1.11.06

Charrando de zine: os borgia


Fa 2 semanas alto u baxo aprexió en as carteleras una pelicula ispano-italiana que trataba d'a bida d'unas d'as familias que más ha dau ta charrar t'os istoriadors: os borgia.

Ayer la beyé, y he de dizir que ta yo a pelicula ye bien feita: os bestuarios son sobrebuenos, l'aizión tamién (encara que bel rato se fa desucada) y a berosimilitut d'os feitos creigo que tamién, encara que no conoxco guaire toda a istoria d'ista parentalla.

Os actors no son conoxius (menos Paz Vega) pero no lo fan mal (bella begada se puet millorar a interpretazión de belún d'els, como lo que fa de Cesar Borgia)...

Resumindo, ye una pelicula buena ta beyer, más que más si quiers crebar con o costume de beyer peliculas "made in Hollywood".

31.10.06

Charrando de mosica

O artista norteamericano Moby plega de publicar o suyo disco preto recopilatorio con una colaborazión no asperada: Amaral fa con él un dúo bersionando a canta "slipping away". L'han titolada "eslampar" (escapar). A canta, encara que a l'escomenzipio se fa una miqueta jauta te se repite con un ritmet bueno. O millor que tiene ye a letra.

Tamién sobresalen atras cantas como "cartas d'aimor" de Mikel Erentxun, que torna a una mena de mosica parellana a la que feba con Dun Can Dhu.

Internazionalmén sobresale en europa y norteamerica a colla dita "scissors sisters" con una canta que torna a la mena de mosica disco d'os 70 clamada "I don't feel like dancing". Presonalmén sobresale una canta de black eyed peas que, encara que tiene os suyos meses, s'ascuita de cabo cuan en as radios: "pump it".

Charrando d'atra mena de cosas, s'han eslechiú os cargos de l'academia de l'aragonés con Manuel Castán como presidén. Ta más informazión leyer o chemeco d'as parolas.

30.10.06

Rossi se'n caye y Hayden gana o mundial


Contino charrando d'esportes en cheneral y de motos en particular.

Tras o segundo títol d'Alonso en formula1, agora a nueba ye de motos: ayere remató lo campionato mundial y o resultau ye estau que Hayden ye o ganador d'ista añada y Rossi o sozcampión, dimpués d'una caita que tenió a l'escompenzipio d'a corrida. Dimpués d'ista caita se miró de continar y fer-lo lo millor que podese, pero no consiguió que Hayden le quitase menos de güeito puntos, que yeran os que teneba de chanza.
Iste resultau enmienda la error de Pedrosa en o gran premio d'estoril.

Antimás d'iste resultau en a categoría d motogp, tamién cal resaltar o campionato conseguiú por Álvaro Bautista en 125cc y por Jorge Lorenzo en 250cc.

28.10.06

Qué le pasa a lo mundo? (II)

Charraba ixatro diya d'os problemas que beigo en o tocán a l'organizazión politica y as esferens proposas que s'han feito dica agora. Pero me pienso que tamién ye importán o sistema economico, pues mos cuaque u no, o dinero ye capable de mober a muita chen.

Dos grans sistemas s'han proposau en os zaguers sieglos: capitalismo y comunismo, y a istoria mos ha dito que garra d'istos ye ideyal... cuálo ye o problema pués?

Me pienso que en o comunismo ecsiste o problema d'o treballo particular: no ye de dar que totz tiengamos o mesmo sin fer un triballo parellano. Si se diz que totz ban a tener o mesmo tanto se'n da triballar más u menos, por o que siempre se mirará de treballar o menos posible y lo progreso s'atura.

En o capitalismo o problema alazetal ta yo ye a desigualdat d'oportunidatz inizials: en teoría cadagún tiene o que se merixe en funzión d'o suyo triballo... pero a reyalidat contrimostra que no ye asinas. Si se naxe fillo d'un rico empresario y d'o rai no bas a triballar cosa y lo tendrás totz. Si se naxe fillo d'un pobre triballarás muito y as posibilidatz d'aber o que te merixes son nulas.

Plego t'a conclusión dialeutica presonal de que un buen sistema ye o capitalismo con comunismo de base: tot lo mundo tiene as mesmas oportunidatz inizials (u lo más parellanas que se puedan)y dimpués cadagún tiene o que se merixe en funzión d'o suyo triballo. Cómo fer isto? Bedando os erenzios.

Manimenos bi ha problemas que no se soluzionan y cuya soluzión beigo difízil: que fer con o ecszeso de competenzia u con a mercantilizazión de tot que se ye fendo agora por culpa d'o capitalismo?

22.10.06

Qué le pasa a lo mundo?

Creigo que si en bella cosa nos podemos meter d'alcuerdo ye en que o mundo en cheneral tiene una ripia de problemas: no cal que beyer un papel ta comprebar-lo.

Se puet charrar d'un camatón de posibles causas, y creigo que una d'ellas prou importán ye a organzazión cheografica y sozial.

Una ripia de sistemas politicos ta trobar soluzión a ista custión han aparexiú a lo luengo d'a istoria: nazionalismos, totalitarismos, democrazias parlamentarias asinas-asinas. Manimenos con garra d'istos sistemas (ya siga en partis d'organizazión d'o territorio u en partis economicas) s'ha puesto plegar a una soluzión biable por agora.

Me pienso que o problema ye a unidat de tot: disiempres ye estada una masa, y no pas l'indibiduo en sí mesmo. En o comunismo a unidat que muebe tot ye lo pueblo, pero no pas l'indibiduo. En os nazionalismos a nazión. En os faszismos ye parellano, tan y mientras que en o nazismo se plegó t'o absurdo con a "raza aria". Pero cuán ba a estar a presona, o indibiduo, o núcleo de tot?

