sapia agrisca, mena lima. Me dició que yeran comuns en Huelva y yo churaría haber-las vistas en muitos atros puestos, pero mai no las heba tastadas, y me fació goyo o suyo suco.  D'astí, disfrutando d'as polidas carreteras ferrenyas, marchemos t'o lenau de La Penya, un d'os muitos que bi ha en a isola, pero especial en estar disenyau por César Manrique, t'a la fin tornar t'a nuestra caseta y pasar a nueit entre vins y series; en concreto, o primer capítol d'a serie que dio una mica más de popularidat a la isla -pero no pas guaire. A l'atrol diya, visitemos a suya capital Valverde, michemos as suyas famosas quesadiellas, chentemos en un guachinchet chicot, con encanto y de buena calidat, y pillemos o ferry de tornada, ista vegada, sin esganar-me. 

A isola ferrosa ye polida, de contrastes de altaria y plana, folluda y ixuta, y con una diversidat envolicada de preixinar en tasament 23 kilometros de langaria. Manimenos, socialment ye como ficar-se en un lugar d'Aragón: miradas de viellos a cada trango, mica privacidat y aburrimiento, más t'un culo inquieto como yo. De visitar ye bien, no pas a o mesmo livel d'a isola amagada, pero quasi. De vivir-ie, ni de conya. D'atra man, dimpués d'a experiencia solenca d'a isola amagada, ya m'aganaba d'un plan más social, y a companyía de Maru y Marta no podría estar millor. Talment a clau no siga o movimiento, sino trobar a calma de l'aposento.