Ye curioso cómo se beda de fer cosas a la chen cuan no fan garra daño a los demás: por qué no puedo ir-ie espulleto por a carrera? fa daño ixo a belún? (ye un exemplo, pero se'n pueden trobar muitismos más). Por qué bedar cosas a l'indibiduo cuan no fan daño a la resta?

Continemos. Con as mías pocas añadas he plegau t'a conclusión (no sé si correuta u no) de que o sistema autual tiene una grandisma falta: ¿ye normal que una presona que ye a 300 km, que no conoxemos de cosa, nos gubierne y marque buena parti d'a nuestra bida? ye normal que uns pocos nos gubiernen?
Agora pensemos que a deszentralizazión ye a soluzión y se fa un estau aragonés. Millor que o estau español será, porque en estar más deszentralizau o poder ye más amán d'as chens. Pero, ¿será prou amanau t'una presona d'a bal d'echo u de daroca?. Me pienso que no. Me pienso que a deszentralizazión ha d'estar tan gran como ta fer que conoxcamos o gubierno. Pero encara asinas, ye de dar que nos gubierne bella presona, la conoxcamos u no?

En resumen, beigo que a soluzión ye que o indibiduo, o más importán, ha de gubiernar-se sobre sí mesmo, y fer o que le pete tan y mientras no faiga daño a la resta d'as chens. Agora bien, y con os quefers que afeutan a totz qué pasa pues? Os griegos y os mayas trobón una soluzión muito buena: democrazia asamblearia. Güe por güe, totz debería tener dreito de partizipar-ie y expresar-ie as suyas opinions, y mirar-se de plegar a la soluzión por o consenso. Si iste no ye posible (estando reyalistas, muitas begadas no'n sería), se puet fer democrazia por boto en asamblea, pero siempre que tú, presonalmén, aigas puesto dizir o que piensas. Por tanto, no soluziona iste sistema buena parti d'os problemas?

Agora bien, ye berdat que siempre, ta seguranza y organizazión s'ha pensau (no sé si de traza erronea u no) que a zentralizazión ye millor. Si somos muitos y chiquetz as barallas podrían estar una ripia... y a colaborazión nula. Manimenos buen exemplo tenemos de que una confederazión bien feita podría soluzinar isto, como ocurre con a UE (a lo menos enantis).

Pienso pues, que o millor sistema ye o más deszentralizau posible, charrando de democrazias asamblerias y d'o indibiduo como núcleo, y d'una confederazión mundial d'istas ta faborezer a coordinazión y a paz.

Fuitas mentals mías, pero me fería goyo de charrar sobre qué tos parixe tot isto.

17.10.06

Pedrosa se caye, empenta a Hayden y tot lo mundo le cretica


O pobret de Dani Pedrosa no ye ta borinas ista semana. Si beyez o gran premio d'estoril en portugal de seguras que sabrez por qué: en o chiro 5 Dani se cayó y abentó a Hayden, qui yera luitando por o primero puesto d'o mundo chunto con Valentino Rossi. Mala suerte a de Pedrosa, que pese a desincusar-se no ha aturau de rezibir creticas por totz os cantos:

Hayden dizió que le predonaba, pero que mai no lo ixuplidaría, porque le eba feito perder o campionato d'o mundo.
Rossi nimbió una fuxaina contra Pedrosa: "Ye o que pasa cuan no se fa una colla sino dos. O farute d'a colla ye o quinto y tan y mientras dixan a un canto a lo lider d'o mundial".
Dende honda (a colla de motos an que ye Pedrosa) tamién s'ha criticau o feito: "Ye o que pasa por dixar una moto potente en mans d'un mozet".
Por no charrar d'os papels de tot lo mundo, totz els criticando a Pedrosa.



Cal dizir tamién que a corrida estió muito emozionán, con un Toni Elías que sin tener a millor moto protagonizó un man a man contra Rossi que estió d'os millors nunca no bistos. A la fin Toni ganó por nomás 2 milesimas.

Ista corrida probablemén ye estada una d'as millors d'a istoria.

14.10.06

Cabo d'as fiestas, pero con aragonés


Yera fendo una gambada por plaza pilar cuan ascuito unas parolas d'una siñora mayor dende o eszenario prinzipal: pensaba que yera aragonés, pero cuasi no la eba ascuitada. De todas trazas, no dixo de ascuitar a la colla folclorica que yera astí alto. Se claman "corro d'es bailes".

Dimpués d'a señora, charró un mozet en castellano, pero ta dizir que ixas chens cuasi no charraban castellano sino aragonés, en estar d'a bal de chistau. Tras ista nota aclaratoria continó charrando a muller, en aragonés chistabín. Esfendió a luenga aragonesa de traza fura como mai no he bisto dende chen d'as bals. Remero bellas frases: "a luenga ye parti d'as nuestras radizes" u "emos d'esfender a nuestra luenga"...

S'amana la fin d'as fiestas... pero a lo menos se'n ban con una buena imachen en yo. Nunca no he bisto tanta presenzia de l'aragonés: en o pregón, en as autuazions y conziertos de lurte, a orquestina, corro d'es bailes, os diaples d'a uerba, mallacán, l'omenache a ixo rai, gaiters de morro preto...

Me pienso que encara no ye prou t'o que a nuestra luenga ye y debe d'estar... pero lo camín no ye malo.